RIMEKEMBJA 28/ 12/ 2004 ( i )
Olsi <olsi <at> rocketmail.com>
2004-12-27 15:16:15 GMT
TEMA E BAZEBERISHIZMIT I SHĖRBEU DRASHKOVIĒIT
Kemi trajtuar nė disa shkrime tė mėparshme problemin se si
gazeta TemA e bazeberishzmit ėshtė vėnė nė shėrbim tė
propagandimit tė tezave serbe nė Shqipėri. Vizita qė bėri
nė Shqipėri para pak ditėsh ministri i jashtėm serb hedh
edhe njė herė dritė mbi qėllimet qė ka pasur gazeta TemA
kur filloi tė pėrsėrisė marrėzitė e palolibrit tė Kastriot
Myftarajt Nacional-islamizmi shqitar. Baleta & Feraj pėr
projektet qė u bėkan nė Shqipėri pėr krijimin njė harku
islamik Shqipėri-Kosovė-Bosnje.
Vuk Drashkoviē ėshtė i njohur jo vetėm si politikan
serbomadh, por dhe si shkrimtar me prirje tė theksuara
antiislamike (nė romanin THIKA). Tani del plotėsisht e
qartė se shkrimet e gazetės TemA kundėr rrezikut tė
boshtit islamik Shqipėri-Kosovė Bosnje kanė qenė
porositur nė kuadėr tė punės propagandistike pėr tė
pėrgatitur terren sa mė tė pėrshtashėm pėr Drashkoviēin,
kur tė bėnte vizitėn sfiduese nė Tiranė. E vlen qė pėr
lexuesit e Rimėkėmbjes tė rikujtojmė pjesė nga analizat e
mėparshme rreth kėsaj ēėshtjeje kur kemi hedhur poshtė
trillimet provokurese tė Kastriot m.... Nė prag tė vizitės
sė Drashkoviēit kėto trillime janė pėrsėritur po nė emėr tė
kėtij Kastrioti edhe nė gazetėn TemA tė bazeberishzmit.
Kjo pėrsėritje e bėn edhe mė tė qartė se kush kanė qenė mė
tė interesuarit pėr botimin e palolibrit
Nacional-islamizmin shqiptar.... para 3 vitesh.
Mjafton ti hedhėsh njė sy librit Islamisme et Etats Unis,
une alliance contre lEurope. (Islamizmi dhe SHBA, njė
aleancė kundėr Europės) shkruar nga Aleksandėr del Vale,
botuar e ribotuar nė Francė nė vitet 1997 dhe 2001, pėr tė
kuptuar se ēfarė pėrfaqėson nė mendimin politik e politikat
nė Perėndim, antiislamizmi.
Nė parathėnien e ribotimit tė fundit tė kėtij libri prej
350 faqesh qė titullohet Islamikja pas Manhatenit
(ngjarjet e 11 shtatorit) shprehet hidhėrim e qortim qė
Strategėt cinikė dhe amerikanėt e papėrgjegjshėm ishin
gati tė bėnin aleancė me djallin gjakatar islamo-terrorist
vetėm qė tė rrethohej blloku ruso-ortodoks.... siē e pamė
gjatė luftės nė Kosovė, njė tjetėr luftė e vėrtetė e
Krimesė dhe pikė kulmore e strategjisė amerikane tė brezit
tė gjelbėr kundėr botės sllavo-ortodokse.
Nė tė njėjtėn kohė me ribotimin e librit tė Aleksandėr del
Vale ēėshtja shtrohej nė kėtė mėnyrė dhe nga shpifografi im
Kastriot m....., i cili nė faqen 69 tė palolibrit tė tij
Nacional-islamizmi shqiptar Baleta & Feraj (dhjetor 2001)
ku shkruhej: Teza e boshtit ballkanik islamik, ndryshe
nga teza e harkshigjetės sė gjelbėrt apo harkshigjetės
islame qė bashkon trevat myslimane tė Ballkanit: Bosnjen,
Sanxhakun, Kosovėn, Shqipnin Lindore dhe Shqipnin
londineze, ka qarkullu shumė jo vetėm nga propaganda
serbo-greke, por pėr fat tė keq edhe nga disa qarqe
integraliste islame nė hapėsirėn shqiptare nė tė dyja anėt
e kufirit. Baleta tuj ba me dinakni prej diplomati pyetjen:
A mund tishte fjala pėr ringjalljen e boshtit
Romė-Berlin-Tokio?, kėrkon tė thotė se nuk ka me ndodh
kurrgja e veēantė nėse ky bosht ndėrtohet.
Shpifografi nuk ka dhėnė referencėn se nga cili shkrim i
imi e kishte a marrė atė qė pretendonte (trillonte) se
ishin mendime tė miat. Kėtė e bėnte qėllimisht qė tė
pengonte lexuesin tė dallonte trillimin spekulues. Nė
pjesėn e cituar mė sipėr nga shpifografi im i bėhej shėrbim
propagandės serbe e greke duke shpallur se akuzat qė ajo
bėn kundėr shqiptarėve nuk qėnkan pa bazė, sepse me tė
vėrtetė paska shqiptarė qė duan tė bėjnė njė brez tė
gjelbėr islamik nė Ballkan.
Madje nė paragrafin vijues, po nė faqen 69 tė palolibrit tė
tij Kastriot m..... fillon e jep edhe hollėsira jo vetėm
pėr projektin, por edhe pėr veprimet konkrete tė Abdi
Baletės pėr krijimin e brezit tė gjelbėrt islamik qė do
tė rrethojė Serbinė nė Ballkan. Ja si ka shkruar
shpifografi im: Nji propozim pėr ndėrtimin e nji boshti tė
tillė Baleta do tja bėnte Berishės gjatė kohės qė do tė
ishin sė bashku nė tubimin e Organizatės sė Konferencės
Islamike, sikurse do ta tregoj mė poshtė por Berisha nuk e
pranoi.
Ky ishte njė projekt iranian pėr vendet myslimane tė
Ballkanit. Tuj u ba mbėshtetėsi i tij, Baleta, e vu vedin
nė anėn e ithtarėve tė kėtij boshti, i cili asht leva e
Arkimedit me tė cilėn do tė flaket tej projekti pėr
shtetin e bashkum shqiptar.
Para dy vitesh kam theksuar se shpifografi im kopilin qė
ka synuar tė mė lerė nė derė mua ia ka lėshuar nė prehėr
Sali Berishės. Ky nė dashtė ta mbajė e ta adoptojė kėtė
kopil tė Kastriot m..... nė dashtė le ti thotė Mujė
Buēpapės ti lejė vendit Kastriot m...... Por para meje dhe
lexuesve Berisha nuk mund tė lahet nga pėrgjegjėsia pa bėrė
njė sqarim publik sepse del qė Kastriot m..... paska tek
Berisha njė privilegj aq tė madh sa mund tė shpifė ēfarė tė
dojė edhe pėr tė. Tani nė fund tė vitit 2004 kėtė sqarim nė
fakte ka bėrė nė mėnyrė tė tėrthortė gazeta TemA duke
zbuluar se berishizmi ėshtė nė njė mendje me Kastriotin dhe
i gatshėm ti japė argumente propagandės serbe.
Kushdo e kupton qė biseda tė atilla qė trillonte Kastrioti
unė nuk kisha pėrse ti bėja me Berishėn nė vitin 1992. Por
edhe sikur ti bėja pėrsėri nė atė kohė unė nuk mund tė
quhesha pėrkrahėsi i ndonjė projekti iranian pėr Ballkanin.
Pėrkundrazi po tia kisha thėnė Berishės atė propozim qė mė
atribuon Kastriot m..... unė mbetem tė quhem pėrkrahėsi i
njė projekti amerikan. Nė librin e Aleksandėr del Vale SHBA
mallkohen qė kanė bėrė aleancė me vendet islamike pėr tė
mbyllur nė kordon tė gjelbėrt islamik botėn
sllavo-ortodokse.
Aleksandėr del Vales nė vitin 2001 theksonte: Nuk do tė
arrijmė ta themi asnjėherė sa duhet se lufta nė Kosovė
ishte nė tė njėjtėn kohė njė luftė kundėr Serbisė,
ledh-mbrojtės historikisht i Europės pėrballė rrezikut
turko-islamist dhe kundėr Rusisė pėr ta penguar tė kishte
dalje dhe aleatė nė Mesdhe dhe pėr ta ndarė nga Europa
Perėndimore, siē ngul kėmbė pala perėndimore.
Kėtė logjikė tė mbrapshtė pėr shqiptarėt ndjek nga fillimi
nė mbarim edhe palo-libri i Kastriot m.... Bie nė sy qė
shpifografi im pėrdor termin perėndimorizėm nė njė kuptim
e kontekst shumė tė mjegulluar, sepse do tė pėrfshijė kėtu
jo thjesht atė qė ne e quajmė Perėndim, por tė gjithė
Europėn. A. del Vale, pas ngjarjeve tė 11 shtatorit
ulėrinte se: tri pjesėt pėrbėrėse tė qytetėrimit
europerėndimor: bota sllavo-ortodokse, Perėndimi europian
dhe Amerika
nuk kanė rrugė tjetėr veēse tė pranojnė
propozimin, e bėrė nga Putini kur erdhi nė pushtet pėr ti
bėrė ballė fashizmit islamik, njė murtajė e vėrtetė e
gjelbėrt e shekullit XXI sipas vetė fjalėve tė
ish-agjentit tė KGB tė ricikluar nė liberal-nacionalizmin
ortodoks pro-perėndimor. Nė fund tė vitit 2004 edhe gazeta
TemA nė fakt kėtė vijė sjelljeje ndjek pėrderisa nė prag
tė vizitave tė ministrave tė jashtėm rusė e serb, Llavrov e
Drashkoviē, boton shkrime pėr tė lėshuar alarmin se
shqiptarėt dashkan tė rrethojnė boten sllavo-ortodokse me
bosht islamik nė Ballkan.
Tė gjitha arsyetimet qė paraqiste shpifografi im nė kohėn
kur janė shkruar kėto radhė ngjajnė si dy pika uji mė
arsyetimet e ish agjentit tė KGB-sė tė konvertuar nė
nacionalist liberal-properėndimor. Qėndrimi i Temės sė
bazeberishizmit tani ėshtė zbatim nė terernin shqiptar i
asaj strategjie serbe-ruse. E kemi plotėsisht tė pėrligjur
tė shtrojmė pyetjen: a mund tė ndodhin krejt rastėsisht
ngjashmėri tė tilla? Na duket e pamundur. Atėhere ka shumė
vend tė besojmė se ka mekanizma shumė tė fuqishme tė
specializuara pėr tė paraqitur nė tė njėjtėn kohė ose nė
kohė tė ndryshme tė njėjtat pikėpamje, vlerėsime e
provokime si nė parathėnien e njė libri qė botohej nė
Francė (libri i del Vales) mbi rrezikun e aleancės
amerikano-islamike kundėr Europės) dhe nė njė palolibėr qė
botohej nė Tiranė (palo-libri i Kastriot m..... mbi
nacional-islamizmin shqiptar...) dhe tė botimet e njė
gazete TemA.
