ABEDIN RAKIPI | 31 Mar 16:23 2009
Picon

AHMET-HAMDI bej Margëllëçi.

AHMET-HAMDI bej Margëllëçi.
 
 
 
Atdhedashës, Gjeneral gjindarmërie në Sulltanatin Osman. Deputet i mytesarrëfllëkut(qarkut) të Prévezës në vitet 1908-1912. Pronar i madh tokash, ndër to edhe i skelës Gumenicë. Lindi në qytetin Margëllëç. I ati i tij, Mahmut Hamit efendiu ishte vjershëtar i njohur dhe  njeri me ndikim të madh në tërë Çamërinë, madje disi edhe më tej. Duke u nisur nga ushtar i shërbimit të detyruar, pa kurrfarë përkrahje Ahmet-Hamdi Beu u ngjit në gradë gjenerali xhandarmërie. Gjatë mësymjes së beftë në pranverën e 1897-s ushtria greke –ndër të tjera- arriti të zinte edhe qytetin Lurë e sidomos nyjën ushtarake kyç tejet të fortifikuar ndërmjet Janinës dhe Nartës, në vendin e quajtur “Pesë Puse”. Kur Sulltan Hamiti pyeti sa ushtarë duheshin për të rimarrë nyjën ushtarake në Pesë Puse, Veziri i Madh (kryeministri) iu përgjegj: “E rimorën shqiptarët”. Vetëkuptohet se për rimarrjen e saj humbën jetën shumë luftëtarë dhe ende më shumë u plagosën kush lehtë, kush rëndë e kush më rëndë. Të plagosurit shumë rëndë –ndër ta edhe Ahmet-Hamdi beu- për shërim u shpunë në spitalin ushtarak të kryeqytetit, Stamboll. Për t’i parë dhe përgëzuar shkoi edhe vet Sulltan Hamiti. Kur ky arriti tek krevati i Ahmet-Hamit beut, shoqëruesit i thanë: “Madhëri, binbash(major) beu për rimarrjen e Pesë Puseve, tregoi zotësi e trimëri  shembullore”.  Sulltani e pyeti si quhej. Ahmet-Hamit beu, për të mos treguar se kishte të njëjtin emër me sulltanin -gjë që mund edhe ta zemëronte- iu përgjegj: “Ahmet-Hamdi”, emër me të cilin  u njoh ai andej e pas. I kënaqur nga sa i thanë e për më tepër që rimarrjen e të Pesë Puseve  prej njësive osmane e quante fitore të shkëlqyer –dhe në të vërtetë e tillë ishte- Sulltan Hamiti i dha dekoratën më të lartë ushtarake dhe e gradoi jarbaj(nënkolonel). Në vitin 1903 me gradë mirrallai(koloneli) gjendet komandant i xhandarmërisë së vilajetit në Shkodër.{Salnamé e Janinës e vitit 1319 H.(1903)}  Në zgjedhjet e dyta(korrik-gusht 1909) për mexhlisin II osman u zgjodh deputet i mytesarrëfllëkut(qarkut) të Prevezës, qark në të cilin asokohe përmblidhte edhe kajmekamllëkun(rrethin) e Margëllëçit, rreth i cili zgjatej nëpër Çamërinë e Mesme Perëndimore deri në rrjedhën e lumit Kalama. Ahmet-Hamdi beu shquhej si njeri me guxim të dukshëm. “Tomorri Çam”(Musa Demi, I.D.H.), në një shkrim të tijin të dërguar nga Filati dhe të botuar në fletoren “Dielli”, ndër të tjera për të shënonte: “Sado që s’ka ndjenja kombëtare të forta, po s’është intrigan, nuk e mohon kombin, i dhëmbset për Shqipërinë. Këtë zot e njihnim dhe më parë, e njohim edhe tani. Në klub të debutetëve, kur z. Manopullo deshi të hiqej si grek, i dha një përgjigje të fortë, kur i tha: «Ti je shqiptar nga prej ati e mëme, si tani hiqej si grek?! Mblidh gojën, se të rrëfej vleftën»!”. Manopulli nga gjaku ishte me të vërtetë shqiptar, nga fshati Nokovë i Zagorisë. Po “T. Ç.” për A-H Beun shkruante:”Tani që u kthye nga Stambolli në qytet të tij, z. Hamdi këshillon popullin të mësojë shqip, se ky është shpëtimi i vetëm për ne”. “T. Ç.”, duke iu kundërvënë “Liridashësit”(Lonidhë Naçit –I.D.H.) për një shkrim të tij të botuar në “Dielli” nr. 26, dt. 24.9.1909, në të cilin qortonte A-H. beun, ai shkruante:”Po z. «Liridashës» kuptohet që Hamdi Beut s’i ka dhënë rëndësi dhe s’ka dashur ta njohë, se është çam. Çamërit...janë bijt e Shqipërisë dhe shpres’ e tyre është që të vdesin për Shqipërinë më parë se çdo shqiptar, po vetëm janë natyrë e rëndë...Vetitë e tyre i kanë rrëfyer sheshit me rrojtjen burrërisht në kufi të Greqisë...”. Ndërsa në një shkrim tjetër të botuar në “Dielli” nr. 141, dt. 14,3.1912 thuhet:”...është një nga shqiptarët e dëgjuar me ndjenja atdhetarie...Në Margëllëç të Çamërisë ka gjithë atë vend e influencë që kanë Ismail Qemali në Vlorë e Haziz bej Vrioni në Berat....Sulltan Hamidi e mërgoi 15 vjet në Arabistan, për të vetmin shkak se qe shqiptar”. Po A-H. B., ashtu sikur edhe tërë atdhetarët para tij –madje edhe më kryesorët bashkëkohës- nuk synonte për krijimin e një shteti shqiptar jashtë sulltanatit osman, po brenda tij. Dhe kjo sepse një shtet shqiptar i dalë asokohe pa kurrfarë organizmash të domosdoshme dhe fuqish mbrojtëse, do të përpihej nga mbretëritë fqinje me t’u shpallur i tillë, siç edhe ndodhi pas shpalljes së pavarësisë më 1912. Me qëllim që “t’u shtrëngonte rripat çamërve përherë e më të pabindur”(A. K. GJuzeli), më 1910 P.L. vendosi që tre nga rrethet e Çamërisë: i Filatit, i Paramithisë dhe i Margëllëçit t’i shkëpuste nga mytesarrëfllëqet ku përmblidheshin deri asokohe: i pari dhe i dyti nga i Janinës, i treti nga i Prévezës dhe të përbënin një njësimytesarrëfllëk më vete. Për kryeqendër më të përshtatshme të tij A-H. B. këshilloi Gumenicën, një nga xhevahirët më të çmueshëm të të gjithë anëdetit shqiptar; madje, edhe e fali për atë qëllim(A.K.GJ.). Politikan e ushtarak i lartë me përvojë të gjatë, kuptoi se gjatë vitit 1912 Greqia do të mësynte sërish jugun shqiptar. Për t’i dalë të keqes përpara, ai filloi përgatitjet për përballimin e mësymjes. Prandaj në mars 1912 “...bleu shumë pushkë për t’ua përndarë muslimanëve të Gumenicës”. Megaliideistët grekë, duke e parë këtë veprim të tij si parapengesë –meqë vet s’i bënin dot gjë- me anën e një shkrimi të botuar në fletoren greke “Atlantis” dt. 12.3.1912, u përpoqën që ta përballnin me itihatistët e tërëfuqishëm. Mirëpo koburja e tyre me atë rast u shkreh në erë. A-H.B. nuk guxoi kush ta quante fajtor. Në vitet 1908-1913 zë një vend të rëndësishëm në historinë e Shqipërisë, veçanërisht në vitet e Luftës Ballkanike. Me të shpërthyer lufta, edhe pse tanimë gjeneral në pension, me të hollat e veta ngriti një allaj(njësi ushtarake numerikisht paksa më e madhe se regjimenti) të përbërë prej atyre bashkëvendasve që nuk i zinte shërbimi ushtarak i detyruar apo rezervë. Kjo njësi luftarake u bë një nga njësitë kryesore si për mbrojtjen e Prévezës në ditët e fundit të 10-ditshit II dhe ditët e para të 10-ditshit III të tetorit 1912, ashtu edhe për gozhdimin nga 19.12.1912 deri më 10-12.3.1913 të njësive ushtarake mësyese greke gjatë Lumit të Zi. Mirëpo luftëtarët çamër ishin aq të pakë para mësyesve grekë, sa u bë e domosdoshme të rrëmbenin armët edhe gratë dhe të renditeshin përkrah tyre. U duk sheshit se në këto rrethana  Çamëria nuk do të mund të shpëtonte dot gjatë nga pushtimi prej ushtrisë greke. Për të mos ndodhur ajo gjëmë e mynxyrtë, sado që rreziku për jetën e ndiqte hap pas hapi, Ahmet-Hamdi beu shkoi dy herë radhazi edhe në Gjirokastër për të kërkuar ndihmë. Nga sa duket, gjatë 5 ditëve të qëndrimit atje ai nuk mundi të siguronte kurrfarë ndihme. Prandaj më 27.12.1912 prej andej me anë të një tejshkrimi drejtuar kryetarit të qeverisë së përkohshme shqiptare, Ismail Qemalit, kërkonte të dërgoheshin ngutësisht në Çamëri ndihmat e domosdoshme. Me ndërhyrjet e drejtpërdrejta këmbëngulëse të disahershme Komiteti i Mbrojtjes me qendër në Delvinë dhe komandanti i armatës III osmane, gjeneral Ali-Riza Pashai nga Prishtina, dërguan në Çamëri fuqi plotësuese. Në vitet 1918 e mbrapa anëtar i shoqërive të të mërguarve në Turqi.

Në vitet 1923 e mbrapa ai së toku me ish-dhëndërrin e vet, dr. Hasaf Ajdonatin, Ferit bej Deliun e atdhetarë të tjerë, bëri çmos që çamërit dhe tërë shqiptarët e përzënë përdhunisht në masë nga vatrat e veta prej qeverisë greke, të vendoseshin në vende sa më të përshtatshme jetese nëpër Anadoll. Vdiq në Stamboll më 1927.(Shih dhe I.D.H., “Çamëria...” nr. 3(60), dt. 10.3.1994, fq. 3).



__._,_.___

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo:

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================



Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___
Ajet Nuro | 29 Mar 21:53 2009

Fwd: KosovA tek AlbEmigrant



---------- Forwarded message ----------
From: KosovA tek AlbEmigrant <news <at> albemigrant.com>
Date: 2009/3/29
Subject: KosovA tek AlbEmigrant
To: admin <at> albemigrant.com


KosovA tek AlbEmigrant

Kadarè dhe Agolli perjashtojne nga shkolla Fishten, Migjenin, De Raden etj…

Posted: 29 Mar 2009 02:48 AM PDT

Matura, hiqet Fishta e De Rada nga Letërsia

Nga Esmeralda Keta

Programet e reja orientuese të Letërsisë të Maturës Shtetërore kanë hapur debate në rrethet letrare. Studiuesi Behar Gjoka, kritikon në shumë pika programin orientues të letërsisë për gjimnazin e profilit të përgjithshëm. Sipas tij, është e pajustifikueshme mungesa e De Radës dhe e Fishtës apo përjashtimi total i letërsisë së hershme shqipe. Për sa i përket letërsisë bashkëkohore shqipe, për studiuesin Behar Gjoka nuk ka kuptim që ajo të vazhdojë të përfaqësohet vetëm me Agollin dhe Kadarenë, duke lënë në errësirë një kastë autorësh po kaq të mëdhenj. Ai shprehet se ky program orientues tregon më së miri se tekstet tona vazhdojnë të jenë peng i modelit të realizmit socialist.

Pak ditë më parë është publikuar programi orientues për letërsinë i Maturës Shtetërore. Ju, e keni parë këtë listë, dhe çfarë mendimi keni?

Ia vlen të bisedohet mbi listën, vetëm për arsyen se ajo tregon qartësisht nivelin e programit, të teksteve, të alterteksteve, të cilat bien ndesh me konceptet bashkëkohore të zhvillimit të lëndës Gjuhë Shqipe dhe Letërsi. Shkollat e nivelit të mesëm në botë, tashmë kanë në qendër tekstin, pavarësisht kohës, pavarësisht modelit, pavarësisht alternativës dhe metodikave të mësimdhënies. Teksti vështrohet si i vetmi mjet për të sendërtuar shprehi tek nxënësit dhe jo si mjet informues, jetëshkrimor apo mbi rrymat dhe metodat letrare. Pra, në fakt kjo listë dëshmon nivelin se si perceptohet letërsia në nivel zyrtar dhe mësimdhënës. Këtu unë i referohem programit të letërsisë për gjimnazet të përgjithshme.

Mendoni se këta autorë që janë zgjedhur plotësojnë të gjithë realitetin letrar të vendit tonë?

Brenda këtij koncepti krejt tradicional, që nxënësit i jep veprat rreth të cilave do të ndërtohet teksti, duke shënuar qysh në paraqitjen e kësaj liste disa momente të debatueshme,

Së pari: kemi një vështrim historicist të letërsisë, çka buron pikërisht prej konceptit mbizotërues në shkollën shqiptare, se letërsia është pasqyrë e rrethanave dhe e konteksteve shoqërore e historike. Kjo mbyllje, “prangim”, i letërsisë në këtë parim historicist, është ajo që quhet mbingarkesë dhe dije që duhet ta ketë një student i letërsisë, por jo një gjimnazist, i cili në programet bashkëkohore i duhet të formojë shprehi të leximit, të shkrimit, të të folurës, etj.

Së dyti: gjithnjë brenda konceptit klasik të shkollës vihet re, sidomos në letërsinë shqipe, kapërcimi i disa momenteve historike. Kështu, letërsia e hershme, e quajtur shpesh letërsi e vjetër, ku përfshihen Buzuku, Matrënga, Budi, Bardhi, Bogdani, në asnjë rast nga programet dhe testet e shkollës së mesme nuk janë trajtuar si pjesë e vlerave shpirtërore. Kjo nuk ndodh rastësisht, sepse edhe Instituti i Gjuhës e Letërsisë si dhe profesoratura e fakultetit këtë moment më së shumti e kundron si fakt gjuhësor dhe historik, dhe jo si periudhë që ka vlera letrare.

Së treti: gjithmonë jemi te letërsia shqipe, ku vihet re tek drejtimi i përgjithshëm, mungesa e Jeronim de Radës, si autor i dimensioneve më të gjëra letrare, e cila gati e vë në dyshim ekzistencën e letërsisë arbëreshe si nivel letrar, po të marrësh në konsideratë poemat e tij, trajtimet për letërsinë dhe artin, trajtimet për fatin e shqiptarëve dhe të kombit shqiptar. Mungon edhe Zef Skiroi, por është një mungesë shekullore e tij, e cila, sipas verifikimit sociologjik ka ardhur prej faktit se ishte anëtar i partisë fashiste. Po me De Radën ç’patën?

Po për sa i përket letërsisë bashkëkohore, ju do të donit që në këtë listë, përveç Kadaresë dhe Agollit të kishte edhe emra të tjerë? Nëse po, cilët do të ishin ata?

Problemi vjen e bëhet më i mprehtë tek letërsia bashkëkohore shqipe. Dhe me sa duket për programistët, tekstebërësit, testimhartuesit, kjo periudhë fillon dhe mbaron me Dritëro Agollin dhe Kadarenë. Dy korifenj të realizmit socialist, të cilët kanë hartuar edhe libra cilësorë. Por, nëse do të lexohej dhe shqyrtohej si vlera letrare që e kanë shpërfillur modelin e realizmit socialist, nuk ka kuptim më të flitet për letërsinë bashkëkohore dhe të mos përfshihet Martin Camaj, poeti, prozatori, dramaturgu dhe studiuesi i gjuhës e letërsisë shqipe. Nuk ka kuptim të mos jetë pjesë e shqyrtimeve letrare Anton Pashku, tregimtari, romancieri dhe dramaturgu më modern i letërsisë shqipe (mos vallë funksionon ende koncepti i letërsisë jashtë kufijve që mungon Anton Pashku, Ali Podrimja, Azem Shkreli, etj). Nuk ka kuptim të flitet për letërsi bashkëkohore dhe të vijojë të përjashtohet krijimtaria e Kasëm Trebeshinës, prozator, dramaturg, poet, eseist, jo fort i shpeshtë në letrat shqipe. Po ashtu, sa e mjerë dhe e mangët duket tabloja e vlerave që ofron lista e programit orientues kur mungon Arshi Pipa, poeti, kritiku dhe studiuesi më i dalluar i viteve ‘44 e këtej në letrat shqipe. Me sa duket hartuesit, përpunuesit dhe “shkoqitësit” e programeve të letërsisë janë peng i modelit, qoftë shkrimor, qoftë verifikues të realizmit socialist, që një pjesë shumë të madhe të autorëve i përjashtonte për arsye të kleçkave biografike dhe pjesën tjetër, që i shërbenin ideologjisë së kohës dhe modelit të realizmit socialist, i emëronin si shkrimtarë “gjeni dhe të jashtëzakonshëm”.

Po për sa i përket mungesës së Gjergj Fishtës në këtë program orientues?

Prè e verifikimit biografik në këtë listë ka rënë edhe Gjergj Fishta. Fishta u mësua tashmë.

GazetaShqiptare, 15 02.2009 http://balkanweb.com/gazetav5/artikull.php?id=53292

Faik Luli - një shembull i lartë qytetarie

Posted: 29 Mar 2009 12:53 AM PDT

(Ne foto autori shkrimit Islam Dizdari)

Faik Lulin ishte një natyrë e ëmbël, e qeshur, shumë i dashur dhe i afërt me njerëzit, një burrë i devotshëm, shembull i lartë përkushtimi dhe nderimi për të tjerët, madje i sakrificës dhe i interesimit disi të thellë që rrallë herë haset sot në këtë jetë të vrullshme materiale. Ata që kanë punuar me të, kanë vënë re rregullin dhe disiplinën në punë. Ai ishte mjeshtër i palodhur dhe shembullor në kryerjen e çdo detyre. Ai kishte burrërinë që çdo punë të nisur ta çonte deri në fund me një zell dhe intensitet të paparë. Kush pati nevojë dhe nuk u ndihmua nga Zotëri Faiku, kush desh të kryej një punë dhe nuk e shkarkoi një pjesë të barrës tek Faiku? Na thoni në sa kumtesa, referate, plane, programe pune, artikuj, studime apo vepra shkencore ai ndihmoi serozisht me sugjerime, me vërejtje, apo bibliografi. Ai nxiti të rinjtë, ndihmoi bashkëpunëtorët, priu me shembullin e vet në punë. Nëse dikujt do t’i vlerësohet puna pas vdekjes, ai do të jetë patjetër Faik Luli. Janë dhjetëra vepra, qindra studime e shumë punë të mbara që ka lënë pas, janë mijëra nxënës e miq që krenohen gjithnjë se kanë pasur një mësues, një mik, e ky do të përmendet me krenari, Faik Luli. Unë, Islam Dizdari, bashkëpunëtori dhe miku i vjetër i tij, e kam thënë hapur ditën e varrimit të këtij burri të nderuar se, nëse sot jam dikush, këtë e kam edhe sepse kisha një mik të mirë, Faik Lulin.
Ai lindi dhe u rrit në një familje dhe në një lagje të nderuar. Gjithnjë edhe kur u rrit dhe u bë burrë, madje edhe në moshë të thyer ai ruajti në mendje dhe në zemër shëmbëlltyrat ideale të prindërve të vet e të zotërinjve dhe zonjave të nderuara të lagjes.

(Ne foto mesuesi Faik Luli)
Shkolla dhe sidomos Gjimnazi i Shtetit qe një faktor serioz edukimi. Në shkollë krijoi një rreth të gjerë shokësh e miqsh me të cilët e lidhi ideali arsimor, kulturor, shoqëror dhe politik. Ai gjithnjë do t’i ruante të shenjta kujtimet e viteve të gjimnazit, ku do të spikasin shokët e miqtë e idealeve rinore, mes tyre Burhan Hoti, Sadush Ulqinaku, Ahmet Bushati, Nexhmi Bushati etj. Menjëherë pas luftës mbi 78 nxënës u përjashtuan nga shkolla, rreth 80 u burgosën, disa prej tyre edhe u pushkatuan ose u vranë në përpjekje me forcat e ndjekjes. Kujtoni djemtë e rinj nëpër birucat e hetuesisë të torturuar dhe në prag të vdekjes. Kujtoni të gjithë ata mësues të nderuar që u pushkatuan, u burgosën apo u arratisën

Në këtë mjedis të elektrizuar u edukua dhe u brumos me idealet më të larta edhe i riu Faik Luli. Natyrisht si ndër më të shquarit e Gjimnazit do të dënohej që në fillim, prandaj edhe u përjashtua nga të gjitha shkollat e Shqipërisë. E mendoni se ishte më i miri nxënës, shembull në mësime, shembullor në sjellje, por mbi të gjitha nismëtar i mbrojtjes së interesave kombëtare, një i ri i kulturuar, i matur, i vendosur me mendime solide, por i papërshtatshëm për regjimin e ri komunist. Kështu në mënyrë të dhunshme iu mohua e drejta e arsimimit.
U deshën gati 10 vjet që Faik Luli të merrte dëftesën e pjekurisë në shkollën pedagogjike me korrespondencë. Të gjitha shkallët e arsimimit në shkollën e mesme pedagogjike, në Institutin Pedagogjik të Shkodrës dhe në Universitetin e Tiranës i ndjek pa shkëputje nga puna, por falë vullnetit të tij të hekurt i kapërceu vështirësitë e shumta dhe arriti rezultate shumë të larta në mësime.

Faik Luli u bë një personalitet i nderuar i arsimit dhe i mendimit pedagogjik në Shqipëri. Në veprimtarinë e tij shkrihen në një në mënyrën më të plotë mendimtari, studiuesi i dukurive pedagogjike dhe didaktike, i burimeve arkivore i historisë së arsimit shqiptar, një njohës i thellë i traditave kulturore islame në trojet shqiptare

Dy momente të spikatura në punën e tij mund të veçojmë: punën në Kabinetin Pedagogjik të rrethit të Shkodrës dhe në Institutin Pedagogjik. Një punë e kualifikuar, një periudhë studimesh, formimi, përvoje, një periudhë njohjeje të mësuesve më të mirë të qarkut të Shkodrës që në ato kohë kishte fituar emër shumë të mirë në Shqipëri. Tashmë ai ka përkrah miq e bashkëpunëtorë të shquar, si Vehbi Bala, Jup Kastrati, Kol Ashta, Fadil Podgorica, Tomor Osmani, Neki Lezha, Selami Tabaku e plot të tjerë. Por ai mban lidhje edhe me Komisionin e Pedagogjisë dhe të psikologjisë. Tashmë Faiku është mësues, pedagog dhe didakt i formuar dhe me reputacion, jo vetëm tek studentët, tek mësuesët por edhe tek kolegët e vet dhe në rangjet akademike shqiptare. Kryen studime, boton artikuj shkencorë, libra dhe vepra, zgjidhet anëtar i shumë forumeve shkencore. Por pikërisht kur ishte në kulmin e veprimtarisë akademike dhe botuese syri vigjilent i partisë, lufta e klasave e godet përsëri. Faik Lulit i hiqet e drejta të jetë pedagog në Institutin e Lartë Pedagogjik dhe aq më tepër i hiqet e drejta për të botuar studime dhe artikuj të çfarëdo lloji. Nuk ka të drejtë të shkruajë, nuk ka të drejtë të botojë. Kjo ishte një masë ekstreme që më shumë dobësoi Institutin se sa dënoi Faikun. I gjithë opinioni intelektual shihte tek ai njeriun e devotshëm, mësuesin shembullor, intelektualin e shquar. Ndonëse kanë kaluar shumë e shumë vite nga ajo kohë të gjithë brezat e nxënësve që kryen në atë periudhë, kujtojnë me respekt të veçantë mësuesin e tyre të nderuar. Mw 1983 del zyrtarisht në pension por Faiku qe në marrëdhënie punë të pandërprerë deri në ditën që vdiq. Pas viteve ’90, në rrjedhën e proceseve demokratike, Faik Luli me të gjithë vullnetin dhe kapacitetin e vet u vu në shërbim të veprimtarive shkencore, të kulturës, të traditave, të arsimit dhe të edukimit

Ai ishte mësuesi i mijëra nxënësve, të cilët do të kujtojnë përherë tek ai përkushtimin në detyrë, zellin dhe përpjekjet e vazhdueshme për t’u dhënë ajkën e diturisë dhe të edukatës, ai do ishte mik i ngushtë dhe edukator i tyre, mik i prindërve dhe këshilltar i denjë dhe i vazhdueshëm i tyre. Kishte cilësinë e rrallë të afrimit, të çiltërsisë, të frymëzimit, të besimit, të mirëkuptimit dhe të përkushtimit maksimal në detyrë dhe në arritjen e qëllimeve. Dashuria e tij e pafund ndaj detyrës së shenjtë të mësuesit dhe marrëdhëniet e drejta që krijonte me nxënës i dhanë atij maksimumin e vlerësimeve nga vetë komuniteti i nxënësve, i prindërve dhe i shoqërisë. Ai u vlerësua me titullin e lartë “Mësues i Popullit”.

