Re: altua/handia
Alfontso Mujika <
alfon@...>
2007-11-05 13:22:50 GMT
Niri ere ondo iruditzen zait zenbait magnituderekin "altu" erabiltzea,
baina ez zait ezinbestekoa iruditzen.
Pentsa genezake berez "handi/txiki" bikote kalifikatzailea dagokiola
jatorren edozein magnitude kontagaitzi, teorian behintzat. Adibidez,
"bero handia" esango dugu, eta ez "bero altua", fisikatik kanpora
"maitasun handia" edo "neke handia" esaten dugun modu berean.
Baina, fisikan behintzat, magnitude kontagaitzik edo neurgaitzik ez dago
(fisikan -fisika klasikoan, behintzat-, nola edo hala, zuzenean edo
zeharka, neurtzerik ez dagoena ez da existitzen). Eta, neurtzeko, eskala
bat erabiltzen dugu. Eta, eskala batean, normal-normal erabiltzen ditugu
"altu" eta "baxu" izenondoak eskalako posizio bat kalifikatzeko. Gero,
analogiaz, neurtzeko eskalan "altu" ageri den balioa zeri dagokion, eta
dagokion hori ere "altu" kalifikatzen dugu.
Uste dut mekanismo horrek funtzionatzen duela etengabe.
Are nabarmenagoa da hori tenperaturaren kasuan. Tenperatura termometroan
ikusten dugu, eta, horregatik, "altu" edo "baxu" erabiltzen dugu. Alde
horretatik, nik ere uste dut hobe dela (ia-ia "ezinbestekoa" esango
nuke, tradizioari erreparatuta) "tenperatura altua/baxua" esatea.
Tenperatura, baina, zeri dagokio? Gorputz baten beroari edo
barne-energiari. Eta beroa nahiz energia kalifikatzeko, egokia da
"handi/txiki" bikotea, nire ustez; hau da, ez dut uste beroa eta
energia kalifikatzeko ezinbestekoa denik "altu/baxu" bikotea erabiltzea.
Gainerako magnitudeetan ere, nire ustez ez da ezinbestekoa "altu/baxu"
bikotea. Adibidez, Elebilak edo Googlek berehala esango digute "presio
handi", "bolumen handi" (litro edo metro kubikoetan neurtzen denaz ari
naiz, ez hotsaren mailari buruzkoaz), "intentsitate handi", "energia
(Continue reading)