Del Vale shkruante nė vitin 2001: Mjerisht pra ne kemi
paraprirė sindromin e Kosovės njoftuam hapjen e kutisė sė
Pandorės tė sesesionizmit (shkėputjes) islamik dhe tė
nacionalizmit shqiptar nė Ballkan...etj.. Argumenti
kryesor i Drashkoviēi, shefit tė diplomacisė serbe ėshtė se
po tė njihet pavarėsia e Kosovės do tė ndodhin tragjedira
tė mėdha nė Ballkan. Kėtė argument pa kurrfarė vlere
Drashkoviēi e ka thėnė nė ēdo rast kur i ėshtė dhėnė
mundnėsia tu drejtohet shqiptarėve. Kėtė argument e
pėrsėriti dhe nė emisionin qė i organizoi Blendi Fevziu nė
TV Klan. Me siguri me kėtė argument ka tentuar tė
tromaksė edhe bashkėbiseduesit zyrtarė shqiptarė. Dhe pėr
ta bėrė mė tronditės kėtė argument tė Drashkoviēit u
mobilizua gazeta TemA me shkruesit e saj disa javė rresht
para ardhjes sė ministrit serb nė Tiranė. TemA pėrpiqet
tė ēorientojė shqiptarėt me trillimet se ka nė Shqipėri
fundamentalistė islamikė qė duan tė hapin kutinė e
Pandorės nė Ballkan, siē paralajmėrojnė serbėt.
Shpifografi im i ka dhėnė argument del Vales dhe
Drashkoviēit me shpifjen se nga Baleta iu bė propozim
kryetarit tė shtetit shqiptar qysh nė vitin 1992 qė tė
kryhej rrethimi i gjelbėrt islamik i Serbisė e Rusisė nė
Ballkan, kurse tani pas dėbimit tė Serbisė nga Kosova,
Baleta e Feraj duan ta bėjnė dhe mė tė egėr nacionalizmin
shqiptar, duke e shndėrruar nė nacional islamizėm.
Shpifografi im kur propozonte Skėnder Shkupi federatė apo
konfederatė shqiptaro-malazeze-maqedonase (me prespektivė
pėr pranimin edhe tė Serbisė) nuk merakosej fare se kjo
bėhej pėr tė minuar aspiratėn e pėrpjekjet pėr shtet tė
bashkuar kombėtar tė shqiptarėve. Nga ana tjetėr shpifte
poshtėrsisht se janė Abdi Baleta dhe nacional-islamikėt
shqiptarė qė paskan pėr synim ta minojnė krijimin e kėtij
shteti duke krijuar njė brez tė gjelbėrt islam nga Bosnja
nė Kosovė, Shqipėrinė londineze e Shqipėrinė Lindore. Kurse
nė fund tė vitit 2004 nė TemA hidhen teza qė vet idenė e
bashkimit tė shqiptarėve nė njė shtet e barazojnė me
krijim brezi islamik kundėr Serbisė.
Shpifografin tim e tmerron ideja e bashkimit kombėtar tė
shqiptarėve sepse kjo ėshtė dėshtim i ėndrrės sė tij qė
Shqipėrinė deri nė Shkumbin ta shohė tė aneksuar nga
Greqia, kurse gegėt myslimanė ti shohė tė konvertuar nė
katolicizėm. Prandaj nėpėrmjet disa shkrimeve nė gazetėn
TemA, pikėrisht nė prag tė vizitė sė Drashkoviēit, ėshtė
pėrpjekur tė sajojė paralelizma marroqė mdis marrėdhėnieve
greko-shqiptare dhe marrėdhėnieve ruso-ukrainase. Nė fakt
kėto ėndrra ai nuk i sheh vetė, por ia fusin nė mendje tė
tjerėt, po ata qė nxisin botimin e librave si ai i del
Vales nė Francė.
Del Vale e thotė me shumė kompetencė e mburrje U deshėn
atentatet e tmerrshme nė Qendrėn Botėrore tė Tregtisė, nė
Pentagon e Pitsburg, ku ishte vėnė nė shėnjestėr njė
central bėrthamor, pėr ta marrė vesh se Vladimir Putini mė
nė fund kishte tė drejtė kur propozoi njė aleancė
ndėrperėndimore (interoccidental) kundėr terrorizmit
islamik..... Edhe shpifografi im ēdo shpifje, trillim,
provokim dhe absurditet qė ka shkruar nė palolibrin e tij e
ka justifikuar nė emėr tė perėndimorizmit. Edhe TemA e
bazeberishizmit luftėn kundėr boshtit islamik
Shqipėri-Kosovė-Bosnjee ka shpallur pėr tė njėjtin qėllim,
qė ka pėrcaktuar del Vale.
Nė shenjė hakmarrjeje qė libri i tij nuk u vlerėsua pėr
katėr vite me radhė Aleksandėr del Vale klith: Pėrpara
gjykatores sė Historisė dėnimi i politikės sė jashtme
amerikane, e cila ėshtė nė pjesėn mė tė madhe pėrgjegjėse
pėr fanatizmin neo-islamik dhe anti-perėndimor tė botės
myslimane veēanėrisht qysh nga lufta pėr tė ardhur keq e
Gjirit, do tė jetė me gjasė pa apelim....Tani kemi provėn
se tė njėjtėt islamistė mosmirėnjohės ndaj ish-mbrojtėsve
tė tyre perėndimorė i shpallėn luftė tėrėsisė sė botės jo
myslimane: Kinės, Indisė, Perėndimit, Serbisė, Rusisė
etj..
Tė njėjtėn frymė e mendėsi pėr bllok judaik-kristian, ku tė
bashkohen ortodoksia sllavo-greke, krishterimi perėndimor,
sionizmi kundėr botės myslimane pėrhapėn nė Shqipėri me
palo-librin Nacional-islamizmi shqiptar. Tė njėjtėn gjė
ka marrė pėrsipėr ta bėjė nė vitin 2004 TemA e
bazeberishizmit.
Kjo ėshtė njė provė tjetėr se ky palolibėr nuk ishte punė e
Kastriot m.... . Edhe ato qė bėn TemA tani pėr tė
mbėshtetur propagandėn serbe nė Shqipėri nuk janė vetėm
mistrecllėqe e teka tė Mereo Bazes. A del Vale e qortonte
rėndė zonjėn Medlin Ollbrajt se kishte pėrdorur alegorinė
pėr Munihun e ri pėr tė nxitur masat qė u morėn kundėr
serbėve sepse sipas Del Vales serbėt janė ledh mbrojtės
shekullor i Europės kundėr Luftėtarėve tė Allahut, serbėt
nuk janė as nazistė, as stalinistė dhe asnjėherė nuk kanė
pranuar asnjėrėn nga kėto totalitarizma.... . Bashkė me
rusėt e me ēifutėt janė ata (serbėt) qė kanė paguar njė nga
haraēet mė tė rėnda njerėzore pėrball Ėaffen SS gjermane,
boshnjako-myslimanėve ose shqiptarėve pronazistė.
Nė studion Opinion tė TV Klan pamė e dėgjuam Vuk
Drashkoviēin ti bėnte leksion Blendi Fevziut tė shushatur
dhe, nėpėrmjet tij, gjithė teleshikuesve, qė kanė ndjekur
emisionin, se nė Europė mbahen mend vetėm 3 genocide:
genocidi qė paskan bėrė turqit mbi armenėt nė vitin 1915,
genocidi qė kanė bėrė nazistėt mbi ēifutėt dhe genocidi qė
paskan bėrė kroatėt mbi serbėt gjatė LDB. Sipas
Drashkoviēit masakrat qė kanė bėrė serbėt mbi shqiptarėt,
kroatėt e boshnjakėt nuk paskan qenė genocid. Drashkoviēi
nuk e fut as masakrėn e Srebrenicės nė kategorinė e
genocideve, sipas klasifikimit tė tij.
Por mė e ēuditėshmja ėshtė se Drashkoviēit TV Klan i dha
mundėsinė tu prralliste shqiptarėve se nė Kosovė kanė
ndodhur vetėm krime siē ndodhin kudo, por nuk paska pasur
geniciod serb mbi shqiptarėt. Drashkoviēi ishte tejet cinik
kur po i shjegonte Fevziut tė shushatur (ndoshta nga
admirimi pėr Drashkoviēin) se edhe spastrimi etnik qė u bė
nė Kosovė nė vitin 1999 nuk ishte ndonjė gjė pėr tu
ankuar, sepse njerėzit u kthyen, vetėm ata qė vdesin nuk
kthehen. Fevziu sigurisht nga admirimi nuk mund tė gjente
guxim tė pyeste Vukun (Ujkun) nėse ishte ende i pangopur me
gjak shqiptari, nuk mund ti kujtonte se janė ende mijėra
kufoma tė grabitura tė shqiptarėve tė vrarė nė Kosovė qė
Serbia i mban peng pėr tė manovruar me to diplomacia e
Drashkoviēit.
Shpifografi im Kastriot m... dhe Mero Baze kanė vepruar
plotėsisht nė pėrputhje me gjykimet e mbrapshta tė A. del
Vale dhe spekulimet e Drashkoviēit kur kanė tentuar tė
paraqesin serbėt si viktima tė rrethimit islamik shqiptar,
si tė rrezikuar nga talebanizmi e binladenizmi shqiptar.
Baze e Myftaraj janė tani zėdhėnėsit faktikė tė tezave tė
Predrag Simiēit qė shpall si tė keqen e madhe historike tė
Ballkanit myslimanizmin e shqiptarėve, si fatkeqėsinė e
madhe tė shqiptarėve mosndarjen me kufi shtetėror tė
toskėve e tė gegėve dhe si rrezik tė kohės pėr shqiptarėt e
kėrcėnim pėr Perėndimin nacional-islamizmin shqiptar.
Dikush i bashkėrendon punėt qė nė tė njėjtėn kohė tė dalin
shkrime tė tilla identike nė synime, nė frymė, madje nė
formulime nė Francė me nėnshkrimin e Aleksandėr del Vale,
nė Tiranė me nėnshkrimin e Kastriot Myftarajt nė gazetėn
TemA tė bazeberishizmit. Nuk ėshtė e rastit qė nė Tiranė
Vuk Drshkoviēi e ka gati studion televizive dhe gazetarin
Blendi Fevziu pėr ti dhėnė mundėsi pėr propagandė
serbomadhe, sepse TV Klan ėshtė ngritur nga njė oficer i
shėrbimeve sekrete franceze dhe tani ėshtė bėrė ekrani mė
reklamaxhi pėr Sali Berishėn, i cili u mburret shqiptarėve
se do tė vijė sėrish nė pushtet pas garancive qė ka marrė
nė Francė.
Pėr Aleksandėr del Vale Amerika deri mė 11 shtator 2001
ishte bashkėfajtore me Islamin kundėr Perėndimit. Ėshtė njė
absurditet qė ska pėrse tė vėrtetohet. Po aq tė marrė sa
del Vale janė treguar edhe Kastriot m......, Skėnder Shkupi
apo tė tjerė si ata qė ēirren e ngjirren se nė Shqipėri
paska njė nacional-islamizėm shqiptar tė pėrfaqėsuar nga
Abdi Baleta e Hysamedin Feraj, qė po i prish punėt e kombit
shqiptar bash nė kohėn kur ai do tė integrohet nė
Perėndim.
Ka edhe Shqipėria Aleksandėr del Valet e saj qė janė
properėndimorė nė atė masė e nė atė frymė sa janė
properėndimorė shovinistėt rusė, serbė, grekė.