Faiku qe edhe një metodist i shkëlqyer, Faiku si pak kush përgjithësoi përvojën e shkollës sonë dhe të mësuesve më të mirë duke iu dhënë të gjithëve këtë përmes një vargu librash shumë interesant:
a.Libra me karakter të përgjithshëm pedagogjik dhe didaktik.

b.Libra në ndihmë të mësuesve për probleme të caktuara të mësimit të gjuhës shqipe dhe të letërsisë.
c.Tekste mësimore metodike për përgatitjen e mësuesve të shkollave 8-vjeçare dhe të mesme.
Faik Luli nuk është vetëm didakt, ai është edhe një studiues i mirëfilltë i problemeve të shkollës dhe të historisë së arsimit, madje në këtë të fundit ka dhënë një ndihmesë të shquar në disa fusha, si:
-në historinë dhe përvojën e një shkolle, siç është rasti i Gjimnazit të Shtetit, apo ai i Medreseve të Shkodrës,
-në historinë e arsimit kombëtar, siç është rasti i periudhës së luftës 1939-1944. Në këtë fushë Faiku është një ndër specialistët më të spikatur në rang kombëtar
-në historinë e përmbajtjes së shkollës sonë.
- në njohjen dhe propogandimin e shumë personaliteteve dhe mësuesve më në zë të arsimit tonë.
Faik Luli është pjesëtar i të gjitha veprimtarive që organizoi Myftinia e Shkodrës e kryesuar nga Haxhi Faik Hoxha

Ai qe një ndër themeluesit e Medresesë, këtij institucioni me kaq rëndësi për arsimin dhe edukimin fetar islam të breznive të reja. Në këtë institucion punoi me të gjithë aftësitë, përkushtimin dhe përvojën e tij, kryesisht si mësues i gjuhës dhe i letërsisë, si drejtues i komisionit të lëndëve të shkencave shoqërore, si këshilltar dhe bashkëpunëtor i përhershëm i drejtorisë dhe si veprimtar i shquar në fushën e studimeve dhe të veprimtarive të shumta shkencore.

Faiku u zgjodh Kryetar i Shoqatës së “Intelektualëve islam”, Dega e Shkodrës. Nuk ka veprimtari shkencore apo kulturore-edukative që zhvilloi Medreseja, Myftinia, Qendra Kulturore “Daut Boriçi”, Komuniteti Mysliman në shkallë rrethi, kombëtare apo edhe më gjërë ku nuk mori pjesë Faiku me cilësinë e kryetarit të Shoqatës së intelektualëve islamë, si organizator, autor i referateve, kumtesave apo bisedave. Dega e Shkodrës e kësaj shoqate u shqua në rang kombëtar falë drejtimit me kompetencë nga Kryetari i saj Faik Luli. Ai sikurse e kanë cilësuar shumë autoritete shkencore, arriti kulme të tilla sa që u shqua në fushën e studimeve islame, sidomos për traditat kulturore, në shkallë vendi por edhe në të gjitha trevat shqiptare, në Kosovë, Maqedoni, Mali i Zi, Turqi, SHBA etj. Nga të gjitha anët dhe autoritet më ta larta shkencore kanë dhënë për Faikun vlerësime duke e cilësuar atë si ndër të parët dhe ndër më të shquarit autoritete të fushës së studimeve islame. Vlerësime të tilla kanë dhënë Imam Vehbi Ismaili, Haxhi Vehbi Gavoçi, Naim Tërnava, Feti Mehdiu, Qemajl Morina, Ismail Ahmeti, Pajazit Nushi, Jashar Rexhepagiq, Mehdi Polisi, Mahmut Hysa etj.etj.
Njeriu i mirë

Mirësia ishte një aspekt tjetër i jetës së Faikut. Kush e ka njohur, mbi të gjitha ka dalluar tek ai njeriun e mirë. Ai ishte një bashkëshort dhe familjar i mirë, ishte një shok dhe mik i mirë, ai e shihte të mirën kudo në jetë, në shoqëri, në çdo veprimtari. Ai kishte gjithnjë fjalën e mirë në gojë të shoqëruar me një buzëqeshje të ëmbël si tek rrallë kush e shihje. Gjithnjë në çdo situatë sado të tensionuar, ai gjithnjë dinte të gjente rrugën më të drejtë, më të mirë, dinte të qetësonte gjakrat dhe ta fuste zgjidhjen e problemeve në rrugën e vet të shtruar e të qetë. Kudo dhe kurdoherë ai ishte i matur, serioz në çdo situatë dhe dashamirës deri në fund. I dashur me nxënësit, i dashur me shokët dhe veçanërisht i dashur në familjen e vet. Ishte shembulli më i përkryer i një qytetari me cilësitë më të larta. E me të vërtetë kush buzëqeshte çiltër si ai, kush jepte këshillën e ëmbël për çdo zemër nevojtare si ai, kush derdhte më shumë sheqer se ai?

Faiku ishte një mik i të gjithëve. Shumë kush mund të thotë se e kam pasë mik, madje të gjithë krenohen që kanë punuar, kanë jetuar dhe kanë janë shoqëruar me të. A ka pasuri më të madhe se të kesh miq e shokë të mirë si Faiku? E Faiku qe i përkryer. Ai frymëzonte besim dhe dashuri tek të gjithë, por sidomos tek bashkëpunëtorët e afërt të tij. Ai jepte gjithnjë shembullin në kryerjen e detyrave, ishte në ballë të punëve, prandaj edhe shokët e miqtë e tij e kishin për nder të punonin me të, të zgjidhnin problemet me të, të sigurtë se së bashku me të do të ecnin përpara në rrugën e drejtë dhe të ndershme.


Shkodër, nëntor 2005

Bashkim Kopliku: Profilizimi doktrinar i partive

Posted: 29 Mar 2009 12:40 AM PDT

Akoma, 18 vjet pas rrëzimit të komunizmit, në Shqipëri quhen “të djathtë” ata që vetëm sa mëtojnë janë kundër komunizmit. E pra, në botën moderne shumica e të majtëve janë kundër komunizmit, e ka ekstremistë të djathtë që janë fare afër komunizmit. Shkëputja tërësore nga trashëgimia komuniste e partive të majta shqiptare, apo heqja e maskës së djathtë nga fytyra e berishizmit, do të lejonte që edhe elektorati shqiptar të profilizohej: partitë të profilizohen sipas doktrinave, të së djathtës, ose të së majtës.

Akoma pa profilizim

Në fillimin e viteve 90, njerëzit i binin shkurt: pranon disa të mira të Partisë së Punës (komunistes), je i majtë; ose, mendon se komunistët veçse keq i kanë bërë Shqipërisë, je i djathtë. Natyrisht kishte dhe qëndrime të tjera, jo kaq kategorike, por që, në të dy anët e politikës shqiptare, nuk para pranoheshin të thuheshin me zë të lartë. Bile dhe ish-komunistët që kishin aderuar në partitë që e quanin veten djathtas, si PD-ja etj., nuk guxonin të thoshin një gjysmë fjale të mirë për çdo gjë që lidhesh me komunizmin, bile dhe detyroheshin të mohonin edhe luftën e ndonjë dëshmori komunist kundër pushtuesve gjatë luftës së dytë Botërore. Njësoj, edhe nga ana e partive të majta, si PS-ja, nuk guxonte njeri të thoshte se filan ballist kishte qenë patriot i madh shqiptar.

Mungesa e profilizimit doktrinar, u pat sanksionuar në zgjedhjet e vitit 1992, me sloganin e partisë opozitare, PD-së: “Me ne fitojnë të gjithë”. Pra PD-ja thërriste rreth vetes njerëz me të gjitha bindjet politike, edhe djathtas, edhe majtas. Atëherë funksionoi për PD-në: ajo i fitoi bindshëm zgjedhjet.

Tani që kanë kaluar 17 vjet, natyrisht që situata nuk është më kaq e lidhur me komunizmin, apo me Ballin Kombëtar, as tek PS-ja, dhe as tek PD-ja. Por prapë se prapë, e djathta dhe e majta nuk dallohen nga qëndrimet politike dhe ekonomike aktuale, por nga lidhjet me të kaluarën komuniste të vendit, me traditën, me trashëgimitë e “fisit”, e “familjes”, e prejardhjes etj.

Edhe tani, në 2009-ën, partia në opozitë, PS-ja, po e vulos mungesën e profilizimit doktrinar, me thirrjen: “Përtej së djathtës dhe së majtës”. Edhe PS-ja po u bën thirrje të gjithëve, si majtas si dhe djathtas, të votojnë për të. Edhe kjo thirrje duket se do ta shpjerë në fitore PS-në.

Por boll më. Shqipëria, pas zgjedhjeve të 28 qershor 2009, duhet t’i japë fund këtij mishmashi: e djathta dhe e majta shqiptare duhet të ndahet, të profilizohen sipas kritereve perëndimore.

Heqja e pengesave

Ka ardhur koha që shqiptarët të kuptojnë që nuk mjafton të jesh “anti-komunist”, për të qenë i djathtë; apo të jesh “anti-ballist” dhe kaq mjafton të jesh i majtë, prandaj duhet t’i heqin pengesat që e pengojnë profilizimin. Në fakt ka shenja të tejkalimit të këtyre pengesave.

Një pengesë është trashëgimia komuniste e PS-së. Por PS-ja tashmë po e kryen brenda vetes dekomunistizimin, saqë drejtuesit e saj janë shumica që nuk kanë qenë kurrë as edhe anëtarë të thjeshtë të partisë së punës (komunistes), e jo më funksionarë të saj. Kjo parti po e dënon, dhe me qëndrime konkrete, komunizmin. Ajo po aspiron shumë t’i bashkëngjitet lëvizjes së majtë perëndimore, që është krejt anti-komuniste.

Pengesë tjetër është luhatja në ekstreme e PD-së, herë djathtas e herë majtas. Për tre-katër vjetët e para në pushtet, 2005-2008, ajo kaloi në ekstrem majtas: premtime populiste, program barazitist i ekstremit të majtë etj. Tani, këto javët e fundit, prapë Berisha ka nisur retorikat djathtas, natyrisht me mashtrime gjoja të uljes së taksave, kur në fakt i ka rritur: ka ulur normën e tatim-taksave, por ka futur vlera ekonomike arbitrare (paga reference, çmime reference, deri dhe fitime reference), kështu që paratë që shqiptarët i paguajnë shtetit janë rritur më shumë se para qeverisjes së tij. Nejse, dihet tashmë se ai veçse mashtron.

Ka ardhur koha të tejkalohet dhe kjo pengesë: PD-ja që shitet si e djathtë e vepron si e majtë. Kemi shpresa se brenda PD-së ka njerëz që mendojnë djathtas, pavarësisht se tani PD-në e kanë kapur ata që mendojnë majtas, apo më mirë ata që mendojnë veçse për interesat e tyre personale. Një humbje e saj në zgjedhjet që vijnë, më 28 qershor 2009, do të krijonte kushtet që kjo parti të lëshojë të majtët që të shkojnë tek PS-ja, duke ardhur në krye të saj të djathtët, të cilët duhet ta riprofilizojnë partinë djathtas. Natyrisht, ky proces mund të ndodhë vetëm nëse Berisha e klani i tij nxirren jashtë PD-së, sepse me ta kurrë nuk mund të bëhet gjë, përveçse të mbesë prapë një parti në shërbim të interesave personale të atij klani.

Por nëse PD-ja nuk e largon dot Berishën, edhe pas humbjes më 28 qershor, e djathta në Shqipëri do të rilindë pa të, qoftë nëpërmjet PDK-së, LZHK-së apo PLD-së, qoftë dhe të ndonjë partie tjetër: nuk ka vend pa të djathtë, prandaj dhe Shqipëria nuk ka sepse të bëjë përjashtim.

profilizimi, unitet dhe debat idesh

Me profilizimin e partive, do të mundësohej rigrupimi i natyrshëm i elektoratit shqiptar. Do të kishim më së fundi situata normale brenda partive, një unitet idesh, dhe jo unitet klanesh, tarafesh dhe fisesh. Natyrisht do të kishte dhe debat idesh dhe zgjidhjesh.

Kështu, një njeri që mendon se “shteti duhet të mendojë për çdo gjë”, apo se “është krim të privatizohet hekurudha”, sepse “është poshtërsi të ketë spitale private”, se “mjekësia duhet të jetë falas për të gjithë shqiptarët”, se bujqësia mund të rimëkëmbet vetëm nëse “krijojmë kooperativa kapitaliste të të gjithë fshatarëve”, se “shteti duhet të kontrollojë çmimet edhe kur ka konkurrencë të plotë” etj., nuk ka sesi të gjejë veten në një parti të djathtë—ai dhe tek e majta, dhe me zor futet.

Po kështu, nuk ka vend fare majtas, një njeri që mendon se “vetëm privatizimi tërësor i çdo hallke të mjekësisë e shërbimeve të tjera, do t’u rrisë eficiencën”; se “bujqësia në fshat kërkon përqendrimin e pronës, nëpërmjet shitjes apo dhënies me qira të tokës, në duar të pak pronarëve”, dhe jo në “kooperativa bujqësore të të gjithëve”; se “çdo shërbim duhet të paguhet nga shqiptarët”, se “shteti duhet të ndihmojë vetëm ata që nuk arrijnë të sigurojnë as minimumin e ushqimit të familjes së tyre dhe të arsimimit, kurse të gjithë të tjerët duhet të mendojnë vetë për të çarë në jetë”; se “shteti nuk duhet të ndërhyjë në ekonomi, veçse kur është krejt e qartë se jemi para mungesës së konkurrencës, apo kur sistemi po hyn në krizë e nuk del dot sepse ka një defekt në veprimin e tregut të lirë” etj.

Si rregull “i trashë”, e djathta beson më shumë tek roli i individit, tek forcat e tregut të lirë, dhe më pak tek puna kolektive apo tek ndërhyrjet rregullatore të shtetit—shteti është thjeshtë garant i lirive, ose, e thënë ndryshe, është shtet i së drejtës. Kurse e majta, beson më shumë tek forca e aktiviteteve kolektive, shpreson më shumë se shteti mund të bëjë shumë gjëra më mirë se individi” etj.

Natyrisht, nuk është se e djathta mohon kategorikisht ndërhyrjen e shtetit në jetën e shoqërisë, apo, nuk është se e majta nuk është fare për privatizimin etj.

Në praktikë nuk është aq e thjeshtë të dallosh të majtën nga e djathta. Edhe në perëndim, ndarja e majtë apo e djathtë, shpesh nuk është aq e qartë. Edhe specialistëve të politikës, shpesh u duhet të krahasojnë brenda për brenda një shoqërie të caktuar, e jo nga një shtet në tjetrin. Kjo sepse mund të marrësh një të majtë amerikan, Obamën p.sh., që të të dalë krejt i djathtë në një shoqëri si ajo francezja. Por ama, brenda një shoqërie të caktuar, brenda një vendi të caktuar, në kohën që jetojmë arrihet të profilizohet e majta dhe e djathta.

Nuk po hyjmë në akademizmat e centrizmit radikal (radical center, teoria e partisë që merr të mirat nga e majta si dhe nga e djathta), sepse nuk është vendi këtu, por dhe sepse kur bota të merret shumë më shumë praktikisht me të, të ketë parti të mëdha të tilla në perëndim, atëherë do t’ia vlente dhe për ne.

Përshtatje me botën

Duke u profilizuar partitë politike, edhe ndihma që do të marrin partitë tona nga bota perëndimore, do të ishte shumë më eficiente. Siç është gjendja sot, i duhet një partie mike të djathtë, t’u japë këshilla të papërtypshme fare të majtëve që kanë mbushur partinë shqiptare të vetëquajtur të djathtë. Po e njëjta situatë mund të jetë edhe me të majtën, pavarësisht se më pak problematike.

Një shqiptar i djathtë, pas këtij profilizimi do të ishte shumë më i afërt në idetë e tij, me një italian, apo amerikan, apo gjerman apo çdo të huaj tjetër të djathtë. Po kështu dhe për të majtët.

Nuk mund të bëjmë shpikje shqiptare, duhet të bëhemi dhe ne si e gjithë bota ku synojmë të shkojmë.

Bashkim Kopliku

[Gazeta Shqiptare, 29.3.2009]

Roland Lushi: Festivali Ballkanik, “Trëndafilat e Elbasanit” mars 2009

Posted: 29 Mar 2009 12:36 AM PDT

Teksa udhëtoja me një mikeshën time drejt Elbasanit për të marrë pjesë në Festivalin Ballkanik të Poezisë, me ftesë të Unionit të Shkrimtarëve “Kostandin Kristoforidhi” të Elbasanit, pa dyshim mendja më shkonte te festa e bukur e Verës që përkonte pikërisht me këtë ditë. Nën frikën e motit, që edhe në atë udhëtim të shkurtër nga Tirana ndërroi disa herë, diskutuam edhe për këtë . Natyrisht për të mos qenë i papërgatitur para miqve që na prisnin, kisha lexuar diçka dhe po mundohesha t’i shpjegoja mikeshës sime se rite të kësaj natyre janë të dokumentuara të paktën prej tre mijë vjetësh. Ato janë pasqyruar në mitologji, në veprat e Homerit, etj. Kemi të bëjmë kështu me një traditë mesdhetare, për të mos shkuar edhe më tej. Sidoqoftë, Dita e Verës ka qenë e lidhur me ditën e parë të marsit. Në antikitet marsi ishte muaj i parë i vitit. Kjo sipas Kalendarit Julian. Siç dihet, në Evropën Perëndimore, Kalendari Julian u zbatua derisa në vend të tij u vendos Kalendari Gregorian. Por në gjuhën e sotme shqipe ruhen ende gjurmë të kalendarit Julian. Duhet që viti kalendarik të fillojë me marsin në mënyrë që muaji i shtatë të jetë shtatori, i teti tetori, i nënti nëntori dhe i dhjeti dhjetori. Të tillë kanë mbetur emrat e tyre edhe pse nga 15 tetori i vitit 1582, kohë në të cilën hyri në fuqi Reforma Gregoriane, ata janë respektivisht: muaji i nëntë, i dhjetë, i njëmbëdhjetë dhe i dymbëdhjetë.

Por, siç argumenton akademiku i mirënjohur Prof. Kristo Frashëri, kalendari i vjetër i shqiptarëve është edhe më i hershëm se Kalendari Julian, i cili u shpall nga Jul Qezari në vitin 46 para lindjes së Krishtit. Dhe gjithnjë dita e parë e marsit shënonte (sikurse edhe sot) fillimin e stinës së pranverës. Ishte koha kur stinët ishin më të dallueshme nga njëra-tjetra se në kohën e sotme (ngrohja globale nuk kishte filluar ende). Njerëzit mezi prisnin të dilnin nga dimri, të shkrinte bora, të gjelbërohej natyra, të çelnin lulet, të blegërinin qingjat, të loznin fëmijët fushave e kodrave, të gëzonin të gjithë….

Ja këto po tregoja, por rruga e shkurtër nuk më lejoi t’i them të gjitha, sepse mikrobuzi ndaloi para pallatit të sportit dhe tashmë ishim bashkuar me miqtë që kishin mbërritur para nesh. Të ulur te një kafe aty pranë, filluan takimet, fillimisht me miqtë e ardhur përtej kufinjve. Megjithëse me ta nuk isha takuar asnjëherë, si botues i “Obelisk”-ut, sapo prezantoheshim, takoheshim si të ishim miq të vjetër. Pastaj natyrshëm filluam të diskutojmë për shkrimet që kishin botuar në revistë dhe çfarë planesh kishin për të ardhmen. Mes kafes, bisedave për punë dhe shkëmbimit të librave mes njëri - tjetrit, erdhi ora e nisjes së aktivitetit të asaj dite.
Fillimisht një vizitë te shtatorja e Kostandin Kristoforidhit, ku secili kishte dëshirë të kishte si kujtim një pozë me miqtë pranë kolosit të gjuhë shqipe.

Nën ritmin dhe rrëmujën e festës së Ditës së Verës grupi ynë më pas u shpërngul te lulishtja kryesore e qytetit, ku në mënyrë simbolike u mboll një pemë për nder të mikut të të gjithë poetëve, të palodhurit dhe organizuesit të mrekullueshëm të të tilla takimeve, poetit të spikatur dhe prodhimtar hajkian Milianov Kallupi.
Pak pushim dhe rreth mesditës teatri “Skampa” priti “aktorët”, poetë që interpretuan krijimet e tyre më të parapëlqyera.
Të ndarë në katër grupe me nga dhjetë poetë, organizatorët, që duhet thënë kishin punuar mirë, na servirën një gërshetim poetësh, ku spikasnin qysh nga emrat e njohur e deri tek të rinjtë, të cilët me poezitë që sollën ishin mjaft premtues.
Këtë atmosferë kaq të bukur u mundua ta prishë dikush që nuk duhej të ishte aty në atë sallë. Për më tepër, nëse Kryetari i Unionit të Shkrimtarëve “Kostandin Kristoforidhi” zoti Milianov Kallupi me mirësinë e tij kish shkelur mbi paragjykimet dhe e kishte ftuar për të lexuar poezinë e tij, zotëria nuk duhej të shfrytëzonte rastin dhe të shfrente mllefin e grumbulluar prej atyre që ndofta kishte dëgjuar gjatë kohës kur ka qenë i detyruar të qëndrojë i izoluar për do punë jo fort të qarta jashtë Shqipërisë. Megjithatë, ai edhe aty u prezantua sërish me natyrën e vet prej arroganti e të pandreqshmi.
Mjerani ishte ai.
Pështjellimi që u mundua të krijonte u kalua sepse poetët sollën aty poezi dhe interpretim të bukur.
Ai u harrua dhe duhet të harrohet sa më shpejt.
Dhe këtë e bëri poezia e bukur e atyre emrave që kishin ardhur aty nga të gjitha anët e Shqipërisë, nga Kosova, Greqia, Sllovenia, Maqedonia, etj.
Në një ambient të bukur ku të ftuarit, më tepër se ushqimin, shijuan edhe muzikën e cila dalëngadalë i ndezi dhe i detyroi të ngriheshin e të kërcenin vallet tona të bukura popullore.
Më pas erdhi çasti i ndarjes së çmimeve.
U njoftua se nuk do kishte shkallë çmimesh, se të tre çmimet do të kishin një vlerë dhe kështu kryetari i jurisë zoti Fatmir Minguli bëri ritin e ndarjes së vlerësimeve. Në prani të pjesëmarrësve në këtë aktivitet ballkanik, poetja e njohur Beatriçe Balliçi kurorëzoi poetin kroat TOMISLAV MARIJAN BILOSNIQ me poezinë”Tigri”, ndërsa poeti Milianov Kallupi kurorëzoi poetin grek KOSTAS TUMANIDHIS me poezinë “Apologjia e Amndromaqit”,Poeten nga Shqipëria FATIME KULLI e kurorëzoi studiuesi, shkrimtari dhe poeti Moikom Zeqo për poezinë “Të dua shpirt të dua, të dua se jam grua”.

POETËT PJESËMARRËS NË KONKURS: .

Kristo Tumanidhis, Tomislav Bilosniq, Razme Kumbarovski, Mustafa Spahiu, Besnik Lena, Selami Vinca, Riza Haziri, Miftar Kurti, Mihal Disho, Myrteza Mara, Flamur Luta, Agim Bajrami, Sami Verçani, Baki Nezha, Namik Selmani, Vasil Bozo, Ferit Rama, Lida Lazaj, Erjona Vergo, Çelik Petriti, Ferit Fixha, Vehap Xhindoli, Xhemal Lufta, Pozaet Qosja, Zyhdi Morava, Besim Elazi, Hekuran Miraka, Bashkim Muka, Fatime Kulli, Eduart Sulo, Beatriçe Balliçi, Elisabeta Myftari, Elisa Gjerani, Roza Kresta, Timo Mërkuri, Rakip Zhguni, Nuri Plaku, Sherif Bali, Alfred Coha, Mergi Hoxha.


FITUESIT E ÇMIMEVE:

1.Fituesi i kurorës së Festivalit Ballkanik, “Trëndafilat e Elbasanit” MILIANOV KALLUPI
2.Fituesi i çmimit “Trëndafilat e Elbasanit”, TOMISLAV MARIJAN BILOSNIQ (KROACI)
3.Fituese e çmimit “Skampini”, FATIME KULLI
4.Fituesi i çmimit “EGNATIA” – KRISTOS TUMANIDHIS. (Greqi)

TOMISLAV MARIJAN BILOSNIQ (KROACI)
POEZIA FITUESE E ÇMIMIT “TRENDAFILAT E ELBASANIT”

TIGRI

Ne krye te rruges paqesore te Zares u shfaq tigri
ishte tigri me ngulmues i te gjitha koherave
Pikerisht ashtu, krijese e rralle ne perditshmeri
Askush s’beson ne pamjen e tij
ndonese femijet i sjelin dhurata te vogla
ndersa vajzat nga paralagjia vine ta shohin
jane shtene me ate cka eshte me e bukur
Te gjithe e shohin me miresjellje nga larg
dhe duke mos besuar kthejne shikimin nga qielli
qe rri pezull mbi ta i mendafshte si vete tigri
Ne kercimet e gjata ai hidhet mbi shtepite
ka droje se do ta vrasin ne rruge
ata qe shtiren e s’e duan fare
mirepo klithin per te “sa i bukur qenka!”
si velebardha te larta jugu
qe tashme per dite te tera e njohin gjithe qytetin.
Tigri as qe parandien qe ka rene ne kurth
ne gropen qe ia rremihin ne vite
embel i buzeqesh fanitjes se saj te papandehur.

Perktheu: Jehona dhe Mustafa Spahiu

FITUESE E ÇMIMIT “SKAMPINI”, FATIME KULLI
———
Të dua shpirt, të dua…se jam grua

Teksa shkoj nëpër atë rrugë të zbrazur
ku mbrëmjeve vonë udhëtoja nën dritën e yjve…
Tani rijetoj e heshtur, e përhumbur…
Ndjej se më ndjek pas shikimi yt…

E di se Ti, Ti, Ti, je fshehur
prapa diellit dhe më lëndon
Më shih në sy, përtej botës tënde,
unë jam si zana e legjendave
që të dua, të dua, të dua se jam grua!

Unë rend pas teje që Ti, mos të më fshihesh…
Përtej qiellit të murmë, përtej hënës në lëngim…
Të të them, a më ndjen që të dua?!
Po, po, të dua se jam grua.
Dëgjo Ti, që përdor pushtetin e “krenarisë” burrërore
Unë do të të ndjek pas çdo hëne,
çdo dielli, në çdo cep të botës
Nuk pyes as për Zotat e qiejve,
se të dua, të dua se jam grua!

Përulem mbi vezullimin e syve të tu
Si robinjë e mekur deri në amshim
Sytë e tu të egër, të qeshur si fëmijë
Meken në frymë të mbrëmjeve të rralla
Ndanë ujëvarës në shtratin e mëndafshtë
Dritëzat tërhiqen drejt territ…
Që digjet në tingujt e ofshamave
Zërat mbyturazi këndojnë…
Të dua shpirt, të dua, se jam grua….
Çaste të intimitetit të lashtë…
Nata klith në dallgët e përmbytura
Në pasqyrë të ujëvarës…
vizaton shpirtin tënd
Unë këndoj:
Të dua shpirt, të dua, të dua se jam grua!

FITUESI I ÇMIMIT “EGNATIA” – KRISTOS TUMANIDHIS. (GREQI)

APOLOGJIA E ANDROMAQIT

për Andromaqi J. Niarhu

Ishte kaq i bardhë shpirti im,
aq i tejdukshëm
aq sa nata e braktisi…

Lart mbi mure, pashë të vinte si shigjetë
zëmëratat e fundit e fatit tim të keq,
dhe thirrjet, gjakrat
dhe zorrat, vullnete të panjohur,
qarkova në muret e mia, ja!
Akili
dhe pas tij
e ardhmja e vrarë,
-Ç’të bëja?

Shtërngova në gjoks fëmijën tim, ma rrëmbyen,
shtërngova zemrën, buzët m’i gjakosën,
nuk isha më Andromaqi.

Frikë e fshehur
dhe krenari mbretërore më pushtuan,
mbeta kaq e vetmuar.

Për çfarë të qaj më parë tani skllavja,
Trojë e shkatërruar
nga racë e kalit shkatërrues.

Tani në mes të shkrumbës, në hesgtje
kërkoj diçka që nuk mundi ta prekte zjarri,
diçka nga gërmadha e jetës, një shkëlqim të harruar.

Pak ditë të çmendura
më kanë mbetur
këtu në përçmim.

Revista OBELISK
Antologjia Virtuale AVT© ne kete link adres: http://obelisku.blogspot.com
Posted by Editor: TRABOINI

Perparim Hysi: Në gjurmë të “mëkateve” të Patër Gjergj Fishtës (1871-1940) (Esse… )

Posted: 28 Mar 2009 10:03 AM PDT

Shtysën për të rëmuar në “mëkatet” e Patër Fishtës, ma dha, veç tjerash, një e përditshme shqiptare që tek shtronte disa nga risitë e maturës shtetërore në tekste alternative të letërsisë, hiqte prej këtyre teksteve dy nga Poetët më të mëdhenj Shqiptarë: De Radën dhe Atë Fishtën.

Më indinjoi lajmi se si mësues i vjetër, të them të drejtën, ndjeva dhimbje dhe njëkohësisht më erdhi pështirë. Pështirë për ata që bëjnë këta programe dhe dhimbje për dy Poetët që janë përjashtuar. Pak para tyre, pashë që një tekst alternativ, përjashtonte Migjenin. Se nuk ke si me të vërtetë që të mos revoltohesh me këto “risi” që jo nuk janë risi, por një djallëzi e hapur dhe njëkohësisht, padituri deri në injorancë.

Të mos quash De Radën poet apo të pavlefshëm nga ana letrare, do të thotë as më shumë dhe as më pak, por ti o zoti (apo zotërinj autorë), jini as më pak dhe as më shumë të “dehur” nga mani gjoja oksidentale apo si modernë alla kontemporanë. Për De Radën do t’ju kujtoja veç Lamartinin dhe vlerësimin e tij për të (po vallë a e dinë autorët e teksteve alternative se kush është Lamartini?!).

Për Migjenin do të sillja vetëm një thënie të mjegulltë të një poeti bullgar (ndoshta ka qenë Vapcarov?-të më ndjeni për kujtesën e një të moshuari si unë, tanimë!), që paska thënë: -Do ta mësoja gjuhën shqipe vetëm për të shijuar Migjenin.

Epo sa rëndësi kanë këto për “specialistët” tanë me mendime pro europiane apo perëndimore. Se, domosdo, kur dhe titullarët e ministrive janë militantë më shumë se sa njerëz që duhet të drejtojnë atë apo këtë dikaster. Se për të mos u larguar pakësa nga ky realitet mjeran, s’kam si mos vë në dukje këtë militantizëm të turpshëm që reflekton nga sipëri e deri poshtë. Më kujtohet që para dy a tri vjetësh vdiq Poeti më i madh lirik i vëndit (pas Lagushit, domosdo), pra vdiq bohemi, Princi i Lirikës Shqiptare, Frederik Rreshpja dhe ministri i Kulturës jo vetëm nuk mori pjesë në ceremoninë mortore, por nuk dërgoi qofte dhe një përfaqësues nga dikasteri atje. I vetmi “faj” i këtij Poeti kaq të bukur, qe se nuk qe i krahut të ministrit. Dhe më paradoksale se Rreshpja i bukur dhe i varfër sa legjenda, kish bërë burg në kohën “e ndritur” të xhahilit Enver Hoxha. Jo vetëm kaq, po kyministër ç(kulture) e bën ferk me “partishmërinë e tij partizane”, sa bash në kyre të muajit të vdekjes së barbonit Rreshpje, lajmëron me bori të madhe se “do bëj një si “Te deum” për të ndjerët Kodra, Korreshie Kodheli (vdekur në një kohë me Rreshpjen), por ja që Rreshpja, përsëri u përjashtua si “pa vlerë”. Si fshesa pas derës apo si ai Lipe Shtogu i estradës së Fierit. O Zot, po a ka gjë më fyese se sa kaq? S’do mënd që kështu do ndodhë, kur vë në krye të dikastereve këta injorantë me diploma. Këta me diploma që shkelin çdo normë apo ligj, për hir të partisë ku militojnë. Një miku im i quan gomardopio. -Dëgjo,- më thotë një ditë, duke më folur për një nga këta të “diturit”. Ai më quan gomar se unë nuk kam shkollë. Dhe mirë e ka. Kurse unë atë e quaj gomardopio se dhe me shkollë bën gomarllëqe. Ta ketë mirë, ky , miku im?!…

* * *
U zgjata pakësa, po jam i tensionuar dhe, po nën tension dhe po shkruaj. Gjithmonë e kam vrarë mëndjen: -Pse është anatemuar kaq shumë Atë Fishta nga regjimi që iku (pra, nga regjimi i Enver Hoxhës?!). Kjo pyetje më ka lindur shumë heret. Dhe jo pa arsye. Kam mbaruar të mesmen në mes viteve-50-të dhe them se vetëm një klerik studjonim në shkollë: ky qe Mjedja. Bënim nga ky “Vaji i Bylbylit”, fragmente nga “Andra e jetës” dhe asgjë më. E them me plot gojën: për asnjë klerik tjetër s’kishim dëgjuar të flitej në shkollë (katolik, orthodoks apo mysliman). Dhe kjo ndodhte kur profesorët e letërsisë kishin mbaruar në Itali (të nderuarët dhe të paharruarët Azmi Stringa dhe Besim Qorri). Ky i fundit edhe kish përkthyer. Megjithatë, sado që qeshë nga nxënësit që lexoja shumë, as që kisha lexuar për Fishtën. E kishin varrosur (kur themi ne: për së gjalli) edhe për së vdekuri.

Shkrepsen për të ndezur zjarrin e dashurisë për Fishtën, sado që është pak paradoksale, ma ka dhënë një klerik. Kleriku qe mysliman, kish mbaruar medresenë andej nga Marglliçi i Çamërisë dhe qe hoxhë në fshatin tonë. Ky hoxhë që në pamje të parë s’ta mbushte synë, harxhonte më shumë vajguri (po të shprehem kështu), me leximin e librave. Ai më jepte një nga një fashikujt e “Hyllit të dritës” (i kish lidhur me spango dhe hipte në tavan ku i mbante fshehur), dhe posaçërisht dinte të flsite aq mirë si për Kuh’ranin aq dhe për Fishtën. Gjej rastin që ta përmënd, me dashuri këtë klerik të ditur që është Efendi Yzeir Sallata. Ka vdekur që para 30-vjetësh dhe gjithmonë e kujtoj me respekt këtë njeri sa të heshtur, aq dhe të ditur.

Më vonë, mik pas miku, rashë në gjurmë të “Lahutës së malësisë” dhe, mandej, zura të bluaj në kokë shumë hamëndësi. -Përse vallë u luftua nga Enevri dhe CO…Fishta dhe gjithë kleri, në tërësi. Kur them në tërësi, kam parasysh një fakt që për të gjithë është i dijshëm: u sakatua, sidomos, Kleri katolik. Nuk është se jam i një anshëm. Se vet jam bektashi (si vëlla me myslimanët), por në se Cezari duhet të marrë ç’i takon Cezarit, duhet thënë e vërteta: kleri katolik ka qenë, përgjithësisht, më i përgatitur. Kontributi i tij për Atdhe ku e ku ka qenë pothuajëse më i kapshëm dhe pse ishte i tillë, edhe u masakrua aq keqas. Në se themi se pema që ka kokrra, qëllohet me shkop, atëherë Pema me më shumë kokërra, ka qenë bash Patër Gjergj Fishta dhe komunistët shkuan deri atje sa i dhunuan varrin. Dhe sot eshtrat e këtij Martiri të Madh (ndera e Françeskanëve), nuk janë gjetur. Dhe unë pak a shumë, dua të rreshtoj për lexuesin disa nga “mëkatet e këtij” babai të Letrave Shqip”, që për specialistat e sotëm nuk ia vlen. Po ku din dhija, ç’është tagjia?

“Mëkatet” e Patër Gjergj Fishtës janë të vjetra.

Ai, pos tjerash, në moshën 23 vjeç (kur statuti e ka 24-vjeç) ka mbajtur meshën e parë në Troshan të Lezhës. Ndodhte ky përjashtim se kish mbarue shkëlqyeshëm seminarin atje në Bosnjë. Po dhe atje ku asht me 6 bashkëshokë të vëndit të vetë “nuk asht sjellë mirë” se bahet promotori një ankese kolektive kundër studentëve vëndas, për fyerje e poshtërime. Dhe rektorati mbajti anën e ankuesëve.

Mandej, ndryshe nga doket e kohës, ka “mëkatin” se jo vetëm fal gjakun e të vëllait, por shkon edhe më tutje duke bërë krushqi me hasmin. Ngrihet me poezi kundër hakmarrjes me “Gjaksorët” në vitin 1899. Poezi që boton edhe “Albania” e Konicës në Bruksel më 1901.

Ai është “mëkatar” se nguliste në meshë dashurinë për gjuhën amtare, besnik i dijeve nga shkolla që doli: vërtet do të mësoni gjuhë të huaja, por mos harroni gjuhën tuej, se me të do meshoni, -qe porosia. Dhe kush më mirë se Fishta e vuni vath në vesh këtë porosi.

Ka “mëkatin” se më 1902 u bë drejtor i shkollës së fretnëve dhe pikërisht kjo shkollë e drejtuar nga Fishta u bë vatra ku u ndez zjarri i të mësuarit shqip. Në shkollë vinin, kryesisht, të vorfnit (Gjeloshat, siç shprehej Frati i ndritur), se të pasurit e përbuznin gjuhën shqipe. E, natyrshëm, me gjithë këto “mëkate”, s’do mend që do ta ndiqini intringat e shpifjet, po si një bir i ndejë i Françeskut të Asizit, ai dijti t’ia bëj ferk.

Kur shkoj në Rrapsh të Hotit, më 1902, e njohu Marash Ucin. Këtë fatos të maleve dhe bash këngën Ura e Rrzhanicës ia kushtoi atij dhe po kështu botimi i parë i “lahutës” nuk ka emrin e Fishtës, po Marash Uci.

Më 1907 bën “mëaktin” tjetër: së bashku me Gejçovin hapin të parën bibliotekë shqiptare ku vetëm konsullata Austriake dhuroi 50 libra shqip dhe 16 në gjuhën gjermane.Vazhdonte që të shkruante këngë të tjera të Lahutës (ai ka punuar për të 32 vjet!!!) dhe, me të vërtetë, a nuk është “mëkat?!”.

Po ku mbarojnë “mëkatet” e këtij Njeriu kaq të veçantë? Në vitin 1908 do bëhej Kongresi i Manastirit. Gati 50 vetë shkuan atje dhe secili mbronte pikëpamjet e veta për alfabetin. Fishta ishte për alafabetin e “Bashkimit” me Preng Doçin. Po kundërshtar i tij është Mjedja një gjuhëtar kalibri që përfaqëson alfabetin e shoqërisë “Agimi”. E ndërsa vazhdojnë diksutimet për këtë a për atë, gojëtaria e Fishtës e përlot kuvëndin. Dhe pikërisht kjo e detyroi klerikun mysliman (nga më të diturit përfaqësues), Hafëz Ali Korça që të hidhet e ta përqaf këtë njeri që me fjalën e tij të mënçme, bënte vend. Qe aq “mëkatar” dhe kishte aq merita sa, një fatos tjetër i Kombit, i njohuri Luigj Gurakuqi, veprën stilistike të tij “Vargnimi i gjuhës shqipe” t’ia përkushtoj bash atij: “mëkatarit”, Atë Fishta.

Qe gojë ëmbël dhe s’njihte urrejtje. Sado i kundërt në shumë çështeje me saverianin e madh, Dom Ndre Mjedja (për mua, ky, Mjedja, është poeti më përfaqësues i krejt klerit katolik!), nuk i mungon kurajoja qytetare për ta përshëndet veçanërisht, Mejdjën, kur ky nxorri “Juveniljan” e tij. “Aty ka një pranverë lulesh, bylbylash e një natyrë të kërthentë e plot jetë”,- do shkruante “mëkatari” Fishtë. Bash kur dikujt i shkonte në mend se Mjedja dhe Atë Fishta qenë prish, por çfarë po ndodh. Fishta ka shkruar një satirë në vargje dhe do dikë me e dëgju (zakon i këtij “mëkatari?!”), dhe asht tuj priti se dikush po vjen andej pari, tek “selia e tij” në Gjuhadoll. Kur shef nga sipër se po kalon bash aj, Mjedja, dhe “mëkatari ” veç shikon andej, po pa i fol. Dhe Mjedja ia hedh shikimin dhe, si dy të mënçëm që merren vesh pa folur, kur Mjedja i ngjit ato shkallë dhe fill, pas takimit, dëgjohet një e qeshje e madhe. S’e mbante të qeshurit nga ato që i lexonte “mëkatari” Fishtë.

Ndoshta “Gomarin e babatasit” andoshta…Por “mëkatet” e Fishtës vazhdojnë e vazhdojnë.. Do bëhej konferenca e Parizit, në krye të delegacionit Turhan Pasha, diplomat, por mezi e flet shqipen dhe tërhiqet për t’ia lënë vëndin Imzot Luigj Bumçin që për sekretar ka zgjidh këtë, Fishtën. Dhë dihet vlera e një sekretari si Fishta.

Ky “mëkatar” ka qenë me të vërtetë një maqineri e vërtetë pune. Pa lënë pas dore punët si frat dhe drejtor shkolle, shkruan e shkruan pa rreshtur. Vetëm në një letërkëmbim me një mik të kohës (Atë Dodajn), ësht gjetur ky shënim: “…në 12 ditë, po vetëm në 12 ditë kam shkrue 1200 vargje 11-rrokësh e 7-rrokësh bashkë dhe “ariete” të tjera dhe tan këta vargje janë me rimë. …kam parasysh Metastasio, i cili në 18 ditë ka shkrue melodramën e vet në 1500 vargje… pra, kam arrit nji rrekord në poezinë tonë”.

Më 1913 doli me nismën e tij “Hylli i dritës”, kur në kohë errësire u ndez një kandil, do të thoshte Vangjel Koça. Dhe këtë kandile ndezi “mëkatari” Fishta. Ky kandil, po ta quajmë kështu, do bëjë një dritë të madhe që u përzhit sytë armiqëve: të jashtëm e të brëndshëm. Këta, të mbrëndshmit, Fishta i satirizon me nofkën “mikrobet e kombit”. Janë këto “mikrobe” dhe dikimet e hueja që koloneli anglez, sundues i Shkodrës, ta dënojme 20 muaj mërgim, në Maltë. Fishta fluturon sa në Gomsiqe te Atë Gjeçovi, aq tek Preng Doçi në Troshan që janë jashtë juridiksionit ndërkombëtar.

Nuk jam i zoti që të rreshtoj gjithë ato bëma të atij burri të madh, të ditur dhe zemrëmadh. Ju kujtoj se ngriti dhe hapi një gjimnaz ku do studjonin jo vetëm fetarë po dhe nga populli (para se të hapej gjimnazi shetëror në Shkodër). Donte të ngrinte një konvikt pranë këtij gjimnazi. Shkoi deri në Amerikë dhe, sado që atje nuk shkoi si përfaqësues nga shteti, ndërhyri fort me takime senatorësh, që të ndihej Shqipëria. Polemizoi si ai dhe askush tjetër me “lloj-lloj mikrobesh”, ku mes tjerash, mbahen ato satirat e forta kundër Eshref Frashërit dhe, po kështu polemikat, me Hilë Mosin dhe Mirash Ivanaj. “Gabove, Hilë!”, ndoshta, është një nga replikat më me kripë e Fishtës.

Unë, sa do që jam për laicizmin në shkolla (pra, jam me Mosin dhe Ivanajn), nuk mund të mos vë re atë frazë të ngjeshur “si gozhda në mur” të këtij “mëkatari”. Por Fishta di t’i vëj pikat mbi i. Pikërisht për atë Hil Mosin ai këndon në vargje. Se sa të mëdha janë “mëkatet” e tij e tregojnë edhe votimet e para në vitin 1921: Fishta, Mjedja, Gurakuqi dhe Hil Mosi zgjidhen deputet nga populli. Atje në kuvënd, “mëkatari” Fishta, arrin deri në nënkryetar. Por “mikrobet” nuk dorëzohen kollaj. Pa ta shohim se çfarë po bën ky “mëkatar” atje në gjimnaz. E shkojnë përfaqësues dhe vërejnë se “mëkatari” që është drejtor shkolle nuk po bëka mësim. E kapëm,- bërtasin “mikrobet.

-Ndalnju, përgjigjet as më shumë, po një “mëkatar” tjetër, frat dhe mësues i kësaj shkolle. -Jo,zotërinj, por Fishta nuk jep nji landë, poor disa. Asht bash aj që i ka ba ato libra që bajmë ne në shkollë.! Ky, “mëkatari” tjetër asht Patër Anton Harapi. E shkojnë e nga shkojnë “mikrobet” dhe sulmojnë. Vjen dhe shkresa (e zezë) se gjimnazi françeskan duhet të mbyllet. Dhe Fishta komunikon me dhimbje para nxënësve: -Duhet të shkoni. Shqipëria të rrojë edhe pa fretër!
Ma gjeni gjëkund nji akt ma të dhimbshëm dhe kaq patriotik. Të rrojë Shqipënia dhe pa ne, fretërit, patë përsërit dhe Patër Harapi kur komunistat ia morën shpirtin.

A nuk qe Fishtë “mëkatari” që në rrezik të pushtimit e lidhi me kandila kishën e Gjuhadolit me Xhaminë për t’u thënë pushtuesëve se, pavrësisht fesë, jemi shqipëtar. Fishta qe në një krah me Nolin, Gurakuqin dhe kur u rikthye Zogu, mërgoi në Itali. Por duhet thënë se Zogu, sado që e pati kundërshtar Fishtën, nuk u hakmorr me të.

Veç dekoratave që ka marrë gjatë kohës, nga Austria, Turqia, Greqia dhe Iatlia, ai më 3 qershor 1939, u emërua akademik i Italisë. Mos harrojmë një gjë: Fishtë “mëkatari” ka qenë nji nga hartuesit e promemories së pushtimit fashist ku thuhej, mes tjerash: të ruhet tërësia e Atdheut, gjuha, flamuri, doket e zakonet…”.