Nacionalistėt shqiptarė duhet tė hidhėrohen e jo tė gėzohen
kur vėnė re se politikanėt, propagandistėt, studjuesit qė
qėndrojnė prapa pikėpamjeve si ato qė shpreh Aleksandėr Del
Vale ndjejnė kėnaqėsi pėr arsyetimet e politikės amerikane
pas ngjarjeve tė 11 shtatorit 2001.
Sa mė shumė tė theksohen kėto orientime dhe sa mė shumė tė
pėrparojė procesi qė kėrkojnė rusėt, serbėt, grekėt,
sionistėt aq mė tė rėnda do tė jenė kushtet pėr realizimin
e aspiratave tė shqiptarėve. Pėrrallat e bukura pėr
integrim europian e perėndimorizėm, sidomos kur i
rrėfejnė sharlatanė si shpifografi im nė gazetėn TemA tė
bazeberishizmit nuk duhet tė dėgjohen deri nė gjumėvėnie.
Antiislamizmi i sforcuar dhe i imponuar vetėm dėme do tu
sjellė shqiptarėve. Serbia ka nxjerrė e do tė nxjerrė
pėrfitim nga alarmet e rreme pėr fondamentalizėm islamik,
pėr binladenizėm e talebanizėm nė Shqipėri. Berisha, Baze
dhe ata qė lejojnė tė pėrhapen nė TemA teza tė tilla
propagandistike bėjnė punėn e Serbisė, i shėrbejnė
politikės sė Koshtunicės dhe diplomacisė sė Drashkoviēit.
27 dhjetor 2004
Abdi Baleta
MINISTĖR MEMUSHI, ORE PROFESOR!
NE, VEĒ HISTORISĖ, KEMI DHE FOLKLOR.
TA BĖSH HISTORINĖ BASH SIĒ E DO GREKU!
LUAJ, ORE VENDIT! ĒTĖ THOTĖ TEPELEKU?
THON TĖ PARĖT TANĖ: GREKU SBĖHET MIK!
ZOTI, FALĖ I QOFSHIM, E KA BĖRĖ TĖ LIG!
Nė gazetėn Shekulli tė datės 17 dhjetor 2004 (f.9) ishte
botuar njė lajm interesant: Ministri Memushi deklaroi
dje se ėshtė ngritur komisioni i ekspertėve pėr ndryshimin
e teksteve tė historisė. Pėr mė tepėr, po kjo gazetė e
datės sė sipėrpėrmendur njoftonte si mė poshtė:
Lajmin e bėri tė ditur vetė kreu i Arsimit, Luan Memushi,
pas njė konference pėr gjuhėn shqipe qė u zhvillua dje nė
Tiranė. Por jo vetėm ai. E pyetur nga Shekulli,
drejtoresha e Institutit tė Historisė, Ana Lalaj, ka pohuar
gjithashtu ngritjen e komisionit: Jam ftuar zyrtarisht nga
Ministria e Arsimit dhe kam pranuar tė marr pjesė nė tė.
Rreth dy javė e gjysmė mė parė.
Por ēudia mė e madhe vijon mė poshtė nė Shekulli pėr
historinė e kėtij komisioni famėkeq:
Ngritja e njė komisioni tė tillė ėshtė firmosur nga tė dy
shtetet qė nė vitin 1998, nė protokollin Mbi bashkėpunimin
kulturor midis qeverisė sė Republikės sė Shqipėrisė dhe
qeverisė sė Republikės sė Greqisė.
Njė e dhėnė tjetėr befasuese zbulohet po nė kėtė lajm tė
gazetės Shekulli: Komisioni i pėrbashkėt i ekspertėve
ėshtė vetėm njėra anė e tij. Zbulimi i njė fakti tė tillė
shkaktoi diskutime nė media, sepse historianėt nuk e dinin
fare qė ky protokoll ekzistonte qė prej gjashtė vjetėsh.
Ekzistenca e tij u publikua pėr herė tė parė nga Shekulli
mė 30 tetor 2004, pas dyshimeve qė lindėn nga njė deklaratė
e nxehtė e ministres greke tė Arsimit, Marjeta Janaku. Mė
27 tetor 2004 ajo deklaroi se nė tekstet shqiptare
gjendeshin fakte qė helmonin marrėdhėniet mes dy shteteve
dhe idera pėr Shqipėrinė e Madhe.
Gazeta Shekulli duhet falėnderuar pėr botimin e kėtij
protokolli misterioz, tė cilin qeveria shqiptare e ka
mbajtur tė fshehtė deri tani.
Tė bėn pėrshtypje fakti qė protokolli i lartpėrmendur bėhet
publik pėr herė tė parė pas gjashtė vjetėsh! Si shpjegohet
njė gjė e tillė? Pse ky protokoll qenka mbajtur i fshehur
deri tani dhe pikėrisht tani u kėrkoka zbatimi i tij nė
praktikė?
Mė shumė lexuesin e befason fakti qė Prof. AnaLalaj,
drejtoreshė e Institutit tė Historisė, qenka ftuar nga
Ministria e Arsimit pėr tė marrė pjesė nė komisionin nė
fjalė dhe ajo paska pranuar! Zonja Lalaj madje deklaron:
Unė e pranova ftesėn. Por para se ta bėja kėtė, pyeta nėse
bashkė me ekspertėt grekė ne do tė shqyrtonim vetėm tekstet
shkollore shqiptare, apo edhe ato tė vendit fqinj. Mu tha
se ky shqyrtim do tu bėhej teksteve tė tė dy vendeve. Nėse
ministria do tė mė kishte thėnė se njė gjė e tillė do tė
bėhej vetėm me librat tanė, unė nuk do tė kisha pranuar
(po aty).
Por zonja Lalaj ėshtė historiane. Dhe historia shkruhet mbi
bazėn e tė vėrtetave, mbi bazėn e fakteve, tė dokumenteve
arkivore, tė studimeve shkencore. Historia nuk mund tė
shkruhet, duke pasur nė themel dėshirat e njėrit apo
tjetrit individ, sado i madh apo i shquar qoftė ai! Nė
qoftė se njė ministreje shoviniste greke, siē qenka Marieta
Janaku, iu tekėka tė na pushtojė edhe historinė e vendit
tonė dhe ta ndryshojė atė nė pėrputhje me strategjinė e
shovinizmit grekomadh, ashtu siē ėshtė vepruar edhe me
ekonominė tonė, tė shndėrruar nė njė shtojcė tė metropolit
grek, zonja Lalaj, para sė gjithash, si historiane dhe,
mandej, si drejtoreshė e Institutit tė Historisė, duhet tu
bjerė kambanave tė alarmit dhe tė ngrejė fuqishėm zėrin e
saj tė protestės kundėr nėnshkrimit tė protokollit tė
lartpėrmendur, i cili pėrbėn njė tjetėr faqe turpi nė
historinė e marrėdhėnieve greko-shqiptare. Ajo duhet tė
stigmatizojė nėnshkruesin e atij protokolli nga ana e palės
shqiptare dhe vetė qeverinė shqiptare, e cila, nė vazhdėn e
traditave tė shtetit tė diktaturės komuniste, ka heshtur
dhe ka vazhduar ta mbajė tė fshehur deri tani pėrmbajtjen e
atij protokolli. Aq mė tepėr qė qeveria shqiptare, me
nėnshkrimin e protokollit nė fjalė, pa u konsultuar
paraprakisht me historianėt, autorėt e vėrtetė tė historisė
qė shkruhet duke u mbėshtetur tėrėsisht mbi studime
shkencore, ka kryer njė tjetėr akt tė turpshėm nė dėm tė
interesave tona kombėtare, ka mohuar tė vėrtetat historike,
tepėr tragjike kėto, tė marrėdhėnieve greko-shqiptare.
Prof.Fatmira Rama, nė gazetėn Shekulli tė po asaj date,
shprehet: Me sa di unė dhe me sa kam parė me sytė e mi,
tekstet shqiptare tė historisė janė nga mė tė ekuilibruarit
nė literaturėn shkollore tė Ballkanit, pėrfshirė kėtu edhe
atė tė Greqisė. Me kėtė qėndrim, qė na bėhet i njohur
nėpėrmjet faqeve tė gazetės Shekulli, Prof.Ana Lalaj
bėhet pjesė e politikės mercenare qė ndjek qeveria
shqiptare nė ndėrtimim e marrėdhėnieve shqiptaro-greke, tė
zhveshura tėrėsisht nga ēdolloj dinjiteti kombėtar.
Prof.Lalaj ku e bazon gatishmėrinė e saj pėr tė marrė
pjesė nė komisionin fantazmė pėr rishikimin e teksteve tė
historisė tė shkollave tona, gatishmėri kjo qė bie era
militantizėm partiak, ndėrkohė qė Prof.Rama deklaron se
tekstet nė fjalė skanė nevojė pėr rishikim? Zonjės
drejtoreshė tė Institutit tė Historisė nuk i bėkan fare
pėrshtypje deklaratat e disa autoriteteve shkencore tė
historisė sonė, tė cilėt shprehen si mė poshtė:
Prof.Gazmend Shpuza: Nėse nė tė kaluarėn historia mes
Shqipėrisė dhe Greqisė nuk ka qenė edhe aq miqėsore, kjo
nuk do tė thotė se ajo duhet ndryshuar. Historia ėshtė njė
shkencė dhe e tillė duhet trajtuar. Prof.Myzafer Korkuti:
Unė nuk i njoh tekstet shkollore tė Greqisė, por di qė nė
kėtė shtet botohen herė pas here studime krejtėsisht
ekstremiste. Njėri prej kėtyre librave, i titulluar
Epirus, u botua nė vitin 2000 dhe aty hidheshin ide tė
pafalshme, si ajo e Greqisė, qė shtrihej deri nė lumin
Shkumbin nė Shqipėri. Prof.Fatmira Rama: Njė student i
im, qė tani mėson nė kėtė shtet (nė Greqi E.Y.), mė
tregonte njė ditė se nė tekstet e historisė studiuesit
grekė vazhdojnė tė pėrfshijnė brenda kufirit tė Greqisė
shumė vise qė janė zyrtarisht nė Shqipėri. (Prof.Ramės
po i bėj tė ditur edhe unė diēka tjetėr, edhe mė tė
poshtėr, edhe mė shoviniste, qė u futet nė gjak fėmijėve tė
vegjėl grekė qė nė moshėn e kopshtit: njė miku im qė banon
familjarisht nė Greqi mė tregonte nė verėn e kėtij viti
kėtu, nė Tiranė: edukatoret greke pyesin vogėlushėt grekė:
Fėmijė! Kush janė armiqtė e Greqisė? Dhe fėmijėt duhet tė
pėrgjigjen nė kor: Turqit!). Prof.Pėllumb Xhuvi: Duke
qenė edhe vetė bashkautor nė disa tekste historie, mund tė
them me gojėn plot se ato janė mbėshtetur nė arritjet mė tė
mira tė shkencės historike, nė radhė tė parė jo shqiptare,
pėrkundrazi, nė arritjet mė tė mira tė shkencės
ndėrkombėtare, pėrfshirė atė greke. Do tė kisha shumė
rezerva pėrsa u pėrket teksteve tė palės greke, posaēėrisht
atyre tė historisė, pėr tė cilat kam dijeni. Drejtoreshės
Lalaj si bėka pėrshtypje, gjithashtu, as deklarata e
drejtorit tė Institutit tė Gjuhėsisė dhe tė Letėrsisė, e
historiani tė letėrsisė, Prof.Jorgo Bulo, i cili thotė:
Unė nuk jam pėr ndryshime tė historisė, tė diktuara nga
konjukturat politike. Nėse pėr disa periudha kohe tė
caktuara historia e marrėdhėnieve mes Shqipėrisė dhe
Greqisė nuk ka qenė shumė e mirė, kjo sdo tė thotė gjė. E
vėrteta e historisė duhet tė respektohet, edhe sikur ajo tė
jetė e hidhur (po aty).