Ndërkaq, po plakej dhe paska thënë: “Du me shkue në Troshan e me kalue do ditë atje…dua të shoh të afërmit se ka kohë pa i pa…”. Aty, në Troshan, kaloi ditët e prapëme dhe i sëmurë rëndë, u çua në Shkodër por mjerisht, ndërroi jetë më 30 dhjetor 1940.

Unë rreshtova vëtëm disa nga “mëkatet” e këtij Vigani jo vetëm si Frat, por dhe si Patriark i letrave dhe si një Atdhetar të madh. Vlerësimet për këtë Vigan nuk kanë munguar dhe nuk numërohen. Por, mendoj se më sinjifakitivi, është e një Personaliteti tjetër, thuaj i madh si ai, e kam fjalën për Gjuhëtarin e madh: Profesor Çabejin që i shkruan Lasgushit: “…pasi u njoha me vargjet e Fishtës, kam vendosur të bëhem katolik”. Gjeniu që vlerëson gjeniun. Komentet e tjera, e prishin vlerën.

Por nuk mund të rri pa thënë: “Enveri dhe skorta e tij çfarë patën me Fishtën? Pse u bënte hije emëri dhe ca më shumë vepra e tij. Mandej mëria arrin deri në ditët e sotme. Mirë Enveri, po shteti demokratiktik a po ia jep ato që mertojnë Fishtës dhe gjithë klerikëve ku maskarimin më të madh, e pati kleri i Veriut?

Dhe sa për mua, do të thosha që “mëkatari “Fishta, meriton një monument të madh atje në Gjuhadol ku pati “shtatmadhorinë”, një bazoreliev në Fishtë ku leu dhe një bust në Troshan ku bëri meshën e parë. E sa për “Lahutën…”, në se “oksidentalët e sotëm” janë bërë modern, ajo ka zënë vënd në zëmrat dhe nga zëmrat nuk e shkulin dot.

Dhe së fundi, ju them lexuesëve, se kjo është vetëm një orvajtje për të nxjerrë unë, sa do pak mllefin me ata që duan të marrin nëpër këmbë dinjitarë të tillë që vëndi i ka të rrallë. Dhe të më falin për mosarritjet apo mangësitë. Por nuk mund të heshtja.

Përparim Hysi, 26 mars 2009

Kriza e Eperme e Qytetit te Veriut - Elita Kulturore dhe Hegjemonia Politike

Posted: 28 Mar 2009 08:09 AM PDT

Nga Dr. PhD Ardian Ndreca

«Vetëm tarafi fitues thirret qeveri, e bash pse âsht taraf përmban në vetvete domosdoshmëninë e fundit të vet». Hegel

1. Mundohem për arsye higjiene kulturore mos me lexue analiza dhe sprovë (esè) që botohen ndër të përkohshmet shqiptare, jo pse po ka rrezik me hupë rrugën e arsyes, por pse kam frikë se mos humbi besimin te misioni i letrës së shtypun. Megjithatë, herë mbas here s’e la pa e marrë dozën e blasfemive mendore, që më bân me u kujtue se përderisa vazhdohet me u shkrue në atë mënyrë, jetojmë endè në nji periudhë kalimtare, së cilës ndoshta nesër indekset e historisë sonë kombëtare nuk kanë me i kushtue shumë rreshta.
Dihet se kush ka me shitë mall të dorës së dytë, âsht i interesuem me ul çmimet e në këtë mënyrë me paraqitë edhe mallnat e cilësisë së parë si landë të randomta. E njejta gja ndodh edhe në kulturë, shi atëherë ku tensioni biologjik shtyn individin me përligj pararendësit e vet natyrorë, apo idealë - tue përdorë çdo mjet, edhe atë të uljes së përgjithshme të vlerave e të barazimit të tyne në nji minimum të përbashkët. Kjo gja quhet: demagogji.

2. Tashma në vendin tonë ka kalue stina kur e keqja ushtronte sistematikisht dhunën, sot ajo kufizohet tue ushtrue banalitetin e vet, i cili ndryshon prej përpikmënisë burokratike të dhunës vetëm në mjetet e veta mâ të rafinueme. Detyra e banalitetit âsht me e kthye disfatën intelektuale të asaj shtrese që përfaqesoi kulturën hegjemone komuniste në diçka dinjitoze, duke njohtë ndonjiherë edhe fajtorët e rastësishëm, por jo fajin në vetvete, i cili s’ishte nji fatkeqsi natyrore e shekullit XX, por ishte efekti i drejtpërdrejtë i veprimtarisë së tyne irracionale.

E gjithë kjo tregon se historia nuk përban në vetvete nji lëvizje pozitive (prej së keqes tek e mira), por ka periudha në të cilat mishnohet i gjithë primitiviteti i kombit, sadizmi dhe kufizimet mendore të individëve dhe të shtresave të caktueme, e në të njejten kohë zhbahen e shuhen sakrificat, veprat e mira, miqësija, familja, ndjenjat qytetare. Kah ana tjetër, mungesa absolute e lirisë nuk mundet me krijue veçse qenie të dobëta (të pazojat me krye akte morale), të cilat kryejnë vetëm vepra të detyrueshme prej rrethanave: në jetë, në art, në shkencë, në politikë e kudo tjetër.

3. Në Shqipni, në fund të shekullit XIX, idetë mâ të qarta për shelbimin e kombit mund t’i kishin vetëm ata që mbërrijshin me dalë përtej kufijve të ngushtë të vendit. Ndërmjet atyne që mbërrijshin me ra në kontakt me botën - përveç argatëve dhe muratorëve stinorë që shkojshin në Vllahi, përveç tregtarëve të vegjël e të mëdhaj që frekuentojshin tregjet e Stambollit, Greqisë, Rumanisë dhe Egjiptit, e posë familjeve të pasuna bejlere që hurbshin me andje sherbetin e sulltanit - pakkush kishte rasën me mësue disi se çka ishte shehri, nahija, sanxhaku, valilleku dhe bota e jashtme, aq mâ pak me dijtë diçka për origjinën, kombin, autonominë etj.

Megjithatë, duhet thanë se vëllaznit Frashëri e shumë patriotë të tjerë kuptuen se fati jonë s’ishte i lidhun as me Turqinë e as me Greqinë, por vetëm me vetveten dhe me qytetnimin e vërtetë. Bâhej fjalë me zbulue dhe me kultivue përkatësinë kulturore shqiptare.
Ndër ata burra që kërkojshin me dijtë përkatësinë kulturore të kombit, mâ i squeti dhe mâ i mprehti prej tyne, pati guximin me u nënshkrue: Faik Dominique Konica. Në nji kohë që shumë të tjerë ishin në mëdyshje a me e shkrue shqipen me alfabet turk apo me shkronja greke.

Kah ana tjetër, në veri të vendit vegjelia në vetvete ishte shumë mâ statike se në jug e nuk ishte e dhanun mbas shtegtimesh ekonomike. Prapseprap, disa familje të mëdhaja tregtare kishin tradicionalisht marrëdhanie me Trieshten dhe Venedikun, por shpirti tregtar nuk e ka si qëllim të parë të vetin idenë kombëtare dhe veprimin pa interesa landore në të mirën e kombit.
Ekzistonte edhe nji element tjetër, që ishte kleri katolik, i cili për arsye shkollimit dërgonte tradicionalisht anëtarët e vet me studiue kryesisht në Shtetin e Papës, në Itali e në Austri.

Këta priftën e fretën mbasi studionin ktheheshin në vendin e tyne e shpeshherë nisnin nji punë kapilare për zgjimin e popullit dhe për rritjen e tij morale.
Në veri kishte tagër, siç e dijmë, nji ligj i pashkruem: Kanuni, i cili në themel të vetin kishte barazinë absolute midis njerzve; ndërsa në pjesën tjetër të vendit ligjin e ushtronte mâ i forti, e kështu beu, qehajai, kapodaija mujshin me grabit gra e vajza e me çnjerzue këdo pa pasë frikë se nji individ apo komuniteti vetë mund t’i vente me shpatulla për mur. Sado primitiv që ishte Kanuni, si gjithë ligjet mesjetare, prapseprap kishte nji vlerë normative që s’e merrte forcën e vet te frika e sanksioneve materiale, por te ndjenja e parahershme (primordiale) e «nderit».

Pjesa tjetër e vendit, që dikur kishte pasë kanunet e veta - siç e tregojnë reliktet e «Kanunit të Papa Zhulit» - tashma qeverisej me ligjët e pushtuesit turk, të cilat nuk synonin me e rritë moralisht shqiptarin, apo me e drejtue në rrugën e qytetnimit e të vetvendosjes. Mâ vonë, regjimi komunist, edhe pse luftoi Kanunin, mori prej tij parimin mâ primitiv: hakmarrjen, të cilen e aplikoi në mënyrë shkencore tue bâ raprezalje, duke vra dhe tue internue familjarët e miqtë e kundërshtarëve të vet politikë. Në ketë mënyrë «çlirimtarët» identifikonin figurën e «kundërshtarit» me atë të «anmikut».

4. Tue fillue prej viteve ‘20-’30 të shekullit të kaluem, shtypi dhe propaganda katolike (shih: «Hyllin e Dritës», «Lekën», «Lajmtarin…», «Zânin e Shna Ndout»), mundohej me dëshmi, me shembuj, me predikime, me konferenca e me statistika me i hapë sytë lexuesve të vet rreth rrezikut bolshevik. Kah ana tjetër, nji pjesë publicistash, fletorarësh e njerzish pak a shumë të alfabetizuem (prej të cilëve mâ vonë dolën krenat e kulturës komuniste) tregoheshin të dashunuem marrëzisht mbas idesë bolshevike e mbas idealeve të nalta të barazisë, vllaznisë dhe lirisë. Shumë prej tyne ajo dashuni ua hangri kryet, ashtu siç ua hangri edhe atyne që atë ide ishin mundue me e luftue me argumenta e me pasion - por për të «dashunuemit» ai fat tingëllonte ironik, mbasi kishin qenë farkëtuesit pozitiv të shortit të tyne.

Akti i parë i dramës që po niste në përfundim të Luftës së Dytë Botnore ishte vëllavrasja, kjo gjamë që ndjek si mallkim gjinínë njerzore qysh prej fillimeve të saj. Ka sot prej atyne që këtë vëllavrasje duen me na e paraqitë si «veprim» kombtar, në nji kohë që pjesa tjetër e shqiptarëve paska mbetë pasive ndaj ngjarjeve të kohës. Por filozofia na mëson se veprimi që nuk ka si pararendës të vetin mendimin e pastër dhe idetë e nalta âsht vetëm nji spazëm epileptike që herët a vonë çon drejt vdekjes individin ase turmat. Nji pjesë jo e vogël e shqiptarëve në atë moment historik nuk qe e gatshme moralisht me krye vëllavrasje, mbasi besonte në parimet e qytetnimit e të drejtësisë. Për ketë gja, shumë prej këtyne orëpremëve, tue mos e ndie veten fajtorë para ndërgjegjes së kombit, nuk e braktisën vendin por qindruen tue mbarue nën bataren e logjikës së «çlirimtarëve». Edhe Sokrati, shumë shekuj mâ parë, s’kishte pranue me ikë prej Athinet mbasi besonte se për nji njeri të ndershëm âsht mâ mirë me e pësue të keqen sesa me e krye atë.

5. Mâ e madhja fitore prej së cilës s’ka heqë dorë asnjiherë kultura hegjemone âsht marrja e pushtetit apo «çlirimi» i vendit. Mbas vitit 1944 nuk kishte mâ as turkoman e as grekoman, e as xhonturq dhe esadista - por kishte jugofila, sllavofila, rusofila e kinezofila. Së parit «çlirimi» përkonte me instaurimin e nji regjimi popullor, kurse vetë populli duhej të kishte si shprehje të sovranitetit të vet «qeverinë demokratike».

«Sovranitet», «çlirim» - kumbojshin si fjalë të mëdhaja - sidomos për ata që kishin njohtë tanë jetën vetëm veprimin arbitrar të beut dhe arrogancën e qehajait, kopuksinë e tregtarit e padrejtsinë e pashmangshme që rrjedh prej të qenunit rajë. Po a ka sovranitet nji popull që s’gëzon liritë elementare, e si mund të legjitimohet nji regjim që për 50 vjet nuk âsht zgjedhë asnjiherë me votime të lira! Sovraniteti nuk bazohet mbi forcën, por mbi mënyrën sesi ka burue dhe ka lindë pushteti. Sovran âsht nji pushtet që rrjedh vetëm prej popullit, por si mund të rridhte prej popullit nji pushtet që s’lejonte asnji parti tjetër e asnji kandidat tjetër - posë të vetëve - me konkurue!? Si mund të quhet i lirë nji popull që s’gëzonte asnji liri, përveç asaj që me brohorit e me u shkye tue bërtitë për regjimin në fuqi!? Vetë Shteti komunist, zanafilla e çdo legaliteti të matejshëm, ishte i pajustifikuem juridikisht - mbasi e drejta e mâ të fortit nuk bâhet kurrë themeli i nji fuqije (pouvoir) të drejtë.

6. Kështu zuni fill procesi i shurdhimit të shpirtit shqiptar, i cili u ndërmor me ndihmën e hegjemonisë kulturore të regjimit komunist. Helmi e handraku qindavjeçar që ishte mbledhë në formën e urrejtjes dhe të topitjes shpirtnore, të shterpësisë dhe të barbarizmit, gati sa nuk mbërrijti me e kthye edhe njeriun e thjeshtë në nji adhurues të së keqes.
Në ketë kohë nji pjesë e popullit, që nuk e njihte legalitetin e regjimit komunist, nisi me veprue: filloi Kelmendi e vijuene Postriba, Zhapokika, Dibra, Dukagjini e Mirdita, kjo e fundit bâni qindresë deri kah viti 1953. Mâ vonë gjithçka u shue, edhe pse nuk u fashit. Por humbës prej kësaj lufte doli i gjithë populli shqiptar, i cili e kuptoi me 45 vjet vonesë, atë që disa malcorë të pashkollë e kishin marrë vesht menjiherë.

7. A ka mujtë komunizmi në Shqipni me krijue nji elitë të mirëfilltë kulturore? Komunizmi në vendin tonë deshti me instaurue nji kulturë, e cila nuk pranonte asnji ndërmjetësim (it. mediazione, gjer. Vermittlung - në kuptimin hegelian) me të kaluemen. Për mentalitetin hegjemon të kulturës komuniste shekuj të tanë histori ishin si hini që ruhet në nji urnë të vogël e që nuk âsht asgja përpara madhnisë së kohës aktuale. Por s’u kujtuen se ishin tepër të vorfën me marrë përsipër nji gja të tillë. Mbi të gjitha ishin të vorfën kah ana intelektuale, tue qenë se dogmat dhe anatemat nuk mund të quhen ide, e po të thirreshin sot me dëshmue kishin me qenë akt-akuza kryesore ndaj tyne.

Nji prej rekuizitave kryesore për me qenë elitë e vërtetë âsht ndjeshmënia e naltë morale, e cila shprehet në sensin e përgjegjsisë para kombit, e ky sens nuk lejon me ndërmarrë eksperimente shoqnore e përmbysje epokale pa rrugëdalje. Elita nuk ka të bajë aspak me gjakun dhe me prejardhjen, por me mendjen dhe cilësitë morale, të cilat bajnë që individi të shkëlqejë në atë fushë ku ushtron profesionin e vet. Nji mendimtar i shekullit të kaluem, R. Aron, e ka përçansue elitën si: «pakica që afirmohet në profesionin përkatës si mâ e mira dhe mbërrin me zanë vendin mâ të naltë».
Pra, në qoftë se terrori mund të konsiderohet nji profesion, mund të thomi se Enver Hoxha, Koçi Xoxe, Bedri Spahiu, Kopi Niko, Vaskë Koleci e shumë tjerë, kanë qenë elita e kombit. Në qoftë se servilizmi dhe falsifikimi i realitetit mund të quhet profesion, nuk do të ishte e lehtë se cilit prej artistave, shkrimtarve e njerzve të kulturës hegjemone me ia dhanë çmimin e parë.

Kultura hegjemone ishte fytyra tjetër e oligarkisë partiake, e cila i kishte rranjët te nomenklatura politike. Kësodore partia mbronte edhe personalisht delfinët e vet, tue u mundue me krijue nji legjitimitet kulturor për përmbysjet radikale dhe kaosin social të shkaktuem në vend. Nuk zotnonte pra elita, apo si e quejshin grekët e lashtë, «oi aristoi» (mâ të mirët), por ishin çue sukat e sundojshin hyzmeqarët e dhunës: «oi barbaroi». Në vetë radhët e kastës hegjemone zotnonte «diktatura impersonale» (H. Arendt) që prodhonte hibridin kulturor, ndihej atmosfera e «shpirtit të kazermës» për të cilën Rosa Luxemburg kishte kritikue Leninin e “madh” qysh në vitin 1904. Kësisoj edhe hegjemonia kulturore komuniste, si e vetmja mënyrë për me konceptue kulturën, ishte e përfshime në mekanizmin e madh të terrorit, të atij terrori që simbas Karl Marx-it ushtrohej për me ia shkurtue agoninë borgjezisë. Por terrori te ne ushtrohej pa pasë nevojë për qenien e borgjezisë. Në ketë mënyrë «elita» kulturore ndërmori hyjnizimin e nji njeriu dhe të idesë së tij të palakueshme, duke bâ që kultura jo vetëm të mos ishte instrument i shpirtit, por të kthehej në burí të nji force infernale. Ndoshta ndonjeni prej tyne mund ta ketë përjetue dilemen: me u bâ sherbtor apo viktimë, por rasat e viktimave për arsye parimore ndër radhët e hegjemonëve të kulturës janë tepër të rralla. Ata që kur u âsht dhanë mundësia për me u djegë në flakën e idealeve të lirisë s’kanë pasë guxim, sot qajnë e ankohen pse u ka hi tymi i idealeve në sy.

Ilaçi i popullit tonë të mjerë: kultura, u ba helmi i tij, pse ata që duhet të thejshin prangat shekullore, nuk vonuene me farkëtue pranga të reja, edhe mâ të randa - mbasi e dijshin mirë se nuk kishin forcë tjetër për me mbajtë të ndrydhuna mendjet e shpirtënt - jo të gegëve apo të gogëve, por të njerzve në përgjithsi. Kur po demaskojshin në aula magna të Institutit Pedagogjik të Shkodrës nji prift plak, Át Pjetër Meshkallën, mbasi kishin thirrë tanë kulimat, laviret, shakllabanat dhe horrat për me e pështye dhe me e sha, i dërguemi i Partisë iu drejtue tue i thanë: - A e sheh se çka po të ban populli? Kurse prifti plak tue çue sytë me nji ndjenjë mirëkuptimi iu përgjegj: - I keni lidhë për bukën e gojës, s’kanë çka bajnë tjetër.

Kështu hegjemonia kulturore mbërriti që t’ia bante shumicës shtyllën kurrizore me plastelinen e mësimeve dhe të idealeve të Partisë, tue bâ që të sojmët të ligshtoheshin e të ligshtët të verboheshin.

Hegjemonët u mbajshin me të madh, mbasi në nji vend ku shumica ishin të verbët, ata që kishin nji sy të shtrembët kujtojshin se kanë nji teleskop të drejtuem kah e ardhmja. Përtypshin citate, mrekulloheshin, kalojshin fibrilacione erotike me veprat e paarritshme të “udhëheqësit të ndritun”, por vetëm për nji gja kishin kohë që kishin reshtë së pyetuni vetveten: a âsht e ndershme me jetue vetëm tue mbijetue?

Vlera e vërtetë e hegjemonisë kulturore provohet sapo marrin fund kushtet politike që e kanë mundësue, pra, sapo vjen liria. Atëherë duhet me vërejt se çka mbërrijnë me ba ish-hegjemonët, pra çka kanë ba në këto 14 vjet liri për kulturën shqiptare? Ky âsht fundi i hegjemonisë - krejt i ngjashëm me fillimin e saj, por pa mujtë me qenë për asnji çast elitë kulturore. Në kushte të tilla ish-hegjemonët nuk janë në pozitën morale të atyne që munden me çilë dhe me mbyllë debate, me u ngrehalucë si gjyqtarë apo me shprazë ex cathedra idena e përkufizime. Prej ish-hegjemonëve sot gjykohet me nji shpengesë të hatashme edhe Gjergj Fishta, e gjykohet premas e pa apelim, ashtu siç mund ta gjykojnë teneqexhija muzikantin apo bojnaxhija piktorin. Gjykohet edhe kultura katolike “shkodrane”, e cila vuloset si e izolueme. Gjykimi âsht i saktë, por i paplotë: ka qenë nji kulturë e izolueme ashtu siç âsht i izoluem nji oaz prej shkretinës.

Tashma ish-hegjemonët e dinë mirë se parabola e tyne e ka majen e ngulun në dhe. Në kulturë nuk funksionon ligji biologjik i trashigimisë së tipareve hegjemone, prandaj ndihena relativisht të çliruem mbas çdo funerali e mbas çdo medalje që presidenti i Shqipnisë dekreton rregullisht post mortem. Ky âsht sot kuptimin i madh i datës 28 nandor.

Kolec TRABOINI: “Requiem për një gjethe” 2005 (16 lirika)

Posted: 28 Mar 2009 07:44 AM PDT

AKUAREL

Do të vizatoj harkun e portës tënde
e këndin e rrugës që kalove në mëngjes
bredhin ku mbështete vështrimin
e flakërimën e rrufesë që mes resh u përndez.

do të hedh në akuarel pikat e shiut
që zbritën nga qiejt e të prekën,
zogjtë që u gjendën të mardhur përjashta
e në retinën e syve të tu strehëz gjetën

do të skicoj imazhin e një taksie
që të priste në Notre Dame Avenju
semaforët e kuq do t’i mbaj ndezuar
që ti të mos ikësh kurrë më që këtu.

do të hedh në telajo tulipanët e drojtur
e tingujt e një pianoje të largët
që mbinë si motiv në buzët e tua
“For Eliza” që atë mëngjes shkrinte akuj.

do të marr çdo etyd që u gjend në udhën tënde
me shpresë që brenda tyre sërish shfaqesh ti.

AQUARELLE

je dessinerai l’arcade de ta porte
le coin de la rue ou ce matin tu es passée,
le vert sapin ou tu as couché ton regard
la flamme d’un éclair qui nous a embrasé.

je jetterai sur l’aquarelle les gouttes de la pluie
qui descendant du ciel tendrement t’ont touchées,
les oiseaux d’hiver tremblant aux vents froids
qui ont trouvé refuge dans la rétine de tes yeux.

j’esquisserai l’image d’un taxi
qui t’attendait à Notre Dame,
je garderai les feux rouges allumés
pour que tu ne puisses partir à jamais.

je jetterai sur la toile des tulipes intimidées
et des sons plaintifs d’un piano lointain,
fleurissant sur ta bouche en refrain “pour Elise”

dégelaient les glaces d’hiver de ce matin.
de cette rue je garderai toutes les études
espérant que de nouveaux tu apparaisses …

( traduit de l’albanais en français
par Vasil QESARI, Bordo France )

WATERCOLORS

Your gates’ arch I’ll paint
This morning by you
Passed, street’s corner,
The evergreen, steeling your gaze
Between the clouds the lightning
Burning

I’ll capture the
Falling rain drops
You caressing
The birds trembling in the cold outside
that warm nest found in your eyes

I’ll outline the taxi’s image
For you awaiting in Notre Dame Avenue
The red light will remain the same
I want you to stay, from here
To never go away
I’ll throw in the tulips,
Heads down from embarrassment
A piano’s distant sounds
Your lips melting ice
While whistling “Für Elise”

I’ll capture every etude your way found
Hopeful to see you again.

(perktheu Aida Dismondy USA)

NUK TË KAM HARRUAR

Të betohem për gjithë zotat e qiellit
për tërë hyjneshat e tokës të betohem
për tërë ëndërrimet që fjetën bashkë me ty
nëpër korije trembur prej fantazmash
si pëllumba të egër, të betohem…

nuk të kam harruar as dhe një çast
nëpër udhët që ngjita
nëpër rrëpirat që më gremisën
nëpër muzgje vetgërryese
e agime në të cilat kurrë diellin
të ngrihej në horizont nuk e pashë.

të betohem për çastin e mungesës
për trishtimin që ndjej kur nuk të shoh
për udhën që më çon te pragu
ku shpatullat i mbështes i vdekur
prej rëndesës së gurit që më vuri largimi
të betohem…

nuk të kam harruar edhe kur etjen e shuajta
në puse të tjerë e vende të tjera të largëta
kur hëngra bukë të gatuar nga duart e huaja
e me gishtrinj preka gjoksin e një tjetre
kur thitha lëngun e jetës prej buzësh të nxehta
e u përvëlova në afshe dëshirash trupore
nuk të harrova, nuk të harrova…

edhe pse pritja s’ka kuptim
kurrë nuk e braktisa endrrën
që sapo gjunjëzohet mbrëmja
zhvishet e fle me ty lakuriq
të betohem!

PLAZMIMI I ERËS

E ndjej veten fatkeq, se ky qytet
i rrahur nga borërat e dallgët e oqeanit
nuk e ka siluetën e Asaj si pjesëz të tij
që të paktën të dilja ta shihja
përmes rrigave të shiut
a kalamendjeve të borës.

erërat oqeanike do t’ia rrëmbenin flokët
e dielli si dashnor i zjarrtë
nën vështrimin tim xheloz - të egër
do ti përkëdhelte fytyrën e vogël.

do ta ndjeja
përmes ajrit që e rrethonte trupin e kolmë
përmes tingujsh e jonesh
që ndjell pranvera e vonuar veriore
harruar në krah avionësh, diku tej në Europë…

do të më fanepsej sërish e sërish
të nesërmen e të pasnesërmen
e deri në ditën time të fundit
ecejakja që më ndez e më përflak
nëpër dëshira lojcake
si lavjerës i kohën sime
ngecur peng në siluetën e saj.

notoj në delire erotike dhe psherëtij
me mbulon trishtimi i pamundësisë
të shoh e të prek ajrin që e rrethon qenien e saj
sepse Ajo nuk jeton në këtë qytet…

* * *

dashuroj si i çmendur
se nuk dua ta shuaj strallin e jetës
me një engjëll të vdekur në djep të ëndërrimit
ndaj shfaqem në këtë fund jete si alkimist
që kërkon t’i kthej sendet në dashuri
me një të prekur…

GRAVITETI I DËSHIRAVE

Më kaplon ankthi i ikjes prej vetmisë
ndaj përpiqem në këtë buzëmbrëmje
të kapem pas një udhëze imagjinare
për të ardhur deri tek riciklimi i dëshirave
si copëzat e qelqeve të një kaleidoskopit të thyer
në sfondin e qiellit të zymtë.

për të ndjerë - në është e mundur
(sado pak … sado vonë e sa më pranë)
sërish shpresën për një ëndërr
për një trajtë e për një frymë
që kurrë nuk e humba
dhe askurrë nuk e gjeta…

më kaplon graviteti i dëshirave
(pa cak …pa fillim e pa mbarim)
Journey of Destination*
i shtrirë pikëllueshëm në mes të tokës e hënës
e kurrgjë tjetër.

Boston 2004

LETËR DASHURIE

Ato germa të vogla të vogla
ajo dashuri e madhe e madhe…
brenda tyre si magji sirenash
ADN-ja jote fatale.

MENJËFJALË

Si humbe kështu, largësive të përtej oqeanit
a në thellësi kontinentesh, një dreq e di
sa kohë që në qiell nuk gjen një dallëndyshe
ç’të rrije, ç’të kuturiseshe dhe ti?

që prej mungesës tënde merrem me gjethet
që druajtur prej dimrit ende s’kanë dalë
e ndjehem trug, qerthuar me akull
si një i pakallur në shi - menjëfjalë…

MOSHA

Në këtë moshë e ndjej veten
si plaku mjekërrbardhë i Heminguejt
që kurrë nuk i shqitej ëndrrës së vet
për peshkun e madh…

e di që në breg do të nxjerr një tufë kocka,
por nuk mund të tërhiqem
nga bashi i varkës
derisa të kem frymë.

pikërisht për këtë jam plak e shkuar plaku,
që kurrë nuk u lodh nga kërkimi nëpër detra
paçka se detrat, ashtu si shkretirat,
më afruan vetëm mirazhe gënjeshtrash.

14 Shkurt 2004

KURRKUND

Kaloi dita e shtunë dhe unë nuk pashë ty kurrkund…
as korespondencë, as femër, as fytyrë, as lëkurë
e pse jo, as këmbë,….
kurrkund fytyra e bardhë
kurrkund hunda e vogël përpjetë
kurrkund sytë e kaltër e të mëdhenj
kurrkund flokët bjonde në gështenjë
kurrkund trupi disi elegant për dyzet vjet….

ku vajtën të gjitha këto me 14 maj 2005, ditën e shtunë?
në cilën pikë të globit gjendet qyteti Kurrkund?

TË SHKUARA

Së pari të shkuara mikja ime
më thanë se kishe qënë e sëmurë
ku në djall u gjend ai mikrob gripi
që ballin tënd e bëri furrë.

thonë se ky Mars kish flamë të keqe
me avione ardhur prej Evrope
bëj kujdes - se shëndeti i Evave
është ekuilibri i kësaj bote

ndaj lutem, të shërohesh shpejt!

QAJNË ZOGJTË

Qelizat të vdesin si zogj në duar
kur nuk bën dashuri
përkundër asaj se kur dashuron
me zogjë të gjallë, këngëtarë e harrakatë
kudo je rrethuar…

A nuk i ndjen rreth teje zogjtë?
A nuk i dëgjon si cicërojnë?
Edhe kur me sy të mos i shohësh
janë qelizat zogjë-këngëtarë
që brenda trupit tënd këngën kurrë s’e prajnë.
Nëse ti je e dashuruar,

…në mos, qajnë!

PA TY…

Rri brigjeve e bëj dashuri me dallgët
poçet e lindjes, ku mbahet drita
perëndimi i diellit i thyen
e verën e kuqe e derdh në sofrën e detit
anija vetmitare e largët, tej shekullit
që kurrë nuk vjen e kurrë nuk shkon
veç sillet e mbështillet në gjeratoren e detit.

asgjë nuk shoh se bie nata
udhët m’ i ka mbuluar errësira
e prej cipës gelqerore të gjoksit tim
fluturojnë shpendë tingujsh metaforikë
që shkojnë të çukisin hënën verdhane
si frut i artë në kupën e qiellit
nën të cilin marrakatem
pa ty - si zog nate…

18 tetor 2004

DASMA E MJELMAVE

Një zgavërr lisi në pyll do të na gjendet si kishë
dhe një gjethe e verdhë do të na shfaqet si prift
nuk ka nevojë të veshim të bardha
sipër reve do të nusërojmë
lakuriq…

DITË E SHTUNË NË TELEFON

Sa ëndrra e dëshira e zgjon:
1 857- 413 – 1081
pip….pip….pip…pip…
deri në pafundësi
…njeriu kërkon njeri

numuri im i celularit
si matrikulli i një të vdekuri
tregon shenjat e një jete të dikurshme
e siptomat e një vdekje të mëpasme
e si antropofag i pangijshëm
shqyen mizorisht kohën time.

…Çdo të shtunë në telefon
njeriu që s’gjen njerinë - kafshon vetveten.

e shtunë, kohë e vdekur, Boston…

EVA QIELLORE

E shihja me drithërimë e i thoja Evë qiellore,
ajo qeshte si një dritëz e ikte tutje, larg.
rashë në grackën e imazhit, dot nuk dilja
gjersa m’u afrua e më foli një bos mendjeguak.

- tërë natën, ajo që ti quan Evë qiellore
fle me mua lakuriq, në krevat, mor budalla!
Mendja s’më mbushej se kush s’e kish parë
natën kush nuk sheh - ndaj s’ka të ngjarë.

veç tash, në përftyrim, më dilte e lakuriqtë
kapërthyer në orgazëm me një bos tarallak
që çdo ditë, kur më shihte, më fliste me cinizëm:
- Evat kanë lindur veç për krevat.

e shoh tash me trishtim Evën qiellore
ajo prap me qesh si një dritëz e ikën tutje larg
duke më lënë imazhin e dyfishtë- herë e veshur
dhe herë e çveshur si statujë nudo në park.

2004

SHTEPIA NË SOUTH STREET

Këtu është Avenju 5,
në të djathtë Kisha e Shen Terezës
rrethuar nga shejtorët që pikëllojnë në shi,
me vështrim të rrëzuar në kryqëzimin udhëve
ku semaforët përskuqin rrëketë e qiellit.
rruga Gulivan është në skajin tjetër.
në shtëpinë e tretë, djathtas,
ku varet një tabelë e vjetër “South Street”
bën roje një pishë
me dy boça e një ketër të mardhur
që përgjon i habitur.
shtegun përmes oborrit të shtëpisë
ku të shpie një deriçkë,
që sa herë e shoh, më kaplon melankolia e vjeshtës
e drithëroj si pemë që e kanë braktisur gjethet.
brenda shtëpisë një llampadar i vogël
lbyr me një dritëz të zbehtë.
në dritaren e katit të dytë
varet një borzilok i tharë
shenjë se dikur ka patur verë.

mos më pyesni kush jetonte dikur në këtë shtëpi
se veç ca farëza të vogla në borzilok kanë mbetur
çdo kujtim tjetër i saj, në këtë imazh, ka vdekur…

2004

LARGIMI

Sa më trishton sonte fjala largim,
sikur në dyzetmijë fjalë të fjalorit
të mos kishe gjetur tjetër.

kurrë kaq humbëse
Pashka s’më është dukur
dhe Krishti i shpresës, pas tre ditëve
nuk u ngjall.

kjo Pashkë e hidhur
që veç largohet
në hapsira kontinenti bashkë me ty
duke e thyer si një qelq shpirti
pranverën…

RRUGA E DREJTË, REAGIM CIVILIZUES ASHT MBROJTJA E IDENTITETIT KOMBËTARË

Posted: 28 Mar 2009 07:40 AM PDT

Nga Selim Mustafë Hasanaj

Duket alarmante dhe asht reale frika e shqiptarve se po bindet civilizimi evroprendimor se neve jemi popull i kultures orientale islamiste.

Dukunitë dhe perditshmenia e sjelljeve tona e forcon këtë frikë, dhe cka po bajmë neve per ta frenue qoroditjen bastarde? Unë mendojë se po bajmë fare pak per të mos thanë asgja.

Hic disa individve të cilet shkruejn dhe shprehin indinjatat e tyne si dhe pakënaqësitë per dukunin e cila në Norvegji nga politikaj me renome të pozites dhe opozites u quejt haptas ISLAMIZIM TINZAR ( i heshtun), në Dardani dhe në Shqipni e edhe në hapsinat tona akoma të ndame dhe okupueme islamizimi tinzar moti ka kalue fazen fillestare dhe ai tash asht në vlugun e finalizimit të veprimtarisë së vetë, por askush nga autoritetet shtetnore nuk merret me këtë dukuni të rrezikshme. Institucionet heshtin dhe kjo më bind se janë ato vetë të implikueme në këte rrezik per qenjen tonë dhe të ardhmen e fëmijve tonë.

Neper gazeta ditore që në Dardani dhe Shqipni janë të shumta lexon njeriu ndonji shkrim kunder kësaj dukunie, por autori i shkrimit dihet posa ta shof lexuesi titullin. Autor mund të jet ai dhe ata që nga plasabarku ( sikur thotë populli) nuk mund hesht dhe shkruen. Edhe ky shkrim i imi asht i karakterit të tillë. Nuk po muj heshti, nuk po muj rri indiferent.

Sot në faqen 105 te tekstit të TV-së NRK në Norvegji shkruen se politikani i Arbeider parti ( partia ma e madhe dhe që ka pushtetin) z. Khalid Mahmood shpreh indinjaten e vetë per debatin dhe kritikat që kohve të fundit i asht ba fesë islame, theks të posaqem vuni në thanjen e Lideres opozitare zonjes Siv Jensen ( Fremskrits parti) se Norvegjia po islamizohet tinzisht në formë të heshtun. Z. Mahood thotë se ai mendon se muslimanet dhe qytetaret e besimit islam në Norvegji percillen nga organet e shtetit, diskriminohen e edhe pergjohen pa dijen e tyne nga organet e caktueme të intelegjences policore. Ai tutje thotë se Norvegjia , shteti i saj dhe norvegjezet mendojnë se muslimanet janë popull me moral të dyfisht dhe se kanë nji kulturë të mbrapambetun e jocivilizuese. Sipas tij kjo nuk qendron. Unë pa dasht ti hap mundësin z. Khalid Mahmood per ndonji polemikë me mue këtu po e ceku se ai me vetë këto konstatime edhe ma shumë më bind mue, zonjen Siv Jensen dhe të gjithë njerzit normal se sa moral të shumfisht kanë muslimanet. Pra orvatja e tijë per demantim të “AKUZAVE” të vendasve norvegjez qetë në pah DUBBELMORAL (sikur i thonë norvegjisht moralit të dyfisht) të muslimanve.

Shkrova pak per këto që po ndodhin këtu në nji nga shtetet ma të forta dhe ma të sigurta të botes me qellim që ti hap rrugen asaj se cka po bajmë neve shqiptaret dhe sa neve jemi vigjilent.

Në Norvegji pozitë dhe opozitë merren me këtë temë. Janë opinione të ndame por megjithate asnjiherë , dhe asnji ditë nuk kalon pa u shkrue, pa u debatue dhe pa u folë per islamizimin tinzar të Norvegjisë. Së paku ky shtet dhe ky popull ka trasue rrugen dhe ka ba planin per masat mbrojtëse nese paraqitet nevoja. C’ka bojnë shtetet shqiptare?! Asgja, apsolutisht asgja.

Pikrisht në zemrashqiptare.net ka dy vite që bahet debat i ashper nga njerz të niveleve të ndryshme por asnjiherë askund nuk u shkrue dicka nga dikush që asht kompetent dhe institucion. Janë formue shumë forume islame, vehabiste, muxhahidin, shkruhen faqe të tana ku thuhet se deri në 98% e shqiptarve në Dardani janë musliman. Bahen komente e replika në shkrimet e tilla dhe me këto nuk po arrihet asgja. Krejtë c’ka po arrihet asht hasmenia mbrenda shqiptare e cila po vazhdojë kështu padyshim nji ditë do na qojë në luftë vëllavrasese per shkaqe fetare.

Veren e vitit të kaluem si kunderpergjigje islamizimit të hapun të trojeve tona disa familje dhe individ nga Llapusha e Drenicës dhe Podguri i Dukagjinit konvertuen në fen e krishten( katolike). Unë kamë kontakte të mira me dy nga protagonistet ma në za të këtij veprimi , me z. Bajram (Gjergj) Kabashin dhe z. Enver ( Gjon) Mehaj këtu në Norvegji. Unë kamë dhanë opinionin tim per veprimin e tyne dhe e kamë pershendetë si të drejtë dhe të arsyeshem. Shumëherë bisedojmë me telefon dhe ata më ftojnë që edhe unë me familje ta marr nji hap të tillë, pra të konvertojë. Nuk jamë njeri që punet e mëdhaja i zgjidhë permes bisedave me telefon andaj vendosa ta shpreh qendrimin tim per këtë këtu publikisht në këtë shkrim.

Sado që hapi i z. Kabashi dhe Mehaj si dhe i të tjerve ishte nji hap i madhë kombëtarë megjithate mendojë se efekti i veprimit të tyne asht i vogël. Thamë kështu sepse asht injoranca dhe mosdija e shqipfolsve që deshtem neve apo jo ajo dominon në perqindje të madhe dhe ata tash hapin gojen dhe shkruejn e ofendojnë, shajnë e kerrcnojnë z. Kabashi e Mehaj dhe në njifarë mënyre ata janë stigmatizue dhe anatemue. Thanë shqip ata i kanë hap vetit telashe dhe telashet nuk ju vijnë nga njerzit e njerzishem, nga njerzit e moralshem, nga njerzit e dijshem , nga njerzit kombëtarë , por ato telashe ju vijnë nga injorant, amoral, njerz me moral të shumfisht, nga rrugaq, analfabet dhe kretena incestual, homofil e pedofil. Dhe tash a ja vlen që nji gazetar i nivelit të z. Bajram Kabashi të mirret me njerëz të til




--
http://www.albemigrant.com
Faqja e emigrantëve shqiptarë në NET

http://www.albemigrant.com/anuro/images/kalendari.php
http://www.facebook.com/group.php?gid=6918065431


__._,_.___

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo:

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================



Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___
Picon

Mos ta teprojmë! Re: [shqiperia] S’ka zhvillim të qëndrueshëm pa standardizimin e terminologjisë së ekonomisë në gjuhën shqipe



DIV { MARGIN: 0px }

Është mirë të përpiqemi të shqipërojmë shumë fjale të huaja, por ama jo të kalojmë në teprime. 

Kështu, nuk mund të pranohet zëvendësimi i një fjale që tashmë ka hyrë në shqip, si p.sh. “remitancë”, me një togfjalësh prej tri fjalësh apo prej 32 shkronjash e pushimesh, si ai i propozuari në shkrim, “dërgesat monetare të emigrantëve”.  Aq më tepër kur kjo fjalë, edhe në shumë gjuhë të mëdha, shpesh është pranuar tashmë e huazuar; p.sh. në rusisht, ajo përdoret “njësoj” e huazuar: “pимесса”.

Ka efektin e kundërt, nëse fjala shqip e propozuar, nuk është e përshtatshme, sepse bën që dhe fjalët e përshtatshme të mos pranohen.  P.sh. “burime njerëzore” është fjalë e gjetur, dhe ka zëvendësuar tashmë pothuaj kudo fjalën e huaj “human resources”.

 
 
Bashkim Kopliku
Phone: +355 52 223663
Mob: +355 682200590
E-mail: <bkopliku <at> gmail.com>
optional: <bkopliku <at> infinito.it>
 
Please, send important e-mails
on both  addresses!
----- Original Message -----
Sent: Tuesday, March 31, 2009 1:26 PM
Subject: [shqiperia] S’ka zhvillim të qëndrueshëm pa standardizimin e terminologjisë së ekonomisë në gjuhën shqipe

S’ka zhvillim të qëndrueshëm pa standardizimin e terminologjisë së ekonomisë në gjuhën shqipe

 
 
Isa Mulaj

 

Nëse dikush, qoftë shqiptar apo i huaj, mendon se me zëvendësimin e tërësishëm të terminologjisë së ekonomisë në gjuhën shqipe me një gjuhë tjetër arrihet ndonjë përparim, atëherë këtë duhet ta bëjmë sot. Janë dy probleme serioze që na pengojnë ta bëjmë një gjë të tillë. Së pari, është vështirë të argumentohet pse dhe si do të bëhej ky zëvendësim ose kalim. Së dyti, ithtarët e zëvendësimit nuk janë të gatshëm të punojnë në këtë drejtim; ata më tepër preferojnë një gjendje të çrregulluar as andej e as këndej ose mish-mash.

Përkundër se gjuha shqipe ka qenë dhe është nën ndikimin e shprehjeve të gjuhëve tjera, ajo megjithatë ka arritur ta ruaj mëvetësinë në disiplinat shkencore, duke përfshirë ekonominë. Terminologjia e ekonomisë në gjuhën shqipe është e zhvilluar në masë të konsiderueshme, mirëpo, hulumtimet shkencore dhe akademike gjatë kohës janë shumë të kufizuara, duke lënë kështu një zbrazëti në përdorimin e saj më të gjerë dhe njësuar në segmente përkatëse. Ndikimi më i madh në këtë terminologji si në shumicën e gjuhëve të botës padyshim ka ardhur nga gjuha angleze që përkon me zhvillimin e kapitalizmit, ekonomisë si shkencë e veçantë shoqërore, zbulimet e reja shkencore, (neo)kolonializmit. Së fundi, globalizimi ekonomik sjellë fjalë të reja, përkthimi i dobët i të cilave shpesh nuk ndryshon nga fjalët burimore. Pavarësisht pranisë së termave dhe fjalëve të mëhershme me origjinë nga gjuhët tjera, duket se mbajtja e tyre në përdorim është më e leverdishme se kalimi nga huazimet e një gjuhe me ndikim në tjetrën sipas „nevojës” ose „trendit” nga rrymat joprofesioniste që nuk ka sjellë ndonjë përmirësim por me tepër e ka vështirësuar kuptimin e gjerë të terminologjisë nga shumica e atyre që gjuhë amtare e kanë shqipen.

Me përjashtim të disa fjalorëve, qofshin ata shqip-shqip apo nga gjuhët tjera në shqip rreth terminologjisë së ekonomisë dhe disiplinave të saj, është vështirë të gjindet ndonjë studim ose botim i mirëfilltë që e shtjellon problematikën dhe gjendjen e saj. Aq më tepër është shtuar lënia e saj pasdore me fillimin e ndryshimeve të mëdha politike dhe ekonomike në hapësirat shqiptare gjatë viteve ’90-ta e deri më sot, ose siç njihet ndryshe, kalimi (transicioni) nga sistemi politik monist dhe ekonomia socialiste, në sistemin politik pluralist dhe të ekonomisë së tregut. Një ndër faktorët kyç që ka ndikuar në mosinteresimin në rritje për t’iu qasur shtjellimit të kësaj problematike është pushtimi shumëdimensional gjatë kohës së transicionit me fenomene ekonomike dhe globalizimi.

Studimet për shtetet tjera të transicionit siç është ai i autorëve Byung-Yeon dhe Pirttilä (2006) konstatojnë se reformat ekonomike kanë gjasa të zbatohen më me sukses dhe të jepin rezultate më të mira, nëse gëzojnë mbështetjen e shtresës së gjerë të popullsisë. Shumica e ekonomistëve janë të pajtimit se suksesi i politikave dhe reformave ekonomike të bazuara në Konsensusin e Uashingtonit varet shumë nga rrethanat dhe kushtet specifike të vendeve në të cilat zbatohet (Hausmann, Rodrik dhe Velasco, 2005). Meqenëse në Kosovë dhe Shqipëri zbatohen reformat që janë pjesë e pakos së Konsensusit të Uashingtonit, atëherë është e një rëndësie të veçantë të merren parasysh në formë pyetjeje konstatimet e dy studimeve të përmendura: e para, sa gëzojnë politikat dhe reformat ekonomike mbështetjen e shumicës së popullsisë; dhe e dyta, sa merren për bazë kushtet specifike të Kosovës që reformat të kenë sukses?

Gjithnjë e më tepër jemi dëshmitarë të premtimeve që bëhen nga institucionet dhe Qeveria nëpërmjet strategjive, planeve dhe politikave ekonomike ambicioze që kanë mbetur pa u zbatuar si duhet, e në të shumtën e rasteve kanë përfunduar në sirtarë vetëm si dokumente prej letre. Nuk është rastësi pse publiku shpesh herë nga pakënaqësitë i ka quajtur ato „fjalë”, „premtime të zmadhuara”, „gënjeshtra”, „mashtrime”, etj. Problemi këtu është se hartimi i reformave dhe i strategjive për zhvillim ekonomik bëhet me tepër për t’u arsyetuar se kinse po bëjmë diçka, duke i anashkaluar „kushtet specifike” prej nga rrjedh problemi i mungesës së përkrahjes nga „shtresat e gjëra të popullsisë”. Me kushte specifike në mes tjerash nënkuptohet gjuha dhe terminologjia me të cilën ekspertët dhe ekonomistët shkruajnë strategji, bëjnë plane, përgatisin raporte dhe komunikojnë me publikun. Ajo terminologji është duke u degjeneruar me të madhe, ndoshta me qëllim që të mos kuptohet nga shumica. Fatkeqësisht, degjenerimin më të madh e bëjnë disa akademikë edhe ekspertë më të njohur të Kosovës, duke menduar se me këtë ndërtojnë kredibilitet në mesin e njerëzve që nuk e njohin anglishten. Me barbarizmat e pazyrtarizuar që i përdorin qëllimshëm, akademikët mundohen të kamuflohen si njerëz të mençur që dikush të mendoj se fjalori i tyre qenka aq i përparuar sa që është vështirë të kuptohet. Ata që e dijnë anglishten i kuptojnë shumë mirë dhe me të drejtë i quajnë këta akademikë dhe profesorë me shprehjen komike si „gjenetikisht të modifikuar”.