Bukur fort! Atėherė si qenka e mundur qė Prof.Ana Lalaj tė
mos qenka nė dijeni tė pėrmbajtjes sė teksteve tė historisė
qė botohen nė Greqi nė ditėt tona, nė tė cilėt u shpaloska
lakuriq shovinizmi grekomadh nė qėndrimin ndaj tėrėsisė
territoriale tė Republikės sė Shqipėrisė dhe pranoka tė
marrė pjesė nė komisionin pėr rishikimin e teksteve tona
shkollore tė historisė, kur nė to, sipas Prof.Fatmira Rama
dhe Prof.Pėllumb Xhuvi, nuk ka se ēfarė tė ndryshosh apo tė
korrigjosh? Grekėt po! Ata kanė se ēfarė tė ndryshojnė dhe
tė korrigjojnė nė tekstet e tyre shkollore tė historisė dhe
nė krejt historinė e tyre tė marrėdhėnieve greko-shqiptare,
tė pėrshkuar fund e krye nga fryma e shovinizmit grekomadh
nė qėndrimin ndaj kombit shqiptar.
Ministri Memushi, si pa gjė tė keqe, deklaron se paska
ngritur komisionin e ekspertėve shqiptarė, qė, bashkė mė
ata grekė, do tė na shqyrtokan historinė e shkruar nė
tekstet shkollore qė ka tė bėjė me marrėdhėniet mes Greqisė
dhe Shqipėrisė! Profesor Memushi vėrtet ėshtė pedagog i
shkencave tė natyrės, por ai, si ēdo intelektual shqiptar,
aq mė tepėr me titull tė lartė shkencor, nuk mund tė
qėndrojė larg problemeve tė historisė, sidomos kur ėshtė
fjala pėr historinė e marrėdhėnieve greko-shqiptare! Besoj
se Profesor Memushi e ka lexuar veprėn nė dy vėllime tė
Prof.dr.Beqir Metės, tė titulluara pėrkatėsisht: Tensioni
greko-shqiptar. 1939-1949 (Tiranė 2002, 638 faqe) dhe
Shqipėria dhe Greqia. 1949-1990. Paqja e vėshtirė (Tiranė
2004, 398 faqe). Nė qoftė se nuk e ka lexuar, i rekomandoj
ta lexojė se ėshtė njė studim shumė serioz, me vlera tė
larta shkencore, prej tė cilit do tė marrė njė informacion
mjaft tė bollshėm pėr tė vėrtetat tragjike tė marrėdhėnieve
greko-shqiptare, tė nxjerra nga arkiva shqiptare, greke,
italiane, angleze dhe amerikane.
Tekstet shkollore tė historisė sė vogėl hartohen mbi
bazėn e tė vėrtetave tė dokumentuara qė tė ofron historia
e madhe, tė cilat prehen nėpėr arkiva tė ndryshme dhe
shėrbejnė si objekt pėr studime shkencore. Ashtu si
historia e madhe, qė ėshtė dhe duhet tė jetė veē fakt, e
vėrtetė, dokument origjinal, edhe historia e vogėl, nė
tekstet shkollore tė historisė, smund tė jetė ndryshe,
smund tiu pėrcillet nxėnėsve ndryshe, pėrveēse nė
pėrputhje tė plotė me argumentet dhe faktet e gjalla, tė
nxjerra nga studimet shkencore. Tė vėrtetat tragjike tė
marrėdhėnieve greko-shqiptare nė tekstet shkollore tė
historisė sonė nė njė hark kohor prej gjashtėdhjetė vjetėsh
(1939-1990) mund tė hartohen vetėm mbi bazėn e studimeve
shkencore qė ka bėrė Prof.dr.Beqir Meta. Tė vėrtetat e
tjera jashtė kėtyre studimeve shkencore janė mercenarizėm,
tradhti kombėtare dhe servilizėm i kulluar!
Ministri Memushi kėrkon tė zbatojė njė marrėveshje, tė
nėnshkruar para gjashtė vjetėsh mes qeverisė greke dhe njė
qeverie tė mėparshme shqiptare, kur ai nuk ka qenė ministėr
i arsimit. Por ai, pėr hir tė mbrojtjes sė tė vėrtetės,
mund tė mos e zbatojė atė marrėveshje dhe, nė rast se
kryeministri Nano fillon e i bėn presion, fare mirė mund tė
japė dorėheqjen nga posti i ministrit tė arsimit, duke
fituar kėsisoj respektin e mbarė shqiptarėve tė ndershėm,
tė cilėt e njohin fare mirė natyrėn e marrėdhėnieve
greko-shqiptare. Ndryshe ai do tė bėhet palė nė braktisjen
e interesave kombėtare dhe nė mohimin e tė vėrtetave
historike nė marrėdhėniet greko-shqiptare.
Profesorėt qė janė shprehur sa mė sipėr, pra, kundėr
pjesėmarrjes nė komisionin e pėrfolur, kanė mbrojtur, para
sė gjithash, interesat kombėtare tė vendit tonė, ashtu edhe
autoritetin e vet shkencor. Vlen tė pėrmendet kėtu
deklarata e Prof.Beqir Metės po nė gazetėn Shekulli tė
datės 23 dhjetor 2004 (f.3), i cili thotė: Ngritja e kėtij
komisioni ėshtė diēka absurde, sepse ai nuk mund tė
shqyrtojė tekste tė hartuara nė bazė tė punimeve shkencore.
Kurse pėr anėtarėt e tij unė them se thjesht fakti qė ata
kanė pranuar tė marrin pjesė nė tė, ėshtė i dėnueshėm.
Nuk e di se sa tė vetėdijshėm janė anėtarėt e komisionit sa
tė shpifur aq edhe absurd, si Arben Puto, Ana Lalaj, Shaban
Sinani, Valentina Duka dhe Fatmiroshe Xhemali, me kryetar
Neritan Cekėn, tė cilėt, duke i hyrė punės pėr rishikimin e
teksteve shkollore tė historisė sonė, nė pėrputhje me
urdhrat e Athinės, kthehen nė shegert tė politikės
tradhtare tė Partisė Socialiste dhe nė shkencėtarė
mercenarė. Fakti qė disa kolegė tė tyre, historianė me
dinjitet shkencor, nuk kanė pranuar tė merren me njė punė
tė tillė tė turpshme, duhet ta vėrė nė mendime jo vetėm
ministrin Memushi, por edhe drejtoreshėn e Institutit tė
Historisė, profesoren Lalaj. Kjo pėr arsye se para ca
kohėsh grekėt, pasi morėn paraprakisht me qira disa
demografė shqiptarė, tinazi financuan pėr ndryshimin e
tablosė demografike nė Shqipėri, demografė kėta, tė
cilėt, me zbulimin e madh qė bėnė, deklaruan se
minoritetet, demek, na pėrbėkan 11% tė popullsisė nė vendin
tonė. Sot grekėt kėrkojnė tė na ndryshojnė historinė e
marrėdhėnieve greko-shqiptare me dorėn e historianėve tanė.
Orekset greke vijnė duke u shtuar. Kush na siguron se
nesėr-pasnesėr, qeveria jonė antikombėtare, nėn diktatin e
Athinės, nuk do tė nėnshkruaka njė tjetėr marrėveshje tė
fshehtė me qeverinė greke pėr gjeografinė fizike tė
Shqipėrisė, ku tė thuhet se lumenjtė tanė derdhen jo nė
Detin Adriatik, siē ėshtė e vėrteta, por nė Detin Egje, se
kėshtu ia dashka qejfi Greqisė?!
Tryeza e punės e Prof.Neritan Cekės, si autor tekstesh, ka
kohė qė ka zėnė njė gisht pluhur. Ai ka xixė vetėm
tryezėn e politikės, nė tė cilėn ėshtė stėrvitur
mjeshtėrisht nė pėrsosjen e bindjes politike ndaj Partisė
Socialiste. Me detyrėn e kryetarit tė kėtij komisioni
antikombėtar qė po merr pėrsipėr, Prof.Ceka kėrkon ti
ngrejė mė lart aksionet e tij nė shėrbim tė Partisė
Socialiste, e cila, pėr arsye tė servilizmit tė vet politik
nė shėrbim tė shovinizmit grekomadh pėr kolonizimin e
Shqipėrisė, shumė shegertė tė saj tė zellshėm i ka dėrguar
me shėrbim tė gjatė nėpėr partitė e tjera vogėloshe.
Po ministrin Memushi vallė nuk e shqetėsoka fakti qė
historia e marrėdhėnieve greko-shqiptare ėshtė e pėrshkruar
bukur mirė, ashtu siē ėshtė nė tė vėrtetė, edhe nė
krijimtarinė e mrekullueshme gojore tė popullit tonė, nė
folklor? Andej nga ana e Labėrisė na qenka hapur njė fjalė,
e cila paska arritur taze deri nė kryeqytet: nja katėr tė
moshuar labė, xha Selua, xha Ēelua, xha Velua dhe xha
Delua, miq me njėri-tjetrin qė nga koha e Zogut, njėri nga
Salaria, tjetri nga Dhėmblani, i treti nga Rexhini dhe i
katėrti nga Nivica e Kurveleshit, qė tė katėr nė moshė
tetėdhjetė e pėrpjetė, me tė dėgjuar nė televizion lajmin
pėr ngritjen e atij komisionit tė famshėm nga ana e
ministrit Memushi pėr ndryshimin e teksteve shkollore tė
historisė sonė sipas midesė greke, qenė lidhur me
shoku-shokun me telefonat e lėvizshėm tė nipėrve, paskan
zbritur nė Tepelenė rrėt e fėt dhe qenkan ulur nė njė
kafene aty pranė lulishtes nė qendėr tė qytetit, ku ngrihen
bustet e heronjve tė popullit Abaz Shehu, Mustafa Matohiti
dhe Asim Zeneli. Tė ftohtėt qe tėrhequr paksa dhe njė vesė
e hollė shiu e kishte zbutur vendin gjithandej. - Na gjeti
dhe ne si puna e Tafilit, - tha xha Delua nga Nivica. -
Pse, - ia priti xha Selua nga Salaria. - E pse, a lumėmadh,
e paske harruar atė kėngėn e vjetėr qė gjyshėrit tanė e
kėndonin kur molloisnin pėr Tafil Buzin? Pasi kanė
rrėkėllyer nga njė dopjo raki secili, xha Delua ia paska
marrė asaj kėngės pėr Tafilin: Ra njė shi e zbuti dhenė, /
Ra Tafili Tepelenė, / Dėrgon pėr Ēelo Mehmenė, / Tė mė
lirojė dervenė, / Se do shkoj tė djeg Morenė. Pasi u
ngrohėn ca, ia paskan marrė njė tjetėr kėnge tė vjetėr
labe, pėr krimet greke nė Shqipėrine Jugut nė vitin 1914:
Fushat me lule, malet me borė, / Qaj, moj Shqipėri, ulėr,
moj e gjorė! / Gratė e Kurveleshit shkojnė pėr nė Vlorė, /
i pėrzuri greku me foshnja nė dorė, / Dyqind e ca burra u
ther nė Hormovė!
Tani, pėr tė mbėshtetur djalin e tyre ministėr, profesor
nga Labėria, pėr nismėn qė kish marrė pėr ndryshimin e
historisė nė librat e shkollave, vendosėn qė dhe ata tė mos
mbeteshin prapa: tė krijonin edhe ata njė komision pėr
ndryshimin e pėrmbajtjes sė kėngėve folklorike me
pėrmbajtje antigreke dhe tė kėrkonin tė vinin nė dijeni
edhe Institutin e Kulturės Popullore nė Tiranė. Meqenėse
atje nuk njihnin njeri, nė fillim vendosėn qė tė shkonin
ti kėrkonin njė takim djalit tė anės sė tyre, profesor
Memushit nė Ministrinė e Arsimit. Por mendjen ua prishi xha
Velua nga Dhėmblani. E kini kot, - u tha. Nė Tiranė
sbėn tė shkojmė. Djali ynė, Luani, nuk pret njeri pėr tė
kuvenduar me tė goja-gojės. Njė nipi im nė Tiranė, djalė me
njė barrė mend, mė ka thėnė se Luan djali nuk pret njeri nė
zyrė. Ai, - mė tha, - nuk pret as njerėz me gramė tė lartė!
Tani molloiseni vetė. Po ėshtė e kot ta hamė atė rrugė deri
nė Tiranė. Ska kohė ai tė presė njerėz tė rrogozit, si
puna jonė. Kėshtu qė ti japim karar kėsaj pune. Ti themi
njė nipit tim kėtu nė Tepelenė tė na shkruajė njė kartė dhe
tia nisim ministėr Luanit me postė.
Ashtu u bė. Nipi i xha Velos ua shkroi letrėn pėr
ministrin, me propozimin pėr krijimin e komisionit pėr
rishikimin e kėngėve folklorike dhe pėr ndryshimin e tyre
sipas midesė greke. Si fillim, fjalėt e asaj kėngės pėr
krimet e andartėve grekė nė Shqipėrinė e Jugut nė vitin
1914, ata i ndryshuan si mė poshtė:
Zogjtė hokatarė kėndojnė lis mė lis, / Gratė e Kurveleshit
foshnjat mbi kurriz, / Po zbresin nė fusha, tė zėna nga
dora, / Na kanė ardhur grekėt me lule, kurora. / Grekėt
miqtė tanė, qesh plak e i ri, / Se tani do kemi bashkė
njė histori! / Me Ana Lalajn ministėr Memushi / Popullit tė
gjorė mendjen top ia mbushi: / Me grekėt ne jemi miq,
dhe miq pėr kokė, / Prandaj, o milet, bėje mendjen okė! /
Tė paēim sa malet ty, o moj Greqi, / Qė na do aq shumė,
si prushin nė gji, / Na hedh e na pret, na mban nė
pėqi! / Or Nano, Memushi! Gėzohi tani! / Qė na bėtė vėrtet
njė vend koloni!
Si ua kėndoi edhe njė herė tekstin e ndryshuar tė kėngės ai
nipi i xha Velos, u kėnaqėn shumė dhe e quajtėn tė mbirė
atė punėn e komisionit qė vendosėn tė krijojnė. Aq mė tepėr
kur morėn vesh se Luan djali paska thėnė nė gazetė: Sipas
frymės sė organizmave ndėrkombėtare synohet qė njė Evropė e
bashkuar tė ketė mundėsisht njė histori tė pėrbashkėt.
Pra, Evropa, mė nė fund, paska vendosur tė bėhet njė
perandori serioze, me njė histori tė unifikuar! Dhe
eksperimentin e unifikimit tė historisė sė vet Evropa
rreshkane nuk mund tė mos e fillonte, si gjithmonė, nga
Shqipėria!
Domosdo, sa herė i teket Evropės tė bėjė prova nėpėr
laboratorėt e politikės sė saj, Shqipėrinė e ka gjithmonė
gati, si njė pėrcelė eksperimentale. Pikėrisht nė
Shqipėri ajo ka bėrė eksperimente se si mund tė copėtohen
trojet e njė vendi, se si populli i tij mund tė hallakatet
nėpėr pesė shtete, se si mund tė izolohet njė popull nga
bota, se si mund tė vėzhgohet se sa i durueshėm ėshtė njė
popull, se si mund tė studiohen nga afėr shfaqjet e
instinktit tė mbijetesės sė njė populli, se si mund ta bėsh
sylesh njė popull duke ia shitur neodiktaturėn pėr
demokraci, se si krimet e politikės dhe vjedhja e votės sė
njė populli mund tė shiten pėr hapa pėrpara nė zhvillimin
e demokracisė, megjithėse ka patur edhe disa tė meta, se
si mund tė reagojė njė popull kur Evropa pėrkrah gjithmonė
neodiktaturėn komuniste, siē ėshtė sidozot kjo qė
pėrfaqėsohet sot nga e majta shqiptare nė pushtet.
Po si shpjegohet fakti qė Evropa nuk e niska rishikimin e
historisė nga historia e marrėdhėnieve polako-gjermane apo
polako-ruse, tė cilat nė shekuj asnjėherė nuk kanė qenė
sheqer e mjaltė? Se Polonia ėshtė vend me zot dhe e di
vetė se si e shkruan historinė e saj. Kurse Shqipėria ėshtė
njė vend pa zot, qė nuk i ka mbetur mė as erz, as nder,
se klasa e saj politike sillet si njė femėr e pėrdalė, tė
cilėn Evropa e shfrytėzon si ti dojė qejfi!
Eshref Ymeri
VĖSHTRIM POLITOLOGJIK MBI TRIUMFIN E LEGALITETIT
(Kumtesė e mbajtur nga Abdi Baleta nė seminarin e
organizuar nė Tiranė nga Partia Lėvizja e Legalitetit mė 24
dhjetor 2004 me rastin e 80-vjetorit tė Triumfit tė
Legalitetit)
Falenderoj Partinė Lėvizja e Legalitetit pėr ftesėn qė
mė dėrgoi pėr tė marrė pjesė dhe pėr tė mbajtur njė kumtesė
nė kėtė tubim politik e akademik qė e nderojnė me praninė e
tyre Naltmadhnia Leka I dhe Princi Leka.
Duke i pėrshėndetur tė gjithė pjesėmarrėsit nė kėtė tubim
dua ti siguroj se kėtė ftesė e kam pranuar me gėzim e
dėshirė pėr dy arsye kryesore: E para pėr tė shprehur
nderimin tim, sikurse secili nga tė pranishmit kėtu, ndaj
njė ngjarje tė veēantė qė ka zėnė vend nė historinė moderne
tė Shqipėrisė me emrin shumė domethėnės Triumfi i
Legalitetit mė 24 dhjetor tė vitit 1924, si dhe ndaj
kujtimit e veprės madhore tė prijėsit tė kėtij Triumfi, pra
kryetriumfatorit, politikanit djaloshar Ahmet Zogu, Mbretit
tė ardhėshėm dhe burrė-shtetit mė tė shquar tė shqiptarėve.
E dyta pėr tė shprehur disa pikėpamje pėr zhvillimet e
sotme politike nė Shqipėri qė prej shumė vitesh i kemi
pėrpunuar e mbrojtur nė kuadėr tė rrymės sė mendimit e tė
organizimit politik qė njihet me emrin Rimėkėmbja
Kombėtare.
Ngjarjet mė tė mėdha nė historinė e kombeve e tė shteteve
mbeten pėrjetėsisht nė kujtesėn kombėtare dhe bėhen
vazhdimisht objekt studimi, reflektimi nė epokat e
mėvonshme. Kėto ngjarje mund tė shndėrrohen nė tabu e tė
hyjnė nė mitologjinė kombėtare, siē ndodh me historinė e
bėmat e kohės sė Skėnderbeut, mund tė mbeten pėr shumė kohė
arė, livadh apo fushė beteje e historiografisė, siē ngjet
me zhvillimet historike pas luftrave skėnderbegiane, por
mund tė mbeten njėkohėsisht objekt pune i historiografisė,
politologjisė, madje dhe politikės e propagandės sė
pėrditėshme, si zhvillimet qė kanė shoqėruar hapat pėr
ngritjen e konsdolidimin e shtetit shqiptar qė nga viti
1912.
Veprimtaria e Ahmet Zogut ėshtė ende njė objekt studimi pėr
gjitha disipilinat dhe fushė beteje e luftės sė pėrditėshme
politike e propagandistike. Ėshtė shkruar shumė deri tani
por ende jo sa duhet e si duhet. Mė shumė dhe me
pėrgjegjėsi e seriozitet mė tė madh kanė shkruar tė huajt
se shqiptarėt. Nė botimet shqiptare krahas librave me
vlerėsime admiruese si ai i Kristo Dakos, i Terenc Toēit ka
pasur dhe shkrime tė vlefshme ku nuk mungojnė mospajtime
apo kritika, dobiprurėse si kujtimet e Sejfi Vllamasit, tė
Eqerem bej Vlorės.Tė huajt si Suajr, Bershtejn, Grant kanė
bėrė punė tė madhe pėr tė ndriēuar jo vetėm lexuesit nė
vendet e tyre, por edhe vetė shqiptarėt. Mund tė mendohej
se pas librit tė plotė tė Suajrit Ngritja e njė mbretėrie
lexuesve nė gjuhėn angleze nuk u duhej mė libėr tjetėr. Por
nuk ka menduar kėshtu Bernd J. Fisher qė nė vitin 1984 qė
ka botuar nė SHBA studimin e plotė Mbreti Zog dhe
pėrpjekjet pėr stabilitet nė Shqipėri, apo Xheison Toms
qė nė vitin 2003 ka botuar nė Angli njė studim gjithashtu
tė plotė Mbreti Zog qė u bė vetė monark i Shqipėrisė.
Nė Francė Zhozefinė Dėdet botoi nė vitin 1997 librin
Geraldina mbretėresha e shqiptarėve qė ėshtė njė vepėr qė
na e bėn tė njohur Mbretin nėpėrmjet rrėfimeve tė
Mbretėreshės, njeriut qė askush mė mirė se ajo nuk mund
tua shpjegonte shqiptarėve atė qė duhej tė dinin. Mbreti
Zog ėshtė njė tjetėr libėr i botuar vitet e fundit nė
Francė dhe ka pėr autor Patris Najbor. Mė defiēitarė janė
ende studiuesit shqiptarė. Shqiptarėt mbeten ende nėn
ndikimin e asaj literature propagandistike shpėrfytyruese
tė realitetit qė ėshtė prodhuar pa ndėrprerje nga tė gjithė
kundėrshtarėt e veprimtarisė sė Zogut..