Fjalorin e disa akademikëve dhe profesorëve me barbarizma e hasim kudo nëpër mas mediet e Kosovës. Kështu për shembull, akademik Nexhat Daci pa kurrfarë nevoje e përdor fjalën suportim në vend të disa fjalëve më të mira dhe më të kuptueshme siç janë përkrahje, mbështetje, ndihmë, etj. Fjalën suportim nuk e përmban as fjalori i fjalëve të huaja në gjuhën shqipe. E njëjta gjë vlen edhe për profesorin Riza Smaka kur qëllimshëm e përdor fjalën establishim për të cilën ka disa fjalë më të mira në shqip si p.sh. krijim, themelim, sendërtim, etj, etj. Profesori tjetër universitar, Hajredin Kuçi, duket se e ka bërë „me tybe” që në prononcimet zyrtare për media të mos e përdor fjalën përvojë por eksperiencë. Ka edhe tërbime tjera me barbarizma që nuk ia vlen të shqyrtohen. Ndoshta numri më i madh i tyre është në lëmin e ekonomisë. Tabela në vijim paraqet vetëm një mostër të fjalëve që pa kurrfarë nevoje futen në dokumente, strategji, plane, raporte dhe tekste universitare për ekonomi.

Tabela 1: Fjalët më të përdorura në shqip që janë huazuar nga anglishtja dhe/ose gjuhë tjera 

Fjala e duhur shqip Fjala e huazuar në përdorim Fjala burimore e huazuar
Burime/Pasuri njerëzore Resurse humane Human resources
Dërgesat monetare të emigrantëve Remitanca Remittances
Ekonomikë Ekonomiks Economics
Këshilli drejtues Bordi i menaxhmentit Management board
Kushtet e dhënies së kontratës/punësimit Termat e referencës Terms of reference
Konkurrim Aplikim Apply/Application
Lakorja Kurba Curve
Para e gatshme/Arka Kesh Cash
Pasuri/Mjete Asete Assets
Rendiment/Rezultat Performancë/Autput Performance/Output
Shoqatë Afariste Asociacion i Biznesit Business Association
Vendosje/Përndarje Alokim Allocation
Veprimtari Aktivitet Activity

Në shumicën e punimeve që përgatiten nga autorët e Shqipërisë, do ta vëreni se sektori i institucionit në të cilin autori është i punësuar ose i shoqëruar shënohet, si departamenti i ekonomiksit. Deri dje departamentit i kemi thënë katedër. Mandej, nëse sot ekonomikës po i themi ekonomiks, atëherë përse statistikës nuk i themi statistiks?

Nxënësit janë mësuar shumë mirë për vite të tëra dhe e kanë kuptuar fjalën lakore. Kur ata behën studentë, në librat më të rëndësishme të fakultetit ekonomik siç janë mikro dhe makroekonomia që janë përkthyer në Shqipëri (botime të njohura ndërkombëtare), do ta vërejnë fjalën kurbë. Studenti fillimisht hutohet duke menduar se çka qenka kjo kurba derisa të lexoj lëndën dhe të kuptoj së bëhet fjalë për lakoren.

Ekspertët dhe profesorët e ekonomisë në Shqipëri dhe Kosovë shkojnë aq larg sa që shprehjet që kuptohen shumë lehtë edhe nga fëmijët i zëvendësojnë me anglizma. Pse në vend të parasë së gatshme është futur keshi, askush nuk është në gjendje ta arsyetoj. Autorët nga Shqipëria janë më „origjinal” kur në punimet e tyre në gjuhën shqipe e shkruajnë cash-i. Në kontabilitet, keshit deri dje i kemi thënë arka.

Një barbarizëm tjetër që është duke bërë kërdi në terminologjinë e ekonomisë në gjuhën shqipe është shprehja aset/e. Ekonomistët normal e kanë të vështirë ta kuptojnë këtë shprehje angleze nëse përdoret si e vetmuar. Një kuptim për assets është pasuria e ndërmarrjes. Mirëpo, kur e njëjta shprehje përdoret në afarizmin bankar dhe kontabilitet si assets and liabilities, atëherë e ka kuptimin kërkesat dhe obligimet ose aktiva dhe pasiva. Nuk ka kurrfarë arsye që fixed assets ta përkthejmë si asetet fikse kur në shqip ekziston prej kohësh shprehja mjete themelore, mjete bazë, mjete kryesore.

Edhe për barbarizmat tjerë ekzistojnë shprehjet përkatëse të standardizuara në shqip, mirëpo, papërgjegjësia e akademikëve, profesorëve dhe studiuesve duan që me një udhë t’i kryejnë dy, tri apo më shumë punë – zhdukjen e disa shprehjeve në shqip me nga një fjalë të huaj. Qëllimi përfundimtar është të krijohet një çrregullim për shoqërinë ku, terminologjia e përdorur nuk kuptohet nga shumica, dokumentet e strategjive dhe reformave për zhvillim ekonomik bëhen më pak të realizueshme në terren si pasojë e vështirësisë së komunikimit ndërmjet hartuesve të dokumenteve të shkruara dhe subjekteve që i kushtohen ato dokumente. Subjektet ose shumica shpesh herë përdorin një terminologji të shkurtë dhe të thjeshtë për hartuesit dhe bartësit e atyre strategjive duke i cilësuar ata si „mashtrues”, „rrenca”, „hajna”, etj. Këto shprehje i kuptojmë të gjithë, i madh dhe i vogël, për shkak se nuk janë zëvendësuar me barbarizma. Tani radhën e kanë akademikët dhe profesorët e ekonomisë t’i heqin nga veprat e tyre gjithë atë „thesar” të panevojshëm.

1. Degjenerimi i terminologjisë së ekonomisë në gjuhën shqipe

Socializmi i centralizuar në Shqipëri ka ndikuar në një lloj pastërtie të terminologjisë ekonomike në gjuhën shqipe si rezultat i izolimit. Po kështu kishte ndikuar edhe socializmi vetëqeverisës në Kosovë pas decentralizimit të sistemit politik dhe ekonomik. Titoja ka qenë një diktator karrierist të cilin nuk e ka brengosur statusi i shqiptarëve në ish-Jugosllavi. Ai bile ka realizuar projekte të shpërnguljes së shqiptarëve nga Kosova në marrëveshje me qeverinë Turke. Mirëpo, ai gjithmonë ua ka pasur frikën serbëve nga grusht-shteti, prandaj avancimi i statusit të Kosovës së bashku me gjuhën kishte pikërisht për qëllim mbrojtjen e karrierës së tij politike, e kjo do të thotë ngritje dhe fuqizim i kombeve tjera si kundërpeshë ndaj hegjemonisë serbe për nënshtrimin e ish-Jugosllavisë.

Ka pasur bashkëpunim ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës gjatë asaj kohe në lëmin e gjuhësisë por shumë pak në terminologjinë e ekonomisë. Të metat e socializmit centralist dhe vetëqeverisës në terminologjinë e ekonomisë në gjuhën shqipe ishin: i) aftësia e kufizuar për t’i përcjellë, futur dhe standardizuar termat e ri që kanë dalë nga trendët e ekonomisë botërore (Shqipëria); dhe ii) në Kosovë dhe viset tjera të ish-Jugosllavisë të banuara me shqiptarë, e meta ishte si në rastin e Shqipërisë, plus, ndikimet e gjuhës Serbo-Kroate si gjuha kryesore e ish-Jugosllavisë.

1.1 Terminologjia e ekonomisë gjatë transicionit

Të metat gjatë socializmit në pranimin e termave të domosdoshëm bashkëkohorë si rezultat i zhvillimit dhe përparimit të shkencës ekonomike në nivel botëror, u eliminuan me „pushtimin” e shpejtë dhe të gjithanshëm pas hapjes shumë të madhe dhe të menjëhershme të Shqipërisë dhe Kosovës ndaj botës. Kësaj i kontribuoj më së shumti numri i madh i studiuesve shqiptarë të ekonomisë nëpër botë dhe ardhja e shumë organizatave të huaja, ku mbizotëroj ndikimi i gjuhës angleze. Megjithatë, këtu doli një problem i madh i hyrjes masive dhe të pakontrolluar të barbarizmave në gjuhën shqipe. Në mesin e faktorëve kryesor që ky fenomen ende të jetë problem, janë: i) përkthimet bukëvale dhe të pastandardizuara, e në të shumtën e rasteve të dobëta, nga joprofesionistët; ii) rritja e gatishmërisë nga studiuesit shqiptarë për të studiuar dhe shkruar punime rreth ekonomisë në gjuhët e huaja (sidomos angleze); iii) përparësia në punësim dhe paga më të larta për ata që flasin dhe shkruajnë anglisht – shpesh herë kusht i domosdoshëm; iv) roli i medieve dhe kanaleve informale të komunikimit dhe studimit, etj.

Gjendja e tanishme e terminologjisë së ekonomisë në kontekst të asaj të mëparshme, në njërën anë ka sjellë disa përparësi dhe përfitime, ndërsa në anën tjetër edhe disa të dobësi dhe humbje. Padyshim se mundësia më e madhe e thithjes së termave të ri bashkëkohorë të domosdoshëm janë përfitime. Hyrja masive e termave të huaj përmes përkthimeve të pa sqaruara dhe shqipëruara si duhet ose problemi i standardizimit, është dobësi dhe humbje. Po që se këto dy aspekte merren si tërësi, atëherë mund të konstatohet se gjendja e tanishme e terminologjisë së ekonomisë në gjuhën shqipe krahasuar me atë të mëparshme është më e mirë në sasi por më e keqe në cilësi. Si e tillë, terminologjia e sotme bëhet më e pakapshme për shumicën e njerëzve, me çka hasen vështirësi në realizimin e projekteve sipas planeve dhe zbatimin e reformave.

1.2 Problemet e terminologjisë së tanishme

Mungesa e studimeve, simpoziumeve shkencore, konferencave, punimeve dhe interesimit për kërkime mund të konsiderohen si problemi më madhor pse sot kemi një terminologji të ngatërruar dhe të pastandardizuar në shkencën e ekonomisë në gjuhën shqipe. Duke mos pasur mekanizma të duhur të kontrollit, nuk është çudi pse kemi një cilësi jo të duhur në arsimin e lartë të shoqëruar me korrupsion, plagjiaturë (kopjim), paga të vogla për mësimdhënësit dhe rrjedhimisht përkushtim më të vogël në punën shkencore. I tërë ky zinxhir ka ndikuar në degëzimin e problemeve tjera siç janë, anashkalimi i qëllimshëm i termave të standardizuar në shqip, rënia e interesimit për lexim shkencor (me përjashtim të studentëve, pedagogëve dhe studiuesve), dhe ndërlidhja e dobët e gjuhësisë me ekonominë dhe rrjedhat e saj. Rezultati i kësaj është duke u shfaqur në mungesën e aftësive të duhura dhe të integruara për realizimin e projekteve dhe qeverisjen më efikase ekonomike. Ekonomistët që nuk e njohin gjuhën angleze apo kanë vetëm njohuri elementare për të, në shikim të parë hamenden se çfarë kuptimi mund të kenë fjalët e shënuara në kolonën e parë të tabelës së mëposhtme të cilat janë duke bërë „bum” si në gjuhën e folur, ashtu edhe në të shkruar shqipe. Këtyre ekonomistëve do t’iu duhet të shërbehen me fjalorët anglisht-shqip për ta gjetur domethënien e barbarizmave që botimi më i ri dhe më voluminoz i fjalorit të fjalëve të huaja në gjuhën shqipe nuk i njeh si barbarizma.

Tabela 2: Fjalët e huazuara që nuk figurojnë në fjalorët e gjuhës shqipe si barbarizma

Termi i huazuar Kuptimi në shqip dhe përdorimi i standardizuar Burimi i huazimit në anglisht
Brain drain/gain Shterja/përfitimi i trurit ose kthimi i mençurisë Brain drain/gain
Bordi i menaxhmentit Këshilli drejtues Management board
Staf Personel/Kuadër njerëzor Staff/ing
Staf miting Mbledhja/kuvendi e/i personelit Staff meeting
Piku Kulminacioni/maksimumi/pika më e lartë Peak
Ekuitet Pjesëmarrje në aksione/kapitalin aksionar Equity
Ueb sajt Faqe interneti Web site

Dikush do të se edhe fjala „personel” dhe „kuadër” janë me bazë nga ndonjë gjuhë e huaj dhe kanë të drejtë. Në të njëjtën kohë, ata nuk kanë të drejtë nëse mendojnë se në gjuhën shqipe vazhdimisht duhet të futen fjalë të reja, bile me shqiptim krejtësisht të njëjtë si në gjuhën e huaj që i bënë ato të pakuptimta, dhe të anashkalohen ato me të cilat janë mësuar për një kohë shumë të gjatë. E kemi provuar këtë strategji të „përshtatjes” edhe ndaj barbarizmave serb edhe në të kaluarën e afërt me fjalët „zadruga”, „prekolica”, „k(r)ompir” dhe erdhëm në përfundim se nuk paskan qenë zgjidhje, pa marrë parasysh se disa shqipfolës mendonin se ish-Jugosllavia do të ishte e amshueshme, prandaj bënin „punën e tyre” me barbarizma në funksion të mbrojtjes së asaj krijese artificiale. Shtrohet pyetja se a kemi mësuar diçka nga ajo përvojë. Përgjigjja është Jo. Aq shumë janë duke eksploduar barbarizmat e panevojshëm sa që ato i hasim edhe në titujt e librave rreth ekonomisë në gjuhën shqipe. Shih tabelën që vijon.

Tabela 3: Titujt e disa e librave të botuara

Titulli i botimit Gjendja Autori, vendi, shtëpia botuese dhe viti i botimit Titulli më i përshtatshëm
Menaxhimi i resurseve humane Tekst universitar Ymer Havolli, Riinvest, Prishtinë, 2003 Qeverisja e burimeve/pasurive njerëzore
Menaxhimi i resurseve humane Tekst universitar Enver Kutllovci, Universiteti i Prishtinës, Prishtinë, 2004 Qeverisja e burimeve/pasurive njerëzore
Makroekonomia aplikative Tekst universitar Musa Limani, Universiteti Universum, Prishtinë, 2008 Makroekonomia e zbatuar
E drejta biznesore ndërkombëtare Tekst universitar Riza Smaka, Universiteti Mbretëror Iliria (UMI), Prishtinë, 2006 E drejta afariste ndërkombëtare
Matematikë për biznes dhe ekonomiks Tekst për universitet privat Faton M. Berisha dhe Muharrem Q. Berisha, UMI, Prishtinë, 2006 Matematika për afarizëm dhe ekonomikë
Shtegtimi i Unionit Europian Botim i universitetit privat Shpresa Shehu – Kursani, UMI, Prishtinë, 2007 Rrugëtimi i Bashkësisë Evropiane
Management: Menaxhmenti kreativ dhe lidershipi Tekst universitar Berim Ramosaj, Vatra, Prishtinë, 2006 Qeverisja (bënë edhe Menaxhmenti por jo Management): Qeverisja kreative dhe udhëheqja/drejtimi

Çudit fakti se si shumë autorë komunist që i ka krijuar socializmi vetëqeverisës dhe ndoshta i ka detyruar të shkruajnë shqip sa më mirë që është e mundur për shkak të hegjemonisë serbe që Titoja dhe kombet të ish-Jugosllavisë ia kishte frikën, tani kanë shpërthyer me barbarizma të gjuhës angleze. Nuk ka kurrfarë dyshimi se Titoja i ka detyruar këta ksenomanë të bëhen shqiptar me „qykë t’zorit”, deshën e s’deshën. Por tash nuk ka fuqi që i ndalë nga dëshira dhe praktika për t’u bërë çdokushi i huaj që iu vie në mendje.

Nga vështrimi sipërfaqësor i këtyre autorëve dhe atyre që kanë studiuar ekonominë në gjuhën angleze, mund të konstatohet se autorët me njohuri më të kufizuara të gjuhës angleze kanë gjasa më të mëdha që në veprat e tyre të përdorin më shumë barbarizma. Ndonëse kjo hipotezë duhet të vërtetohet me vështrime dhe hulumtime shtesë, nga Konferenca e Takimit të Tretë të Institutit Alb-Shkenca. Në hapjen e Konferencës tri ditore, u theksua rëndësia e një projekti për „brain gain”, nismë kjo e Ministrisë së Arsimit të Shqipërisë dhe Programit të Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP). Gjatë pauzës, në bashkëbisedime me pjesëmarrësit e Konferencës komentohej me tepër arsyeja e përdorimit të termit „brain gain” e më pak rëndësia e tij si projekt i Qeverisë së Shqipërisë dhe UNDP-së. Në mbrëmje, pas ditës së parë të Konferencës, një bashkëbanues në Konviktin te Prokuroria po më tregonte përshtypjet e tij nga sesioni e shkencave të natyrës. Atij i kishte bërë përshtypje se si moderatori i sesionit që jeton dhe studion në SHBA, përdorte gjuhë pak më origjinale shqipe se pjesëmarrësit që vinin nga trojet shqiptare. Unë po i përgjigjem duke i treguar se situatë e ngjashme ishte edhe në sesionin e shkencave ekonomike ku isha prezent. Edhe pse njëri moderator jeton në SHBA dhe është i varur për çdo ditë nga gjuha angleze, në fjalimin, pyetjet dhe komentet e tij nuk vërejta anglizma të qëllimshëm sikur nga ata që bënin prezantimin e punimeve, e të cilët ishin nga fakulteti ekonomik i Universitetit të Tiranës ose ndonjë universitet tjetër publik i Shqipërisë. E njëjta mund të thuhet edhe për moderatoren që në studimet e saj ishte e varur më shumë nga gjuha gjermane dhe tjera se sa gjuha shqipe.

Fenomeni i përdorimit të barbarizmave të qëllimshëm nga pedagogët dhe asistentët krahas anashkalimit të termave më të njohur dhe më të pranueshëm kur flitet dhe shkruhet shqip, ndoshta bëhet nga shkaku për të lënë përshtypje tek lexuesit dhe studentët e tyre se autorët janë shumë në trende bashkëkohore. Në fakt nuk është ashtu. Librat dhe punimet janë më të mira nëse shkruhen me një gjuhë të thjeshtë dhe të kapshme për shumicën e lexuesve. E si të ndodhë kjo me librat e autorëve të cekur në Tabelën 3 në të cilat ka vjedhje (në gjuhën popullore thuhet hajni) masive nga librat tjerë në anglisht, serbo-kroatisht dhe shqip. Kjo është dokumentuar me fakte të forta edhe në shtypin ditor të Kosovës, por autorët e akuzuar i kishin futur veshët në lesh, kishin mbyllur sytë dhe gojën, me fjalë tjera heshtën duke na treguar se atyre si hajdutë dhe kriminelë akademik nuk u han palla fare. Kjo ndodh edhe kur titujt e librave të tyre për nga natyra e barbarizmave janë kërdi.

2. Detyrat, rekomandimet dhe rezultatet e pritura

Në bazë të problemeve që u hasen nga analiza e dy pjesëve në këtë artikulli ku u shtjellua gjendja e terminologjisë së ekonomisë në gjuhën shqipe, dalin disa detyra dhe rekomandime. Detyra e parë dhe më e rëndësishmja është që të bëhet zhvendosja e trajtimit nga fjalorët dhe përkufizimet e fjalëve në një sistem të hulumtimit nga shumë këndvështrime si problem strukturor. Kjo detyrë pastaj do të degëzohej në analiza veç e veç për segmente të terminologjisë së ekonomisë, si për shembull, punimet për termat që në gjuhën letrare ende nuk figurojnë si barbarizma por thjeshtë dikujt iu ka tekur t’i fus ato duke menduar se janë të domosdoshëm dhe të tjerët (lexuesit, recensentët, kritikët) nuk kanë bërë vërejtje. Analizat më tutje do të duhej të nxisnin komente, mendime dhe diskutime në mas media – elektronike dhe të shkruara – dhe të kthehen në sintezë të rekomandimeve për standardizimin e terminologjisë. Në mesin e rekomandimeve që bazohen në këtë artikull dhe do të ishin në funksion të standardizimit përfshihen:
• ruajtja e termave me domethënie të qartë në shqip karshi atyre të gjuhëve të huaja që në shikim të parë janë të pakapshëm për shumicën;
• mbajtja e vazhdimësisë dhe periodicitetit të rregullt të botimeve;
• përgatitja dhe botimi i fjalorëve sipas problemeve të identifikuara, duke përfshirë edhe një për termat e përgjithshëm që përdoren në shumë gjuhë tjera e që përdoren edhe në shqip;
• përkrahja e studimeve dhe kërkimeve në lëmin e terminologjisë së ekonomisë në gjuhën shqipe;
• standardizimi i termave dhe përcaktimi i kritereve për botimet që të konsiderohen të pranueshme për nga terminologjia;
• nxitja dhe përkrahja e bashkëpunimit ndërmjet ekonomistëve, albanologëve dhe linguistëve rreth terminologjisë në fjalë.

Këto janë vetëm rekomandime në vija të trasha që pak a shumë dihet se kujt i adresohen. Adresa më e saktë e subjekteve për këto dhe rekomandime tjera do të paraqitet në versionin përfundimtar të punimit. Për momentin, supozimi për rezultatet e pritura nga detyrat e identifikuara dhe zbatimi i rekomandimeve përkatëse do të ishin:
• ndalja e „bredhjes” nëpër termat e gjuhëve të huaja sipas „nevojës” historike dhe eliminimi i shumë paqartësive;
• terminologji më e standardizuar dhe më e kapshme për shumicën;
• botime më standarde, më profesionale dhe më të kuptueshme;
• lehtësi më e madhe për zbatimin e strategjive dhe reformave ekonomike;
• nxitje e diskutimeve dhe interesimit të më shumë njerëzve për t’iu qasur problemeve ekonomike dhe alternative më të shumta për zgjidhje e tyre;
• komunikim më efikas dhe si rrjedhojë produktivitet më i lartë në punë dhe gjasa më të mëdha për sukses;
• mbajtje në kontinuitet (vazhdimësi) dhe krijimi i lehtësive për studimin dhe përparimin e shkencës së ekonomisë tek shqiptarët;
• ndërlidhje më e mirë ndërmjet planeve në letër dhe rezultateve në terren.

Në fund vie problemi i drejtshkrimit të gjuhës në temat dhe veprat nga ekonomia. Ky nuk ka qenë në mesin e qëllimeve kryesore të këtij artikulli meqenëse më tepër është kompetencë e gjuhëtarëve, e më pak e ekonomistëve.

Ky shkrim është i bazuar në punimin Terminologjia e ekonomisë në gjuhën shqipe: Gjendja, problemet, detyrat, të prezantuar në Takimin e Tretë Vjetor të Institutit Alb-Shkenca të mbajtur në Tiranë prej 1-3 shtator 2008. 