Solemniteti pėrkujtimor i kėtij tubimi na imponon mė shumė
njė vėshtrim politologjik sesa njė analizė tė mirėfilltė
politike tė kuptimit dhe tė rėndėsisė qė ka pėr tė sotmen
trashėgimia politike e Triumfit tė Legalitetit nė vitin
1924. Veēse ėshtė e pamundur tė flitet pėr kėtė ndodhi tė
para 80 viteve pa menduar pėr ngjarjet e zhvillimet e
ditės, sepse e shkuara dhe e sotmja nuk formojnė thjesht
njė kurbė historike me ngjitjet e zbritjet e saj, por
formojnė sot dy vija paralele pėr ata qė duan tė ushtrohen
nė gjimnastikėn politike dhe nė zanatin e politologjisė,
pra tė studimit tė veprimit politik.
Pėr ta bėrė mė tė besueshėm kėtė mendim po i referohem njė
libri shumė interesant me titull Vlerėsimi psikologjik i
udhėheqėsve politikė shkruar nga njė grup studiuesish
amerikanė, botuar nė SHBA nė vitin 2003, ku flitet pėr
hendekun midis bashkėsive akademike e politike si pėr vijėn
ndarėse midis dijes dhe veprimit. Dija organizohet sipas
vijash teorike tė pėrgjithėshme. Ata qė bėjnė politikėn
kanė nevojė pėr faktorė tė veēantė qė tė ti ndihmojnė nė
marrjen e vendimeve (fq. 400). Synimi i studimit ėshtė si
tė ngushtohet sa mė shumė ky hendek. Kuptohet sa mė shumė
tė ngushtohet hendeku aq mė mirė ėshtė pėr politikėn. Nėse
politologjia e politika bashkohen nė persona konkretė ėshtė
edhe mė mirė, por nė praktikė kjo nuk ėshtė e lehtė. Nė
kėtė tubim ne qė marrim fjalėn jemi nė anėn e
historiografisė e tė politologjisė. Organizuesit besoj se
janė mė shumė nė anėn e politikės. Por shkrihemi nė njė
mjedis qė synon tė pėrmbushė misionin e nderimit tė sė
shkuarės dhe tė bėjė diēka me dobi pėr tė tashmen e tė
ardhmen.
Referati qė mbajti zotėri Bajram Xhafa pėr Kushtet
historike tė Triumfit tė Legalitetit mė ēliron mua dhe
referuesit e tjerė nga njė barrė e rėndė dhe me pėrgjegjėsi
profesionale dhe njėkohėisht e lehtėson shumė punėn e
dėgjuesit pėr tė vendosun nė sfodin e kontekstin e duhur e
tė qartė historik tė shtjellimeve nė kėndvėshtrim
politologjik. Megjithatė nuk i shpėtoj dot nevojės e
tundimit pėr tė kėrkuar ndihmėn e historisė edhe nė
trajtimin politologjik, sepse pėr tė gjetur rrėnjėt e
Triumfit tė Legalitetit duhet gėrmuar thellė nė tabanin
historik kombėtar, nė traditat kombėtare shqiptare, nė
frymėn kombėtare. Pa kėto nuk do tė dilte as triumfator si
Ahmet Zogu, nuk do tė kishte Triumf tė Legalitetit. Pa
frymė e pėrvojė politike tė Rilindjes Kombėtare nuk do tė
kishte as Shpallje tė Pavarsisė Shqiptare mė 1912, as shtet
tė cunguar shqiptar mė 1913, as njė rregjistrim tė ri tė
kėtij shteti nė regjistrin e gjendjes civile ndėrkombėtare
nė vitet 1918-1920 dhe as histori tė ndėrtimit tė shtetit
shqiptar pas Kongresit tė Lushnjės tė vitit 1920.
Triumfi i Legalitetit duhet parė si njė nga ngjarjet mė
madhore tė pėrpjekjeve tė para pėr vėnien e themeleve tė
shtetit shqiptar. Termat Triumfi i Legalitetit janė
vėrtetė shumė tė goditura pėr tė pasqyruar edhe karakterin
e ndodhisė dhe pėr ta pėrligjur atė. Por nuk e japin tėrė
brendinė e ngjarjes sė madhe. Nė dhjetor tė vitit 1924 nuk
ishte fjala vetėm pėr njė vėnie nė vend tė njė tė drejte tė
shkelur, pra pėr njė hakmarrje tė pėrligjur tė ligjshmėrisė
mbi paligjshmėrinė. Ishte fjala pėr njė veprim politik qė
duhej bėrė pėr tė shpėtuar vendin nga rrėmuja dhe rreziqet
qė sillte ajo. Pra Triumfi i Legalitetit duhet parė si
veprimi qė garantoi njė tė ardhme pėr shtetin shqiptar. Nuk
ishte fjala pėr njė restaurim burbon.
Ishte si tė themi njė e keqe e domosdoshme, por
shpėtimtare qė i hapi rrugėn tė mirės. Ishte njė veprim
politik radikal, por shumė i drejtė dhe i ligjshėm qė u
imponua nga njė veprim politik po aq radikal, por i
padrejtė dhe i paligjshėm.Askush nuk ka arsye tė pranueshme
tė ngrihet kundėr Triumfit tė Legalitetit nė emėr tė
ndonjė parimi qė nuk duhet tė jetė i vlefshėm pėr tė
gjithė. Ata qė qėndrojnė vetėm nė pozitat se pushteti duhet
tė burojė nga populli, i cili duhet tė shprehet nėpėrmjet
votės sė lirė nuk mund tė qortojnė Triumfin e Legalitetit
pa qortuar mė parė Revolucionin e qershorit. Po ashtu ata
qė ndjekin parimin se pushteti buron nga gryka e pushkės
nuk kanė tė drejtė tė qaraviten pėr Triumfin e
Legalitetit kur kanė bekuar Revolucionin e qershorit.
Ndėrsa nė debatin se cili nga tė dy rastet e marrjes sė
pushtetit sipas parimit pushteti buron nga gryka e
pushkės kriter gjykimi duhet tė jetė se cila ngjarje ishte
nė pėrputhje me logjikėn e gjėrave, nė tė mirėn e shtetit
shqiptar, si dhe rrjedhojat historike qė kanė prodhuar tė
dyja ngjarjet.
Shpėtimi e konsolidimi i shtetit tė cunguar shqiptar doli
si shqetėsimi kryesor nė Kongresin e Lushnjes nė janar tė
vitit 1920. Pikėrisht nė kėtė Kongres u dallua dhe ai qė do
tė realizonte veprėn madhore tė Triumfit tė Legalitetit
nė vitin 1924, qė shėnon njėkohėsisht edhe kohėn kur u
mbushėn dhe dolėn mbi tokė themelet e dukshėm e tė
qėndrueshėm tė shtetit shqiptar qė deri nė atė kohė kishin
mbetur si varr i hapur. Pėr tė karakterizuar atė periudhė
tė ndėrlikuar e tė rrezikshme katėrvjeēare pėr ndėrtimin e
shtetit tė parė shqiptar qė i parapriu Triumfit tė
Legalitetit mė mirė tua lėmė fjalėn atyre qė kanė qenė
dėshmitarė dhe protagonistė ngjarjesh . Nga gazeta
antizogiste mė e tėrbuar dhe mė serbofile aktualisht,
Tema e bazeberishizmit, nė datėn 18 dhjetor 2004 kemi
mėsuar vlerėsimin shumė kuptimplotė tė Terenc Toēit :
Kombi shqiptar, i dalė nga pavarėsia me njė etje tė
shfrenuar pėr liri, megjithėse krejt tė shpjegueshme, ra nė
gabimet e paevitueshme tė popujve tė rinj politikisht dhe u
hodh nė krahėt e parlamentarizmit dhe tė njė kritike
gazetareske tė pakufi dhe tė njė tribunizmi tė turpshėm.
Nė kėndvshtrimin historik kėto fjalė janė shpjeguese tė
faktit pse u bė i pashmangshėm njė Triumf i Legalitetit
nė vitin 1924, ndonėse ishte i padėshirueshėm pėr
rrtethanat nė tė cilat ndodhej Shqipėria. Nga kėndvėshtrimi
politologjik kėto fjalė janė thirrje pėr tė kuptuar
gjendjen e sotme nė Shqipėri. Pas daljes nga diktatura
komuniste si skllavi qė lirohet nga zinxhirėt e rėndė,
shqiptarėt pėr fat tė keq u zhytėn nė njė vorbull ujrash tė
turbullta si ai qė pėrshkruan Toēi pėr vitet qė i
paraprinė Triumfit tė Legalitetit. Por, le tė dėgjojmė
dhe njė tjetėr dėshmitar tė kohės dhe vėzhgues shumė tė
hollė tė ngjarjeve, Eqerem bej Vlorėn, i cili nė librin
Kujtime, vėllimi II, ka shkruar pėr figurėn e veprėn e
Ahmet Zogut jo nga pozitat e pasuesit fanatik, por tė
kritikut tė ashpėr dashamir. Ai thekson se pas Triumfit tė
Legalitetit : Asambleja Legjislative e vazhdoi punė dhe
brenda dy javėsh mundi tė hartojė njė Kushtetutė, e cila
duke shprehur parimet republikane dhe liberale, bėnte
njkėkohėsisht tė pamundur rikthimin e shthurėsisė
masono-demokratike (fq,249).
Triumfi i Legalitetit nuk duhet tė jetė pra thesar
politik vetėm i monarkistėve, por edhe i shqiptarėve me
ndjenja republikane. Madje shqiptarėt me ndjenja
republikane, tė paktėn nė kėtė aspekt, duhet ta nderojnė e
pėrkujtojnė ngjarjen e Triumfit tė Legalitetit edhe mė
shumė se monarkistėt, qė ditė tė shenjtė kanė 1 shtatorin e
vitit 1928. Triumfi i Legalitetit, pėr herė tė parė ēoi
nė eksperimentimin e formės sė regjimit republikan, me
kushtetutė republikane, nė Shqipėri, qė edhe pse u braktis
pėr njė formė mė tė mirė nuk doli e dėshtuar. Por pėr shkak
tė armiqėsive politike partiake mė vonė shqiptarėt
republikanė e kanė konsideruar dhe e konsiderojnė ngjarjen
e Triumfit tė Legalitetit si anėn e kundėrt tė medaljes
politike qė ata kanė dashur e duan tė mbajnė varur nė qafė.
Edhe fakti qė njė jubile i 80 vjetorit tė Triumfit tė
Legalitetit pėrkujtohet mė shumė si pasuri e njė kampi
politik sesa njė trashėgimi e pėrbashkėt politiko-historike
e gjithė shtetarizmit shqiptar ėshtė dėshmi se ende nuk
ėshtė kuptuar dhe nuk ėshtė ēmuar si duhet domethėnia
historike dhe rėndėsia e tanishme e Triumfit tė
Legalitetit, por ėshtė futur edhe kjo ngjarje nė kallėpet
e kundėrshtive e kundėrvėnieve fitimtar- i mundur nė dy
ndeshjet e mėdha tė vitit 1924 dhe tė vijimėsisė sė tyre
politike dhe ideologjike deri sot.
Normale do tė ishte qė sot ne tė mos ishim tė ftuar vetėm
nė njė pėrkujtimore tė njė partie qė mban emrin e Lėvizja
e Legalitetit, por nė njė ceremoni shtetėrore. Secili e ka
tė qartė pėrse nuk ndodh kėshtu nė kohėn e pushtetit
neo-socialist qė nė kėtė pikė mė shumė se nė ēdo drejtim
vazhdon traditėn e atij pushteti socialist enverist. Por
nuk bėn tė harrojmė se edhe nė kohėn kur Shqipėria kishte
njė pushtet tė emėrtuar demokratik nė vitet 1992-97
Triumfi i Legalitetit nuk ėshtė vlerėsuar mė ndryshe se
tani. Madje pėr fat tė keq nė vitin 1994 ka ndodhur ajo qė
nuk duhej tė ndodhte. Ėshtė kremtuar nė rrugė shtetėrore me
bujė mė tė madhe e nė mėnyrė mė sfiduese se nė kohėn e
Enverit, 70-vjetori i Revolucionit demokratik tė
qershorit. Presidenti i atėhershėm, Berisha dhe drejtuesit
e PD-sė bėnė cerenmonira e mbajtėn fjalime aq patetike pėr
revolucionin nolian tė qershorit sikur tė kishte ndodhur qė
ky revolucion dhe jo Triumfi i Legalitetit tė ishin lėnė
nė harresė ose denigruar gjatė gjysėm shekulli regjimi
komunist.
Kėto festime i vunė pėrfundimisht vulėn njė fermani politik
se rivaliteti partiak pėr pushtet nė Shqipėrinė
paskomuniste zhvillohej kryesisht nėn hijen e nolizmit,
shkaktarit dhe antipodit tė Triumfit tė Legalitetit nė
vitin 1924 e deri sot. Kėshtu, edhe nė spektrin e gjėrė
partiak qė u krijua pas vendosjes sė pluralizmit politik nė
Shqipėri mbizotėrues mbeti nolizmi, ajo rrymė mendimi e
veprimi politik qė ēoi nė pėrplasjet e vitit 1924 dhe vlera
e praktike e Triumfit tė Legalitetit u reduktua mė shumė
nė lejimin dhe shprehjen e nostalgjive pėr atė ngjarje. Nė
njėfarė mase pėr shkak tė konjukturave qė u krijuan nė
ballafaqimet pėr pushtetmarrje pėr pushtetlėnie edhe
nostalgjitė pėr Triumfin e Legalitetit u zbehėn dhe
rrodhėn nė njė vijė uji pėr vaditjen e arės politike tė
nolizmit nė Shqipėri. Prandaj ēdo pėrkujtim pėr Triumfin e
Legalitetit nuk mund tė dalė jashtė lojės me dritė hijet
qė ėshtė bėrė e bėhet me ngjarjet e vitit 1924 pėr qėllime
politike tė sotme nė Shqipėri.
Ballafaqimi midis trashėgimisė politike tė Revolucionit tė
qershorit dhe Triumfit tė Legalitetit nuk e ka humbur
dinamikėn e vet acaruese as nė vitin 2004, madje pėplasjet
janė me tė dy krahėt e politikės qė pretendojnė pėr
hegjemoni nė politikėn shqiptare, me tė majtėn qė pėrpiqet
te jetė edhe pakėz e djathtė dhe pseudo tė djathtė qė quhet
kampi i PD-sė dhe qė mundohet tė fshehė majtizmin e saj .
Mė mirė se nė ēdo rast tjetėr kėtė dinamikė tė karikuar
rishtas me shumė inat pas krijimit tė Lėvizjes pėr Zhvillim
Kombėtar e pamė tė shpalosur nė gazetėn berishiane Tema
nė dhjetė shkrime me radhė me titullin provokues Leka
Zogu, karikatura e Simeonit II : forca e tretė si kolonė
pestė dhe me njė pėrmbajtje qė pėrveē perversitetit
politik qė pėrhapet nėpėrmjet vrasėsish me pagesė nė
publicistikė nuk ofron asgjė pėr qytetarin shqiptar.
Ky provokim i kryer nė emėr tė mbrojtjes tė tė djathės nė
Shqipėri nga njė kolonė e pestė zogiste ka vlerė vetėm
pėr tė ilustruar idenė qė pėrplasja e trashėgimisė sė
Triumfit tė Legalitetit me nolizmin ėshtė e ashpėr. Ėshtė
hera e tretė qė nė historinė e botimeve shqiptare pėr
luftė kundėr rolit dhe veprimtarisė sė Ahmet Zogu vihen nė
qarkullim botime kaq banale e tė pėshtira. Unė tė parėn
quaj atė broshurėn qė botoi Koēo Tasi nė Athinė nė mesin e
viteve 1930 qė u bė njėfarė katalogu, apo doracaku i
shpifjeve, fyerjeve kundėr Ahmet Zogut midis emigrantėve
para LDB dhe i propagandės komuniste pas saj. Tė dytėn do
tė quaj shkrimin Lugati i Legalitetit tė Prof. Dr. Kris
Maloki, botuar nė mėrgim nė vitet 1950 dhe ribotuar nė
revistėn e intelektualėve katolikė Feniks nė Shkodėr nr.
5-6 nė vitin 1998. Pėrshtypja ime ėshtė se ky lloj botimi
ka synuar tė ripėrtėrijė atė mllef qė ka ekzistuar kundėr
Triumfit tė Legalitetit pėr shkak se krahas Nolit nė
vitin 1924 ka vepruar edhe Luigj Gurakuqi. Ndėrsa sulmi i
tretė qė ėshtė bėrė nė Tema nė shtator-tetor 2004 ėshtė
njė amalgam i dy lloj sulmeve tė mėparshme, por gjithnjė
nė linjėn Noli-Gurakuqi, Tasi-Maloki, duke shtuar kėtu edhe
njė shpėrthim zemėrimi pėr motive meskine hakmarrjeje
politike dhe provokimi politik nė frymė komuniste dhe
neokomuniste qė gatuhet nė shtabet propagandistike
berishiane.
Ende nuk mė takon mua tė merrem gjėrėsisht me kėtė kombinim
sulmesh, sidomos me poshtėrsinė e bėrė nė gazetėn Tema,
ndonėse kam qenė i detyruar tė shkruaj diēka pėr tė mos ia
dhėnė askujt kėnaqėsinė e heshtjes pėr Intrigat e pigmejve
tė irrituar, nga disniveli i madh i staturės qė i dallonte
nga Kryeministri i ri (Ahmet Zogu) futėn mosmarrėveshjet
deri nė mesin e kabinetit (siē ka shkruar Terenc Toēi).
Pigmejtė e sotėm politikė e propagandistikė, qofshin dhe me
tituj shkencorė e nė poste tė larta partiake, qė nė faqet e
Temės kanė lėshuar helmin e tyre kundėr rolit tim tė
paqenė nė Lėvizjen pėr Zhvillim Kombėtar, janė shumė mė
mjeranė se pigmejtė pėr tė cilėt fliste Terenc Toēi, jo
vetėm pėr shkak tė staturės sė tyre politike para
nismėtarit tė LZHK, por dhe pėr faktin se mania e tyre pėr
tė provokuar gjithandej grindje nė politikėn shqiptare i ka
bėrė tashmė qesharakė.
Pėr tė qenė sa mė i qartė nė kėtė pikė kam bėrė njė
polemikė dashamirėse edhe me kryeredaktorin e Bota Sot,
Skėnder Buēpapa, qė ka trajtuar ēėshtjen se Zogizmi nuk
ėshtė antiberishizėm. Duke qenė i njė mendjeje me tė nė
kėtė pikė kam parashtruar arsyet e mia pse mendoj se
Berishizmi ėshtė antizogizėm. Kėtė vlerėsim e mbėshtes nė
radhė tė parė nė sulmet qė Berisha bėri nė vitin 1991
kundėr Naltmadhnisė Leka I duke e cilėsuar si diktatorin qė
do tė vendoste Milosheviēi nė Shqipėri, nė qėndrimin e
pafalshėm tė Berishės nė vitin 1993 ku trashėgimtari i
Fronit shkeli pėr herė tė parė nė atdhe, nė thirrjen e
Berishės drejtuar Kongresit tė PLL-sė nė vitin 1996 qė tė
braktiste trashėgiminė zogiste, tė cilėn e gjykonte me
frymė tė theksuar noliste. Tema sė fundi na ka konfirmuar
se berishzimi mbetet nė kėto pozita pėr fat tė keq, prandaj
kremtimi madhėshtor e glorifikues i Revolucionuit tė
qershorit nė vitin 1994 nuk ka qenė lajthitje, por
politikė e llogaritur, ndėrsa disa kthesa tė pjesėshme nė
drejtim tė vlerėsimit tė zogizmit kanė qenė taktizime. Ka
edhe tani intriga pigmejsh kundėr figurės e veprės sė
Ahmet Zogut dhe tė trashėgimtarit tė tij nga ata qė
zogizmin duan ta kthejnė vetėm nė rezervė politike nė
luftėn brenda rrymės politike tė nolizmit qė ėshtė
degėzuar.
Nė Shqipėri ka 14 vjet qė vazhdon njė gjendje si ajo qė
pėrshkruan Toēi pėr katėr vitet 1920-24. Gjatė kėtyre 14
vjetėve, sidomos pas vitit 1997, nė Shqipėri kemi edhe atė
gjendje qė E.bej Vlora e cilėson shthurėsi
masono-demokratike. A nuk ėshtė bėrė Shqipėria parcelė pėr
eksperimente ndėrkombėtare tė shoqėrisė sė hapur qė ka
ēuar nė njė pseudoshtet tė dyerve tė shqyera? Me kėtė rast
dua tė bashkohem me tė gjitha paralajmėrimet qė ka lėshuar
me shumė shqetėsim Naltmadhnia Leka I se jemi nė prag tė
humbjes sė plotė tė fizionomisė sė shtetit sovran shqiptar.
Nė disa drejtime jemi edhe mė keq se nė periudhėn e
shthurėsisė masono-demokratike qė i paraprinte Triumfit
tė Legalitetit. Kėto shqetėsime nė vijėn e politologjisė e
tė mendimit politik janė sigurisht tė pamjaftueshme deri nė
ēastin kur ato nuk do tė konkretizohen me veprim tė
fuqishėm politik. Kjo do tė thotė se vlerat historike tė
Triumfit tė Legalitetit marrin mė shumė kuptim e rėndėsi
tani.
Nė kushtet e shthurėsisė masono-demokratike tė viteve
1920-24 u kristalizuan dhe vepruan dy prirje kryesore tė
mendimit e veprimit politik : njė prirje me veshje sociale
teatrale e karakterizuar mė shumė nga aventurizmi politik,
pėrgjegjėsia e ulėt kombėtare, ekzibicionizmi
intelektualist, amatorizmi administrativ, perėndimorizmi
bosh dhe njė prirje etatiste e karakterizuar nga dėshirat
pėr tė bėrė realpolitikė, pėr tė vėnė pushtetin nė shėrbim
tė shtetit, shtetin nė shėrbim tė nevojave kombėtare jo tė
eksperimenteve sociale, pėr tė vendosur disiplinė nė vend
tė shthurjes etj. Kėto dy prirje u pėrfshinė nė lojėn e
ndėrlikuar pėr disa vite me radhe derisa mė nė fund sollėn
zhvillimet dramatike tė vitit 1924, suksesin e pėrkohėshėm
tė atij qė ėshtė quajtur revolucion demokratik,
kryengritje, apo grusht shteti nė qershor tė vitit 1924
dhe Triumfin e Legalitetit mė 24 dhjetor tė atij viti.
Dallimet e tė dyja prirjeve janė dukur qartė nė gjithēka,
sidomos nė programet e tyre dhe nė mėnyrėn si vepruan pėr
tė ndėrtuar shtetin e drejtuar shoqėrinė shqiptare.