/Autori është hulumtues i lartë dhe koordinator për Kosovë i Institutit për Studime dhe Analiza Ekonomike/


Komente (4)
ekonomistja:
Para 1 javëve:
shume artikull i qelluar.Kemi fillu me ndryshu gjuhen te gjithe dikush me shueme dikush me pak jem i ba krejt "kullera".E sidomo perdorimi i barbarizmave te tilla nga profesoret.
Syla:
Para 1 javëve:
Jo vetem qe perdoren barbarizmat por ata perdoren ne menyren me te shemtuar te mundur. Ja disa shembuj:

DACI - gjithmone perdore fjalen APSOLUTIKISHT qe
eshte edhe barbarizem edhe deformim i fjales. Se ku e ka ndegjuar nje fjale te tille nje dreq e di.

LUTFI HAZIRI- Nuk dine ta beje dallimin ndermjet KONTEKSTIT dhe KONTESTIT, per te mos thene se te dy keto shprehje jane barbarizma qe perdoren pa nevoje.

STATUT dhe STATUS jane terma qe pak nga politkanet mund ti dallojne dhe ti perdorin kur dhe si duhet. A doni shembuj tjere
fatmiri :
Para 1 javëve:
Pajtohem me Isen me nje perjashtim te vogel: sygjerimi juaj per brain gain qe ne versionin tend do te duhej te ishte kthimi i mençurisë vertete nuk shkon, eshte pa kripe.
Besi:
Para 1 javëve:
Atrikulli me vleren me te madhe qe kam lexuar ndonjehere nga ky autor. Artikull praktik, me qasje shkencore, godet problemin aty ku duhet dhe ofron rekomandime per zgjidhje.
Ne fund thuhet se ky shkrim eshte bazuar ne nje punim. Do ta lexoja edhe punimin nese e sjellni ketu ose diku tjeter. Hulumtimet ne terminologji jane fushe shume e rendesishme qe duhen tani.
Citati i artikullit:
"Nëse dikush, qoftë shqiptar apo i huaj, mendon se me zëvendësimin e tërësishëm të terminologjisë së ekonomisë në gjuhën shqipe me një gjuhë tjetër arrihet ndonjë përparim, atëherë këtë duhet ta bëjmë sot."
Citati tjeter qe shpesh e thone shume njerez:
"Me barbarizmat e pazyrtarizuar që i përdorin qëllimshëm, akademikët mundohen të kamuflohen si njerëz të mençur që dikush të mendoj se fjalori i tyre qenka aq i përparuar sa që është vështirë të kuptohet." Kjo eshte e vertete. Disa mundohen me kirifkete e fjale te huaja te na tregojne se jane te menqur.

 

 

http://www.telegrafi.com/?id=49&a=161

 


 
___________________________________________________________________
And do not follow (blindly) any information of which you have no (direct) knowledge. (Using your faculties of perception and conception, you must verify it for yourself. (In the Court of your Lord,) you will be held accountable for your hearing, sight, and the faculty of reasoning."[17:36]

Now with a new friend-happy design! Try the new Yahoo! Canada Messenger


__._,_.___

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo:

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================



Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___
Mirsad Sylja | 28 Mar 01:08 2009
Picon

www.burimi.org

Të dashur miq,

 

Pershendetje!

 

Me kënaqësi ju njoftojmë që u rihap web-faqja e Shoqatës kulturore `Burimi'!

 

Në këtë website mund të lexoni shkrime te ndryshme publicistike, shkrimet e reja të autoreve që shkruajnë ekskluzivisht për burimi.org, si dhe rinovimin me lajme të reja dhe info, minutë pas minute...

 

Ju ftojmë që të vizitoni websiten prestigjoze www.burimi.org

 

Mirë se të vini!

 

 

Me selame,

Mirsadi



__._,_.___

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo:

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================



Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___
tano turku | 30 Mar 11:58 2009
Picon

Are the Laramani the next Pray?

http://www.youtube.com/watch?v=Ofbq0aqpPe0&feature=related



__._,_.___

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo:

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================



Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___
albertino rakipi | 29 Mar 17:07 2009
Picon

Islami: Feja që përhapet më së shpejti në Evropë


Islami: Feja që përhapet më së shpejti në Evropë

HARUN JAHJA

Gjatë 20 viteve të fundit, numri i Muslimanëve në botë është rritur vazhdimisht. Të dhënat
statistikore për vitin 1973 tregojnë se popullsia Muslimane në botë numëronte 500 milionë; tani,
ajo ka arritur në 1.5 miliardë. Sot, çdo i katërti person është Musliman. Është e mundshme që
popullsia Muslimane do të vazhdojë të rritet dhe që Islami do të bëhet feja më e përhapur në
botë. Arsyeja për këtë rritje të vazhdueshme nuk ka të bëjë vetëm me rritjen e popullsisë në
vendet Muslimane, por gjithashtu edhe me numrat në rritje të njerëzve të cilët po kthehen në Islam,
një dukuri që ka marr vrull, posaçërisht pas sulmit në Qendrën Botërore të Tregtisë më 11
Shtator 2001 (që më tej do t'i referohemi si 9/11). Ky sulm, për të cilin i erdh keq çdokujt, në
veçanti Muslimanëve, papritur ka tërhequr vëmendjen e njerëzve (në veçanti të Amerikanëve)
për Islamin. Njerëzit në Perëndim po flasin
 shumë për atë se çfarë feje është Islami, ç'thot Kur'ani, çfarë përgjegjësi rezultojnë me
të qenit Musliman dhe si duhet Muslimanët t'i udhëheqin/drejtojnë punët e tyre. Ky interesim ka
shkaktuar në mënyrë të natyrshme një rritje të numrit të njerëzve që kthehen në Islam në
mbarë botën. Pra, parashikimi rëndom i dëgjuar pas 9/11 se "ky sulm do të ndryshojë rrjedhën e
historisë botërore" në një mënyrë, ka filluar të realizohet. Procesi i kthimit drejt vlerave
fetare dhe shpirtërore, të cilin bota është duke e përjetuar për një kohë të gjatë, është
shëndrruar në një kthim në Islam.

Natyra e mrekullueshme e asaj që po ndodhë mund të shihet kur njeriu i kupton këto zhvillime që kanë
lidhje me këtë tendencë, për të cilën kemi filluar të lexojmë në gazeta apo të dëgjojmë në
raportet televizive. Këto zhvillime, përgjithësisht të raportuara si vetëm një element i rendit
të ditës, janë në të vërtetë tregues shumë të rëndësishëm se vlerat morale Islamike kanë
filluar të përhapen shumë shpejtë në mbarë botën. Si edhe në pjesët e tjera të botës, Islami
është duke përjetuar një rritje të shpejtë në Evropë. Ky zhvillim ka tërhequr më shumë
vëmendjen në vitet e fundit, siç dëshmohet nga shumë teza, raporte dhe artikuj të botuar për
"vendin e Muslimanëve në Evropë" dhe "dialogu në mes të shoqërisë Evropiane dhe Muslimanëve."
Bashkë me këto raporte akademike, mjetet e informimit kanë bartur raporte të shpeshta për Islamin
dhe Muslimanët. Zanafilla e këtij interesimi
 qëndron në rritjen e vazhdueshme të numrit të popullsisë Muslimane në Evropë dhe në arsyen se kjo
rritje nuk mund t'i përshkruhet vetëm imigrimit. Derisa imigrimi me siguri ka pasur ndikim të
rëndësishëm në rritjen e popullsisë Muslimane, aq shumë hulumtues e kanë adresuar këtë
çështje për një arsye krejt tjetër: shkallën e lartë të konvertimit. Një histori e vitit 2004
në NTV News, e titulluar "Islami është religjioni që përhapet më së shpejti në Evropë," u muar me
një raport të nxjerrur nga shërbimi i brendshëm sekret Francez. Raporti përmendi se numri i atyre
që konvertohen në Islam në vendet Perëndimore ishte rritur edhe më shumë, në veçanti
menjëherë pas sulmeve të 9/11. Për shembull, numri i të konvertuarve në Islam në Francë u rrit
për rreth 30 dhe 40,000 vetëm vitin e kaluar.

Kisha Katolike dhe Ngritja e Islamit

Kisha Katolike e Romës, me qendër në Qytetin e Vatikanit, është njëri prej institucioneve që
përcjell rrjedhat e konvertimit. Njëra prej temave kryesore gjatë takimit të Tetorit të vitit 1999
të sinodit të Evropës, në të cili muar pjesë gadi i tërë kleri Katolik, ishte pozita e Kishës në
mijëvjeçarin e ri. Tema kryesore e konferencës ishte rritja e shpejtë e Islamit në Evropë. The
National Catholic Reporter raportoi se disa individë radikal pohuan se e vetmja mënyrë për të
ndaluar Muslimanët që të bëhen të fuqishëm në Evropë ishte që t'i japet fund tolerimit të
Muslimanëve dhe Islamit; individë të tjerë më objektiv dhe më të arsyeshëm nënvizuan faktin se
pasiqë dy religjionet besojnë në një Zot, nuk do të duhej të kishte vend për çfarëdo konflikti
apo lufte në mes tyre. Në një seancë, Kryepeshkopi Karl Lehmann i Gjermanisë theksoi se ka më shumë
pluralizëm të brendshëm brenda Islamit
 se që shumë të Krishterë mund të përfytyrojnë dhe se pohimet e radikalëve për Islamin nuk kishin
bazë në të vërtetën. (1) 

Marrja parasysh e pozitës së Muslimanëve duke e ditur pozitën e Kishës në mijëvjeçarin e ri ishte
mjaft me vend, sepse një analizë e vitit 1999 e KB-së tregonte se në mes të viteve 1989 dhe 1998,
popullata Muslimane e Evropës u rrit për më shumë se 100 përqind. Raportohet se ka rreth 13 milion
Muslimanë që jetojnë në Evropë: 3.2 milion në Gjermani, 2 milion në Britani të Madhe, 4 - 5 milion
në Francë dhe të tjerët të shpërndarë nëpër tërë Evropën, në veçanti në Ballkan. Ky
numër përfaqëson më shumë se 2% të popullsisë së përgjithshme të Evropës. (2)

Vetëdija Fetare e Muslimanëve po rritet në Evropë

Një hulumtim lidhur me këtë ka zbuluar poashtu se përderisa numri i Muslimanëve në Evropë vazhdon
të rritet, ka një thellim të vetëdijes fetare në mesin e Muslimanëve. Sipas një studimi të bërë
nga gazeta franceze Le Monde në Tetor të vitit 2001, krahasuar me të dhënat e grumbulluara në vitin
1994, shumë Muslimanë vazhdojnë të kryejnë faljet e tyre, të shkojnë në xhami dhe të
agjërojnë. Kjo vetëdije është vënë re shumë më tepër në mesin e studentëve të
universitetit. (3)

Në një raport të bazuar në raportet e shtypit të huaj në vitin 1999, revista Turke Aktüel njoftoi se
hulumtuesit Perëndimor llogarisin se në 50 vitet e ardhshme Evropa do të bëhet njëra prej qendrave
kryesore për përhapjen e Islamit.

Islami është pjesë e pandashme e Evropës

Bashkë me këtë hulumtim sociologjik dhe demografik, ne poashtu nuk duhet të harrojmë se Evropa nuk
është njohur me Islamin vetëm në kohët e fundit, por se Islami është në të vërtetë një pjesë e
pandashme e Evropës.

Evropa dhe bota Islamike kanë pasur marrëdhënie të ngushta me njëra tjetrën me shekuj të tërë.
Së pari, shteti i Andaluzisë (756-1492) në Gadishullin Iberik dhe më vonë Kryqëzatat (1095-1291)
dhe pushtimi Otoman i Ballkanit (1389), shkaktuan një marrëdhënie reciproke të qëndrueshme në
mes të dy shoqërive. Shumë historianë dhe sociologë sot pohojnë se Islami ishte shkaku kryesor i
lëvizjes së Evropës nga errësira e Mesjetës drejt shkëlqimit të Renesansës (Rilindjes) së
saj. Në një kohë kur Evropa ishte e prapambetur në mjekësi, 

------------------------------------

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e
atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari
nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te
gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo: 

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo: 

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================Yahoo! Groups Links

<*> To visit your group on the web, go to:
    http://groups.yahoo.com/group/shqiperia/

<*> Your email settings:
    Individual Email | Traditional

<*> To change settings online go to:
    http://groups.yahoo.com/group/shqiperia/join
    (Yahoo! ID required)

<*> To change settings via email:
    mailto:shqiperia-digest <at> yahoogroups.com 
    mailto:shqiperia-fullfeatured <at> yahoogroups.com

<*> To unsubscribe from this group, send an email to:
    shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

<*> Your use of Yahoo! Groups is subject to:
    http://docs.yahoo.com/info/terms/

tano turku | 26 Mar 13:51 2009
Picon

Fw: Pergjigje spiuneve greko-serbe-evangjeliste dhe terroristeve te Kishes Katolike





Ne (Youtube) ka kohe qe po qarkullojne vidjo kriptokatolike per kurven Tereze dhe pjellen e shkines Kastrabeun, tubime Evangjeliste te udhehequra nga breshkaxhiu italian Dioguardi sa nga agjente te Vatikanit dhe Beogradit. Ulur ne  tavolina portative  te mbushura me pije si ata murgjit e gjore, mbyllur ne nje Salle te zbrazur nga gjithckambushur me ikona dhe idhuj, me syte ne toke “bedheâ€, nen ritmin e muzikes ballkanase, intervistohnt nga dikushe e fillone e tregone disa copeza historie nga te Shqiperise. Fjalet e pare qe dalin nga goja e tyre, eshte pershendetia dhe falenderimet kushtuar rrospijeve te Vatikanit dhe sherbetoreve te tij dhe me mbrapai fillone e tregone per historine e  Shqiperise?! Nga kjo perpjekje mjerane ne paraqitien e historise se Shqiperise nga ana e kriptokatolikeve, te jepet pershtypja se Shqiperia eshte nje krahie e banuar nga fondomentaliste te krishtere ku shteti nuk eshte laik por teokrat dhe se shqiptaret jane te gjithe pjelle e shkive dhe e prifterinjve pedofile e pederaste ku per identitet te tyre kane katolicizmin dhe jo identitetin shqiptare. Paraqitja e mergates se qyqeve prozelite si  besimtare te zellshem Evangjeliste ta krijone kete pershtypje kur shikone keto vidio te shpifura ne (youtube).
 
Kjo paraqitje e mjere e kriptokatolikeve duke ju falur Terrzezes dhe Kastrabeut ndihmone vetem greket, serbet dhe italianet e Francezet qe deri tani jane munduar ti paraqisin shqiptaret si rrace e pjelle e tyre. Kjo paraqitje fondamentaliste e krishtere qe kerkone qe ti veshi problemit shqiptar kjo armate jeniceresh te Vatikanit, eshte ne nje vale me politiken antishqiptare te sillogjeve greko-fanariote-vatikano-evangjelisteamerikane qe prej kohesh problemin shqiptar perpiqen ta shesin si nje problem katoliko-evangjelist per kthim ne krishterim thuaj se edhe majmunet kane qene te krishtere se deri me tash po germojne edhe shpellat ku strehohen ujqerit per identifikim te skeleteve te tyre paleokatolike. Prej kohesh propaganda greko-serbo-evangjeliste i parqete shqiptaretmusliman si kolone turqe te ardhur ne Shqiperi gjate pushtim otomane te Shqiperise. Fjala “turko-alvanoseâ ose turkoshak ze vende ne cdo aspekte historike te pseudo-historianve katoliko-evangjeliste. Eshte pikerishte besimi fetar i shqiptareve pika e dobet ku trumpetat zecjera shoviniste fondamentalisto-katolike abuzojne hapur duke i paraqitur shqiptaret e trojeve etnike si turqe qe s’kane asgje te perbashket me shqiptaret dhe banoret e lashte te Epirit.
Kohet e fundit ata mundohen qe t'u imponojne shqiptareve musliman cdo gje kishtare per atdhetare.
 
Shikoni se cfare ndodhe ne Bordellon e Parisit qe drejtohet nga Ermira Qerimi, kolec Traboini me nofken bujar shehu dhe Baki magjupi me nofken Skender Kastrioti Ky forume eshte kthyer prej kohesh ne nje artopalante zecjere ku behet hapur propagande antishqiptare dhe anti kombetare. ,islami, fyehet ne menyren me banale nga disa letyra te pista katolike. Te gjitha figurat e ndritura te kombit tone, shahen e fyhen ne menyren me te poshter dhe, ne anen te kundert pjellat serbo-greke dhe rrospijet e Vatikanit nderohen e lartesohen. Nga ky forume i eshte shpallur lufte te gjithe te muslimanve shqiptare. Nga ky forume behet nje propagande e poshter kunder aleates sone me te madhe Turqise. Nga ky forume perkrahen hapur terrorrizmi amerikan dhe Israelit ne Lindjen e mesme. Fese muslimane te shqiptarve te atdheut i eshte vene shqelmi prej kohesh. Nga ku forume fallsifikohet e verteta historike e Camerise dhe e Kosoves, lufterat dhe perpjekjet e shumta te shqiptarve te Camerise kunder Grekerve portretizohen si trradheti kombetare. Nga ky forume i behen eloxhe Grekerve dhe Evgjiteve te Kalkutes dhe Kastrabeut si atlet i Krishtit thuajse Vatikani me Pape komandon jeten shqiptare dhe bishti i kalit te Kastrabeut po na con perpara, kurse heronjve came qe luftuan kunder grekerve portretizohen si trradhetare. Si perfundime, desha te shtoja se nga ky forume qe ka (hijack) padrejtesishte emrin e nje krahine te tere, po abuzohet hapur me emrin e saje dhe Ceshtjen Came.
 
Autori
Thes Proti



__._,_.___

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo:

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================



Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___
Paul Tedeschini | 28 Mar 18:09 2009
Picon

Perparim Hysi: Në gjurmë të “mëkateve” të Patër Gjergj Fishtës (1871-1940) (Esse… )

Perparim Hysi: Në gjurmë të “mëkateve” të Patër Gjergj Fishtës (1871-1940) (Esse… )

<!-- /* Font Definitions */ <at> font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1107304683 0 0 159 0;} <at> font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1073750139 0 0 159 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; mso-bidi-font-size:11.0pt; font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} a:link, span.MsoHyperlink {mso-style-priority:99; color:blue; mso-themecolor:hyperlink; text-decoration:underline; text-underline:single;} a:visited, span.MsoHyperlinkFollowed {mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; color:purple; mso-themecolor:followedhyperlink; text-decoration:underline; text-underline:single;} span.cgselectable {mso-style-name:cgselectable; mso-style-unhide:no;} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} .MsoPapDefault {mso-style-type:export-only; margin-bottom:10.0pt; line-height:115%;} <at> page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:70.85pt 2.0cm 2.0cm 2.0cm; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} --> Shtysën për të rëmuar në "mëkatet" e Patër Fishtës, ma dha, veç tjerash, një e përditshme shqiptare që tek shtronte disa nga risitë e maturës shtetërore në tekste alternative të letërsisë, hiqte prej këtyre teksteve dy nga Poetët më të mëdhenj Shqiptarë: De Radën dhe Atë Fishtën.

 

Më indinjoi lajmi se si mësues i vjetër, të them të drejtën, ndjeva dhimbje dhe njëkohësisht më erdhi pështirë. Pështirë për ata që bëjnë këta programe dhe dhimbje për dy Poetët që janë përjashtuar. Pak para tyre, pashë që një tekst alternativ, përjashtonte Migjenin. Se nuk ke si me të vërtetë që të mos revoltohesh me këto "risi" që jo nuk janë risi, por një djallëzi e hapur dhe njëkohësisht, padituri deri në injorancë.

 

Të mos quash De Radën poet apo të pavlefshëm nga ana letrare, do të thotë as më shumë dhe as më pak, por ti o zoti (apo zotërinj autorë), jini as më pak dhe as më shumë të "dehur" nga mani gjoja oksidentale apo si modernë alla kontemporanë. Për De Radën  do t'ju kujtoja veç Lamartinin dhe vlerësimin e tij për të (po vallë a e dinë autorët e teksteve alternative se kush është Lamartini?!).

 

Për Migjenin do të sillja vetëm një thënie të mjegulltë të një poeti bullgar (ndoshta ka qenë Vapcarov?-të më ndjeni për kujtesën e një të moshuari si unë, tanimë!), që paska thënë: -Do ta mësoja gjuhën shqipe vetëm për të shijuar Migjenin.

 

Epo sa rëndësi kanë këto për "specialistët" tanë me mendime pro europiane apo perëndimore. Se, domosdo, kur dhe titullarët e ministrive janë militantë më shumë se sa njerëz që duhet të drejtojnë atë apo këtë dikaster. Se për të mos u larguar pakësa nga ky realitet mjeran, s'kam si mos vë në dukje këtë militantizëm të turpshëm që reflekton nga sipëri e deri poshtë. Më kujtohet që para dy a tri vjetësh vdiq Poeti më i madh lirik i vëndit (pas Lagushit, domosdo), pra vdiq bohemi, Princi i Lirikës Shqiptare, Frederik Rreshpja dhe ministri i Kulturës jo vetëm nuk mori pjesë në ceremoninë mortore, por nuk dërgoi qofte dhe një përfaqësues nga dikasteri atje. I vetmi "faj" i këtij Poeti kaq të bukur, qe se nuk qe i krahut të ministrit. Dhe më paradoksale se Rreshpja i bukur dhe i varfër sa legjenda, kish bërë burg në kohën "e ndritur" të xhahilit Enver Hoxha. Jo vetëm kaq, po kyministër ç(kulture) e bën ferk me "partishmërinë e tij partizane", sa bash në kyre të muajit të vdekjes së barbonit Rreshpje, lajmëron me bori të madhe se "do bëj një si "Te deum" për të ndjerët Kodra, Korreshie Kodheli (vdekur në një kohë me Rreshpjen), por ja që Rreshpja, përsëri u përjashtua si "pa vlerë". Si fshesa pas derës apo si ai Lipe Shtogu i estradës së Fierit. O  Zot, po  a ka gjë më fyese se sa kaq? S'do mënd që kështu do ndodhë, kur vë në krye të dikastereve këta injorantë me diploma. Këta me diploma  që shkelin çdo normë apo ligj, për hir të partisë ku militojnë. Një miku im i quan gomardopio. -Dëgjo,- më thotë një ditë, duke më folur për një nga këta të "diturit". Ai më quan gomar se unë nuk kam shkollë. Dhe mirë e ka. Kurse unë atë e quaj gomardopio se dhe me shkollë bën gomarllëqe. Ta ketë mirë, ky , miku im?!...  

 

*  *  *

U zgjata pakësa, po jam i  tensionuar dhe, po nën tension dhe po shkruaj. Gjithmonë e kam vrarë mëndjen: -Pse është anatemuar kaq shumë Atë Fishta nga regjimi që iku (pra, nga  regjimi i  Enver Hoxhës?!). Kjo pyetje  më ka lindur shumë heret. Dhe jo pa arsye. Kam mbaruar të mesmen në mes viteve-50-të dhe them se vetëm një klerik studjonim në shkollë: ky qe Mjedja. Bënim nga ky "Vaji i Bylbylit", fragmente nga "Andra e jetës" dhe asgjë më. E them me plot gojën: për asnjë klerik tjetër s'kishim dëgjuar të flitej në shkollë (katolik, orthodoks apo mysliman). Dhe kjo ndodhte kur profesorët e letërsisë kishin mbaruar në Itali (të nderuarët dhe të paharruarët Azmi Stringa dhe Besim Qorri). Ky i fundit edhe kish përkthyer. Megjithatë, sado që qeshë nga nxënësit që lexoja shumë, as që kisha lexuar për Fishtën. E kishin varrosur (kur themi ne: për së gjalli) edhe për së vdekuri. 

             

Shkrepsen për të ndezur zjarrin e dashurisë për Fishtën, sado që është pak paradoksale, ma ka dhënë një klerik. Kleriku qe mysliman, kish mbaruar medresenë andej nga Marglliçi i Çamërisë dhe qe hoxhë në fshatin tonë. Ky hoxhë që në pamje të parë s'ta mbushte synë, harxhonte më shumë vajguri (po të shprehem kështu), me leximin e librave. Ai më jepte një nga një fashikujt e "Hyllit të dritës" (i kish lidhur me spango dhe hipte në tavan ku i mbante fshehur), dhe posaçërisht dinte të flsite aq mirë si për Kuh'ranin aq dhe për Fishtën. Gjej rastin që ta përmënd, me dashuri këtë klerik të ditur që është Efendi Yzeir Sallata. Ka vdekur që para 30-vjetësh dhe gjithmonë e kujtoj me respekt këtë njeri sa të heshtur, aq dhe të ditur.

 

Më vonë, mik pas miku, rashë në gjurmë të "Lahutës së malësisë" dhe, mandej, zura të bluaj në kokë shumë hamëndësi. -Përse vallë u luftua nga Enevri dhe CO...Fishta dhe gjithë kleri, në tërësi. Kur them në tërësi, kam parasysh një fakt që për të gjithë është i dijshëm: u sakatua, sidomos, Kleri katolik. Nuk është se jam i një anshëm. Se vet jam bektashi (si vëlla me myslimanët), por në se Cezari duhet të marrë ç'i takon Cezarit, duhet thënë e vërteta: kleri katolik ka qenë, përgjithësisht, më i përgatitur. Kontributi i tij për Atdhe ku e ku ka qenë pothuajëse më i kapshëm dhe pse ishte i tillë, edhe u masakrua aq keqas. Në se themi se pema që ka kokrra, qëllohet me shkop, atëherë Pema me më shumë kokërra, ka qenë bash Patër Gjergj Fishta dhe komunistët shkuan deri atje sa i dhunuan varrin. Dhe sot eshtrat e këtij Martiri të Madh (ndera e Françeskanëve), nuk janë gjetur. Dhe unë pak a shumë, dua të rreshtoj për lexuesin disa nga "mëkatet  e këtij" babai të Letrave Shqip", që për specialistat e sotëm nuk ia vlen. Po ku din dhija, ç'është tagjia?             

 

"Mëkatet" e Patër Gjergj Fishtës janë të vjetra.

 

Ai, pos tjerash, në moshën 23 vjeç (kur statuti e ka 24-vjeç) ka mbajtur meshën e parë në Troshan të Lezhës. Ndodhte ky përjashtim se kish mbarue shkëlqyeshëm seminarin atje në Bosnjë. Po dhe atje ku asht me 6 bashkëshokë të vëndit të vetë "nuk asht sjellë mirë" se bahet promotori një ankese kolektive kundër studentëve vëndas, për fyerje e poshtërime. Dhe  rektorati mbajti anën e ankuesëve.

 

Mandej, ndryshe nga doket e kohës, ka "mëkatin" se jo vetëm fal gjakun e të vëllait, por shkon edhe më tutje duke bërë krushqi me hasmin. Ngrihet me poezi kundër hakmarrjes me "Gjaksorët" në vitin 1899. Poezi që boton edhe "Albania" e Konicës në Bruksel më 1901.

 

Ai është "mëkatar" se nguliste në meshë dashurinë për gjuhën amtare, besnik i dijeve nga shkolla që doli: vërtet do të mësoni gjuhë të huaja, por mos harroni gjuhën tuej, se me të do meshoni, -qe porosia. Dhe kush më mirë se Fishta e vuni vath në vesh këtë porosi.

 

Ka "mëkatin" se më 1902 u bë drejtor i shkollës së fretnëve dhe pikërisht kjo shkollë e drejtuar nga Fishta u bë vatra ku u ndez zjarri i të mësuarit shqip. Në shkollë vinin, kryesisht, të vorfnit (Gjeloshat, siç shprehej Frati i ndritur), se të pasurit e përbuznin gjuhën shqipe. E, natyrshëm, me gjithë këto "mëkate", s'do mend që do ta ndiqini intringat e shpifjet, po si një bir i ndejë i Françeskut të Asizit, ai dijti t'ia bëj ferk.

 

Kur shkoj në Rrapsh të Hotit, më 1902, e njohu Marash Ucin. Këtë fatos të maleve dhe bash këngën Ura e Rrzhanicës ia kushtoi atij dhe po kështu botimi i parë i "lahutës" nuk ka emrin e Fishtës, po Marash Uci.

 

Më 1907 bën "mëaktin" tjetër: së bashku me Gejçovin hapin të parën bibliotekë shqiptare ku vetëm konsullata Austriake dhuroi 50 libra shqip dhe 16 në gjuhën gjermane.Vazhdonte që të shkruante këngë të tjera të Lahutës (ai ka punuar për të 32 vjet!!!) dhe, me të vërtetë, a nuk është "mëkat?!".       

 

Po ku mbarojnë "mëkatet" e këtij Njeriu kaq të veçantë? Në vitin 1908 do bëhej Kongresi i Manastirit. Gati 50 vetë shkuan atje dhe secili mbronte pikëpamjet e veta për alfabetin. Fishta ishte për alafabetin e "Bashkimit" me Preng Doçin. Po kundërshtar i tij është Mjedja një gjuhëtar kalibri që përfaqëson alfabetin e shoqërisë "Agimi". E ndërsa vazhdojnë diksutimet për këtë a për atë, gojëtaria e Fishtës e përlot kuvëndin. Dhe pikërisht kjo e detyroi klerikun mysliman (nga më të diturit përfaqësues), Hafëz Ali Korça që të hidhet e ta përqaf këtë njeri që me fjalën e tij të mënçme, bënte vend. Qe aq "mëkatar" dhe kishte aq merita sa, një fatos tjetër i Kombit, i njohuri Luigj Gurakuqi, veprën stilistike të tij "Vargnimi i gjuhës shqipe" t'ia përkushtoj bash atij: "mëkatarit", Atë Fishta.

 

Qe gojë ëmbël dhe s'njihte urrejtje. Sado i kundërt në shumë çështeje me saverianin e madh, Dom Ndre Mjedja (për mua, ky, Mjedja, është poeti më përfaqësues i krejt klerit katolik!), nuk i mungon kurajoja qytetare për ta përshëndet veçanërisht, Mejdjën, kur ky nxorri "Juveniljan" e tij. "Aty ka një pranverë lulesh, bylbylash e një natyrë të kërthentë e plot jetë",- do shkruante "mëkatari" Fishtë. Bash kur dikujt i  shkonte në mend se Mjedja dhe Atë Fishta qenë prish, por çfarë po ndodh. Fishta ka shkruar një satirë në vargje dhe do dikë me e dëgju (zakon i këtij "mëkatari?!"),  dhe asht tuj priti se dikush po vjen andej pari, tek "selia e tij" në Gjuhadoll. Kur shef nga sipër se po kalon bash aj, Mjedja, dhe "mëkatari " veç shikon andej, po pa i fol. Dhe Mjedja ia hedh shikimin dhe, si dy të mënçëm që merren vesh pa folur, kur Mjedja i ngjit ato shkallë dhe fill, pas takimit, dëgjohet një e qeshje e madhe. S'e mbante të qeshurit nga ato që i lexonte "mëkatari" Fishtë.

 

Ndoshta "Gomarin e babatasit" andoshta...Por "mëkatet" e Fishtës vazhdojnë e vazhdojnë.. Do bëhej konferenca e Parizit, në krye të delegacionit Turhan Pasha, diplomat, por mezi e flet shqipen dhe tërhiqet për t'ia lënë vëndin Imzot Luigj Bumçin që për sekretar ka zgjidh këtë, Fishtën. Dhë dihet vlera e një sekretari si Fishta.           

 

Ky "mëkatar" ka qenë me të vërtetë një maqineri e vërtetë pune. Pa lënë pas dore punët si frat dhe drejtor shkolle, shkruan e shkruan pa rreshtur. Vetëm në një  letërkëmbim me një mik të kohës (Atë Dodajn), ësht gjetur ky shënim: "...në 12 ditë, po vetëm në 12 ditë kam shkrue 1200 vargje 11-rrokësh e 7-rrokësh bashkë dhe "ariete" të tjera dhe tan këta vargje janë me rimë. ...kam parasysh Metastasio, i cili në 18 ditë ka  shkrue melodramën e vet në 1500 vargje... pra, kam arrit nji rrekord në poezinë tonë".

 

Më 1913 doli me nismën e tij "Hylli i dritës", kur në kohë errësire u ndez një kandil, do të thoshte Vangjel Koça. Dhe këtë kandile ndezi "mëkatari" Fishta. Ky kandil, po ta quajmë kështu, do bëjë një dritë të madhe që  u përzhit sytë armiqëve: të jashtëm e të brëndshëm. Këta, të mbrëndshmit, Fishta i satirizon me nofkën "mikrobet e kombit". Janë këto "mikrobe" dhe dikimet e hueja që koloneli anglez, sundues i Shkodrës, ta dënojme 20 muaj mërgim, në Maltë. Fishta fluturon sa në Gomsiqe te Atë Gjeçovi, aq tek Preng Doçi në Troshan që janë jashtë juridiksionit ndërkombëtar.             

 

Nuk jam i zoti  që të rreshtoj gjithë ato bëma të atij burri të madh, të ditur dhe zemrëmadh. Ju kujtoj se ngriti dhe hapi një gjimnaz ku do studjonin jo vetëm fetarë po dhe nga populli (para se të hapej gjimnazi shetëror në Shkodër). Donte të ngrinte një konvikt pranë këtij gjimnazi. Shkoi deri në Amerikë  dhe, sado që atje nuk shkoi si përfaqësues nga shteti, ndërhyri fort me takime senatorësh, që të ndihej Shqipëria. Polemizoi si ai dhe askush tjetër me "lloj-lloj mikrobesh", ku mes tjerash, mbahen ato satirat e forta kundër Eshref Frashërit dhe, po kështu polemikat, me Hilë Mosin dhe Mirash Ivanaj. "Gabove, Hilë!", ndoshta, është një nga replikat më me kripë e Fishtës.

 

Unë, sa do që jam për laicizmin në shkolla (pra, jam me Mosin dhe Ivanajn), nuk mund të mos vë re atë frazë të ngjeshur "si gozhda në mur" të këtij "mëkatari". Por Fishta di t'i vëj pikat mbi i. Pikërisht për atë Hil Mosin ai këndon në vargje. Se sa të mëdha janë "mëkatet" e tij e tregojnë edhe votimet e para në vitin 1921: Fishta, Mjedja, Gurakuqi dhe Hil Mosi zgjidhen deputet nga populli. Atje në kuvënd, "mëkatari" Fishta, arrin deri në nënkryetar. Por "mikrobet" nuk dorëzohen kollaj. Pa ta shohim se çfarë po bën ky "mëkatar" atje në gjimnaz. E shkojnë përfaqësues dhe vërejnë se "mëkatari" që është drejtor shkolle nuk po bëka mësim. E kapëm,- bërtasin "mikrobet.

-Ndalnju, përgjigjet as më shumë, po një "mëkatar" tjetër, frat dhe mësues i kësaj shkolle. -Jo,zotërinj, por Fishta nuk jep nji landë, poor disa. Asht bash aj që i ka ba ato libra që bajmë ne në shkollë.! Ky, "mëkatari" tjetër asht Patër Anton Harapi. E shkojnë e nga shkojnë "mikrobet" dhe sulmojnë. Vjen dhe shkresa (e zezë) se gjimnazi françeskan duhet të mbyllet. Dhe Fishta komunikon me dhimbje para nxënësve:

-Duhet të shkoni. Shqipëria të rrojë edhe pa fretër!

Ma gjeni gjëkund nji akt ma të dhimbshëm dhe kaq patriotik. Të rrojë Shqipënia dhe pa ne, fretërit, patë përsërit dhe Patër Harapi kur komunistat ia morën shpirtin.

 

A nuk qe Fishtë "mëkatari" që në rrezik të pushtimit e lidhi me kandila kishën e Gjuhadolit me Xhaminë për t'u thënë pushtuesëve se, pavrësisht fesë, jemi shqipëtar. Fishta qe në një krah me Nolin, Gurakuqin dhe kur u rikthye Zogu, mërgoi në Itali. Por duhet thënë se Zogu, sado që e pati kundërshtar Fishtën, nuk u hakmorr me të.

 

Veç dekoratave që ka marrë gjatë kohës, nga Austria, Turqia, Greqia dhe Italia, ai më 3 qershor 1939, u emërua akademik i Italisë. Mos harrojmë një gjë: Fishtë "mëkatari" ka qenë nji nga hartuesit e promemories së pushtimit fashist ku thuhej, mes tjerash: të ruhet tërësia e Atdheut, gjuha, flamuri, doket e zakonet...".

 

Ndërkaq, po plakej dhe paska thënë: "Du me shkue në Troshan e me kalue do ditë atje...dua të shoh të afërmit se ka kohë pa i pa...". Aty, në Troshan, kaloi ditët e prapëme dhe i sëmurë rëndë, u çua në Shkodër por mjerisht, ndërroi jetë më 30 dhjetor 1940.       

 

Unë rreshtova vëtëm disa nga "mëkatet" e këtij Vigani jo vetëm si Frat, por dhe si Patriark i letrave dhe si një Atdhetar të madh. Vlerësimet për këtë Vigan nuk kanë munguar dhe nuk numërohen. Por, mendoj se më sinjifakitivi, është e një  Personaliteti tjetër, thuaj i madh si ai, e kam fjalën për Gjuhëtarin e madh: Profesor Çabejin që i shkruan Lasgushit: "...pasi u njoha me vargjet e Fishtës, kam vendosur të bëhem katolik". Gjeniu që vlerëson gjeniun. Komentet e tjera, e prishin vlerën.

 

Por nuk mund të rri pa thënë: "Enveri dhe skorta e tij çfarë patën  me Fishtën? Pse u bënte hije emëri dhe ca më shumë vepra e tij. Mandej mëria arrin deri në ditët e sotme. Mirë Enveri, po shteti demokratiktik a po ia jep ato që mertojnë Fishtës dhe gjithë klerikëve ku maskarimin më të madh, e pati kleri i Veriut?

 

Dhe sa për mua, do të thosha që "mëkatari "Fishta, meriton një monument të madh atje në Gjuhadol ku pati "shtatmadhorinë", një bazoreliev në Fishtë ku leu dhe një bust në Troshan ku bëri meshën e parë. E sa për "Lahutën...", në se "oksidentalët  e sotëm" janë bërë modern, ajo ka zënë vënd në zëmrat dhe nga zëmrat nuk e shkulin dot.

 

Dhe së fundi, ju them lexuesëve, se kjo është vetëm një orvajtje për të nxjerrë unë, sa do pak mllefin me ata që duan të marrin nëpër këmbë dinjitarë të tillë që vëndi  i ka të rrallë. Dhe të më falin për mosarritjet apo mangësitë. Por nuk mund të heshtja.

 

Përparim Hysi, 26 mars 2009


<!-- /* Font Definitions */ <at> font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1107304683 0 0 159 0;} <at> font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1073750139 0 0 159 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; mso-bidi-font-size:11.0pt; font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} a:link, span.MsoHyperlink {mso-style-priority:99; color:blue; mso-themecolor:hyperlink; text-decoration:underline; text-underline:single;} a:visited, span.MsoHyperlinkFollowed {mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; color:purple; mso-themecolor:followedhyperlink; text-decoration:underline; text-underline:single;} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi; mso-fareast-language:EN-US;} .MsoPapDefault {mso-style-type:export-only; margin-bottom:10.0pt; line-height:115%;} <at> page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:70.85pt 2.0cm 2.0cm 2.0cm; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

Publikuar me 28.03.2009 ne http://kosova.albemigrant.com/?p=7538




__._,_.___

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo:

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================



Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___
ABEDIN RAKIPI | 26 Mar 17:10 2009
Picon

SQARIM URGJENT PER PUBLIKUN

Te nderuar anetare te ketij Forumi,
Vellezer dhe motra çame,
atdhetare, dhe simpatizante,
 
Pasi lexova dje dhe sot me vemendje debatet e forta rreth Festim Latos dhe nje çami te Pratos te quajtur Lorenc Stafa, dhe duke qene se ne keto debate u permend dhe u be publik edhe emri im, ndonese edhe jo per keq, jam i detyruar te reagoj dhe te shpalos versionin tim te situates.
 
1) Ne disa nga shkrimet jam akuzuar edhe une si bashkepunetor me Festim Laton etj, Per kete dua ta bej publike se une Festim Laton e kam njohur diten qe u organizua prostesta vjet ne Hage, dhe si atdhetar çam qe isha e mbeshteta kete nisme per te miren e Camerise Meme. U nisa nga Brukseli me paret e mia, me mundimin tim, duke lene edhe vendin e punes te cilin e humba per shkak se sme dhane leje te shkoja, ndaj atyre bythmuterve qe ju duket vetja te zgjuar dhe flasin keq per mua DUHET TA DINE SE UNE NE HAGE VAJTA ME KEMBET E MIA DHE ME MUNDESITE E MIA EKONOMIKE, ndaj para sa te shajne sakrificen time personale le ta dine se une jam dhe do mbetem bir i CAMERISE dhe se e kam treguar veten deri me sot sesa i am kushtuar une Camerise.
 
2) Pas protestes ne Hage per disa kohe kam bashkepunuar me Festim Laton duke mbeshtetur çdo nisme per CAMERINE dhe kete e kam bere me zemer te paster dhe shpirt te kulluar duke mos i kerkuar asgje askujt. Jam perpjekur qe te punoj per nenen CAMERI me mish e me shpirt, dhe pas disa kohesh bashkepunimi im me Festim Laton mbaroi sepse une kisha disa probleme personale dhe u largova, sepse familja kalon mbi te gjitha.
 
3) Se çfare ka bere me disa çame Festim Lato nuk eshte puna ime dhe as qe dua te permendet emri im ne keto diskorse sepse une skam te bej asgje me kete. Nese Festimi i ka premtuar dikujt gjerate cilat ai si ka kryer perse ne kete mes duhette perzihem edhe une; a mos jam valle une vellai i madh i Festim Latos ? Aspak bile secili eshte pergjegjes per veprat dhe fjalet e tija, por nuk duhet qe çamet e Pratos te permendin emrin tim sepse Festimi sju paska mbajtur premtimet, sepse une skam te bej asgje me kete. Une per çeshtjen çame kam bashkepunuar me shume njerez, çfare do te behej sikur une te mbaja pergjegjesi per veprat dhe fjalet e tyre? Une skam asnje lidhj me keto broçkulla ndaj ju lutem me lini te qete.
 
4) Bashkepunimiim me Festim Laton ka qene per CAMERINE ashtu siç bashkepunuan me te edhe shume te tjere si Agim Xhemali, etj etj por kjo sme ben mua binjakun e Festimit ne çdo gje qe ai ben. Une nuk jam ketu as per te mbrojtur Lorenc Stafen dhe as Festim Laton por per te mbrojtur emrin tim i cili u permend ne kete debat pa dijenine time. Festimi dhe Lorenci ato qe kane per ti zgjidhur leti zgjidhin vete si burrat dhe mos te na perziejne ne te tjeret ne debat, qe skemi te bejme me keto idiotesira.
 
5) Festimi dhe une kemi bashkepunuar per CAMERINE per disa kohe, edhe pse kemi drejtime te kunderta, ai ben demostrata une shkruaj dhe perdor penen dhe netet e mia ne sherbim te CAMERISE, ndaj e them qarte KEMI DY DREJTIME TE NDRYSHME, ai ka shoqaten e vete dhe organizon organizimet e veta, une shkruaj rreth CAMERISE; ndaj nese sot mes Festimit dhe Lorencit flitet per leke, fonde, premtime etj keto skane te bejne me mua,sepse une personalisht ne Prato nga çamet kam kerkuar vetem mbeshtetje dhe skam premtuar asgje, jam perpjekur qe ti zgjoj atyre njerzve dashurine per CAMERINE, ndaj per leke, fonde, premtime etj une jam krejtesisht i huaj, dhe ju kerkoj urgjentisht te gjitheve qe te lihet emri im jashte kesaj paçavure.
 
6) Per akuzimet qe  behen Festim Latos nga Ilir Malindi dhe SHIK-u shqiptar, sjam ne dijeni per asgje, dhe sdi asgje me teper sesa dine gjithe atdhetaret e tjere te ketij Forumi; une shkova deri ne HAGE ne emer te Zotit dhe drejtesise qe Ai urdheron, dhe u paraqita para ambasades greke me flamurin shqiptar Kuq e Zi ndaj nese do flitej ne kete mes per nje atdhetar ne kete mes ai isha une, sepse shkova me simbolin e paster te shqiptarizmit para ambasades greke.
 
Ju bej thirrje te gjithe njerezve qe problemet qe kane mes tyre ti zgjidhin vete dhe mos e perziejne emerin tim ne asnje debat, apo shkrim.
Une tashme jetoj ne Firenze dhe nuk bashkepunoj me askend perveç disa te rinjve çame ketu ne Itali.
 
Me respekt Abedin RAKIPI


__._,_.___

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo:

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================



Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___
tano turku | 26 Mar 12:17 2009
Picon

Synetllek per Laramanet

Call for higher circumcision rate

Circumcision cut the risk of infection with the herpes virus

Circumcision should be routinely considered as a way to reduce the risk of sexually transmitted infections, argue US experts.

They spoke out after research found circumcision significantly cut the risk of infection with herpes and the cancer-causing human papillomavirus.
Circumcision is already known sharply to cut the risk of HIV infection.
But the study features in the New England Journal of Medicine, failed to convince UK experts.
All providers who care for pregnant women and infants have a responsibility to assure that mothers and fathers know that circumcision could help protect their sons
Dr Judith Wasserheit
University of Washington
The research, carried out by scientists in Uganda, involved nearly 3,500 men and monitored their sexual activity over a period of up to two years.
The researchers, from Johns Hopkins University, found circumcision reduced the risk of herpes by 25%, and human papillomavirus (HPV) by a third.
HPV causes cervical cancer in women, and genital warts in both sexes.
Circumcision rates have been declining in the US and are lowest among black and Hispanic patients - the groups with the highest rates of HIV, herpes and cervical cancer.
Writing in the journal, Dr Matthew Golden and Dr Judith Wasserheit, from the University of Washington, said: "These new data should prompt a major reassessment of the role of male circumcision not only in HIV prevention but also in the prevention of other sexually transmitted infections."
Dr Wasserheit went on to say: "All providers who care for pregnant women and infants have a responsibility to assure that mothers and fathers know that circumcision could help protect their sons from the three most common and most serious viral sexually transmitted infections, all of which cannot currently be cured."
UK scepticism
The reason why a foreskin might increase the risk of infection with various viruses is unclear.
However, research has suggested that a man with a damp penis has a greater risk of being infected by HIV.
Various reasons for this have been put forward, including wetness allowing viruses to stick more easily to the penis, or creating tiny ulcers on the surface of the penis through which a virus might enter.
Dr Colm O'Mahony, a sexual health expert from the Countess of Chester Foundation Trust Hospital in Chester, said the US had an "obsession" with circumcision being the answer to controlling sexually transmitted infections.
He said: "Sure, a dry skinned penis is a bit less likely to contract HIV, herpes and possibly genital warts but it will get infected eventually."
Dr O'Mahony also said pushing circumcision as a solution sent the wrong message.
"It suggests that it is women who infect innocent men - let's protect the innocent men.
"And it allows men who don't want to change their irresponsible behaviour to continue to sleep around and not even use a condom."
Keith Alcorn, from the HIV information service NAM, also warned against a knee jerk reaction.
He said: "We have to be careful not to take evidence from one part of the world and apply it uncritically to others.
"Male circumcision will have little impact on HIV risk for boys born in the UK, where the risk of acquiring HIV heterosexually is very low.
"Girls can be vaccinated against HPV and so protected from cervical cancer, and condoms protect against herpes."



__._,_.___

Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe  i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...

Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:

shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com

Per ta lene listen e-mailo:

shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com

==================================================================



Your email settings: Individual Email|Traditional
Change settings via the Web (Yahoo! ID required)
Change settings via email: Switch delivery to Daily Digest | Switch to Fully Featured
Visit Your Group | Yahoo! Groups Terms of Use | Unsubscribe

__,_._,___

Gmane