Programi megalloman, aspak realist, i mbushur me parrulla,
me dykuptimėsi, me shumė rreziqe politike, ekonomike e
shoqėrore i Revolucionit tė qershorit ėshtė kritikuar
rėndė nga vetė hartuesit e tij, duke pėrfshirė udhėheqėsin
Fan Nolin, si dhe nga admiruesit e zellshėm tė fanolizmit
mė vonė nė politikėn e historiografinė enveriste. Enverizmi
e ka akuzuar Nolin mė shumė pėr pavendosmėri revolucionare
nė pėrmbushjen e programit, duke harruar se ai program
ishte jashtė realitetit shqiptar e mundėsive tė Shqipėrisė,
prandaj ishte i destinuar tė dėshtonte, sikurse dėshtoi
edhe programi i komunizmit pavarėsisht se kishte nė shėrbim
diktaturėn mė tė egėr tė proletariatit.
Kurse me programin e Triumfit tė Legalitetit ndodhi
ndryshe, sepse ishte siē e ka karakterizuar Eqerem bej
Vlora Njė program i bukur, i thjeshtė, madje i
pakritikueshėm mund tė pohoj, dy pikat kryesore tė tė cilit
mund tė pėrmblidheshin me pak fjalė : organizimi i aparatit
shtetėror dhe zgjidhja e problemeve ekonomike tė vendit
(fq 246).
Pikėrisht pėr njė program tė tillė tė thjeshtė si ai i
Triumfit tė Legalitetit ka nevojė mė shumė se kurrė
Shqipėria nė pėrvjetorin e 80-tė tė kėtij Triumfi.
Programet politike qė i janė paraqitur deri tani Shqipėrisė
nė kėto 14 vite tė shthurėsisė masono-demokratike janė
njė shartim jo frytdhėnės i programeve tė nolizmit e tė
enverizmit me kalema kapitalizmi qė zėnė pak. Kėto programe
u shėrbejnė mė shumė interesave tė njė shtrese qė aspiron
tė bėhet borgjezi kompradore dhe jo borgjezi kombėtare. Nė
disa drejtime, veēanėrisht pėr pronėsinė mbi tokėn,
programet e deritanishme qė nuk ndryshojnė shumė, edhe pse
paraqiten nga parti tė ndryshme, janė njė shpėrfytyrim i
programeve noliste e enveriste. Ndėrsa pas Triumfit tė
Legalitetit u arrit shumė shpejt tė bėhej edhe Kushtetuta
republikane edhe Satuti themeltar i Mbretėrisė pas vitit
1991, kur Shqipėria hyri nė fazėn e shthurėisė
masono-demokratike tė pluralizmit politik paskomunist, u
pėrdhos procesi i bėrjes sė njė kushtetute tė re pėr vite
me radhė. Fillimisht u rrėzua me referendum popullor
projekti berishian nė vitin 1994 pėr shkak tė
paligjshmėrive qė u bėnė. Pastaj dėshtoi nė fakt dhe
projekti greko-socialist nė vitin 1998 sepse referendumi
nuk i plotėsoi parametrat dhe Kushtetuta e sotme ėshtė
shpallur si e miratuar vetėm se u bė marifeti qė e nxorri
pjesėmarrjen nė referendum 50,7% tė votuesve tė
regjistruar.
Shqipėrisė mė shumė se ēdo gjė tjetėr i duhet sot njė
pushtet qė tė organizojė aparatin shtetėror. Le tė mbajnė
sa tė duan leksione ambasadorėt e huaj dhe pėrfaqėsuesit e
mekanizmave teknokratike europiane kėtu nė Tiranė se
korrupsioni luftohet me zgjedhje tė lira. Korrupsioni
mund tė luftohet vetėm me njė aparat shtetėror tė
pakorruptuar, efikas, tė thjeshtuar, tė pėrbėrė nga
idealistė, jo nga teknokratė e meritokratė dallkaukė,
qelepirxhinj, sahanlėpirės tė forcave tė huaja qė
kolonizojnė Shqipėrinė, qė recitojnė papagallēe parrulla
pėr integrime europiane e euroatlantike, pėr globalizėm,
ekonomi tregu, pėr tė drejta njeriu qė nuk i respekton
askush. Pėr tė arritur kėtu duhet nė radhė tė parė njė
qeveri e fortė, e pėrkushtuar. Duhet pėrzgjedhje e njerėzve
qė do tė qeverisin dhe rregulla tė forta qė kush keqpėrdor
pushtetin nuk del i larė me njė dorėheqje. Nga pėrvoja e
pushtetit zogist pas Triumfit tė Legalitetit mund tė
nxirren mėsime tė vlefshme edhe tani, ndonėse kushtet janė
shumė tė ndryshme.
Mund tė bėhen zgjedhje qė tė quhen tė lira, ndonėse askush
nuk ėshtė nė gjendje tė na tregojė se si qenkan kėto
zgjedhje. Por zgjedhjet e lira mund tu shėrbejnė edhe tė
korruptuarve e korrupsionit, siē kanė shėrbyer edhe pėr
vendosje diktaturash si ajo e Hitlerit. Para se tė
shpresojmė se zgjedhjet e lira mund tė na krijojnė kushte
pėr luftė kundėr korrupsionit duhet tė shohim mirė se cilėt
janė ata qė kanė etje tė madhe pėr tė dalė fitimtarė nė
zgjedhje dhe pėr tė marrė pushtetin.
Edhe nė librin e fundit qė ėshtė botuar nė Angli nė vitin
2003 pėr Ahmet Zogun ka njė kapitull tė titulluar Triumfi
i Legalitetit. Sa ndryshim ka ky titull nga titulli qė ka
pėrdorur historioazhgrrafi shqiptar greqishtfolės Paskal
Milo pėr tė njėjtat ngjarje Jugosllavia-mamia e
kundėrrevolucionit zogist nė njė libėr tė tij tė botuar nė
vitin 1992, jo mė nė kohėn e Enverit! (Shqipėria dhe
Jugosllavia.1918-1927). Po citoj vetėm njė fjali nga mė tė
rėndomtat nė spekulimet e Paskalit : Rreth tij (Zogut) u
grumbulluan ( nė Beograd) tė gjithė elementėt antikombėtarė
qė kishin emigruar nė Jugosllavi. Merret me mend sa vlerė
mund tė kenė histori tė tilla qė i shkruan njeriu qė mori
pjesė nė revolucionin e vonuar demokratik( pra nė
edicionin e dytė tė revolucionit tė qershorit) si pėrkthyes
i bandave andarte greke qė morėn pjesė nė rebelimin e
armatosur nė Shqipėrinė e jugut nė vitin1997. Pėr kėtė
shėrbim pėrkthyesi i andartėve u bė edhe ministėr i jashtėm
i Shqipėrisė pėr katėr vite.
Kurse studiuesi anglez Xheison Toms qė sigurisht nuk ėshtė
zogist dhe as mund tė merret si vlerėsues i pandikuar nga
njėfarė antizogizmi shqiptar e britanik nė punimin e tij
pikėrisht nė kapitullin Triumfi i Legalitetit (fq. 71)
thekson se pėrkrahėsit e Nolit nuk po e merrnin vesh mirė
nėse ai ishte njė pėrēues i komunizmit, apo njė imitues i
marshimit tė Musolinit mbi Romė. Pėr Paskal Milon ky duhet
quajtur atdhetarizėm shqiptar. Studiuesi britanik e ka
parasysh pozitėn e vėshtirė nė tė cilėn ndodhej Zogu gjatė
emigrimit nė Beograd dhe e vė nė dukje se ndėrsa ai mbante
kontakte atje sekretari i tij, Jak Koēi, vepronmte nė emėr
tė tij nė Romė. Por historiografia shqiptare deri tani nuk
ka dashur, as ka qenė e zonja, tė analizojė me vėrtetėsi
kėkė kompleks ngjarjesh. Nga kėndvėshtrimi politologjik
duhet tė themi se nuk ka fatkeqėsi mė tė madhe se kur
politikanėt shqiptarė vihen nė atė pozitė qė u vu Zogu nė
vitin 1924, kur u detyrua tė shkonte nė Jugosllavi pėr tė
nisur prej andej Triumfin e Legalitetit. Ngjarjet e
mėvonshme kanė dėshmuar se ky Triumf u realizua pa
lėshime tė asaj natyre qė do ta bėnin tė mallkuar. Por
sidoqoftė shqiptarėve u mbetet tė nxjerrin mėsimin e madh
se nė grindjet e tyre politike kurrė nuk duhet tė krijojnė
situata kur rivali vihet nė pozita tė tilla. Po a do ta
mėsojnė ndonjėherė si duhet kėtė politkanėt e skenės sonė
politike?!
Xheison Toms kur analizon Triumfin e Legalitetit thekson
: Zogu ishte i rreptė , por jo hakmarrės, ai i falte
njerėzit tė cilėve nuk ua kishte mė frikėn. Por nė fillim
tė vitit 1925 synimi i tij ishte qė ende tė shtinte
frikė.(fq. 75). Pra, e tėrheq lexuesin nė vlerėsimin
psikologjik tė liderit, ēka sipas librit amerikan qė
pėrmenda ėshtė fushė e veēantė studimi nė ndihmė tė
politologjisė tani. Vlerėsimin psikologjik tė Ahmet Zogut e
kanė bėrė dhe vėzhgues tė afėrt tė politikės sė tij. Edhe
pse e quan diktaturė sundimin e Zogut Eqerem bej Vlora e
quan atė tė vetmin njeri qė mund tė merrte nė dorė fatet e
vendit nė kalimin nga Shqipėria turkomane drejt Shqipėrisė
moderne (fq 251) dhe thotė se : ky njeri ishte i paisur
me arsye tė shėndoshė dhe me ndjenjėn e masės, ndaj edhe
pėrpiqej qė vullnetin e tij personal tua pėrshtaste
kėrkesave dhe ligjeve tė vendit e tė shtetit (fq. 241).
__________________________________
Do you Yahoo!?
Dress up your holiday email, Hollywood style. Learn more.
http://celebrity.mail.yahoo.com
------------------------ Yahoo! Groups Sponsor --------------------~-->
Make a clean sweep of pop-up ads. Yahoo! Companion Toolbar.
Now with Pop-Up Blocker. Get it for free!
http://us.click.yahoo.com/L5YrjA/eSIIAA/yQLSAA/KDuplB/TM
--------------------------------------------------------------------~->
Mos harroni se Shqiperia eshte nje Liste Informative Kombetare Shqiptare, synon ne nxitjen e atedhedashurise, tek te gjithe shqipetaret pa dallim Krahine, besmi dhe seksi. Me parimin : Me i nderuari nga ne eshte nacionalisti dhe ai qe i sherben me shume ceshtjes kombetare... Per kete jane te ftuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen qe te kontribojne ne rritjen e atedhedashurise nder shqiptar...
Per tu anetaresuar ne liste e-mailo:
shqiperia-subscribe <at> yahoogroups.com
Per ta lene listen e-mailo:
shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com
==================================================================
Yahoo! Groups Links
<*> To visit your group on the web, go to:
http://groups.yahoo.com/group/shqiperia/
<*> To unsubscribe from this group, send an email to:
shqiperia-unsubscribe <at> yahoogroups.com
<*> Your use of Yahoo! Groups is subject to:
http://docs.yahoo.com/info/terms/